Những hình ảnh vệ tinh mới vừa được công bố đã cho thấy một mạng lưới quân sự khổng lồ đang được Trung Quốc khẩn trương xây dựng gần các căn cứ hỏa tiễn chiến lược tại Tân Cương. Trong lúc căng thẳng quanh Đài Loan vẫn chưa lắng dịu và cuộc cạnh tranh giữa Hoa Kỳ với Trung Quốc ngày càng gay gắt, một cuộc chạy đua nguyên tử đầy nguy hiểm…
Những hình ảnh vệ tinh thương mại mới được phổ biến trong tháng Sáu năm 2026 đã làm dấy lên thêm nhiều mối quan ngại về tốc độ hiện đại hóa lực lượng nguyên tử của Trung Quốc. Các tấm ảnh do Planet Labs và Maxar Technologies cung cấp, được nhiều cơ sở nghiên cứu quốc phòng tại phương Tây phân tích, cho thấy Bắc Kinh đang tiếp tục mở rộng một tổ hợp quân sự quy mô lớn tại vùng Tân Cương, gần những căn cứ hỏa tiễn chiến lược quan trọng. Quy mô xây dựng được đánh giá là chưa từng thấy trong lịch sử phát triển lực lượng nguyên tử của Trung Quốc, làm dấy lên nhiều câu hỏi về thế quân bình chiến lược tại vùng Á Châu – Thái Bình Dương cũng như tương lai của chính sách răn đe nguyên tử trên toàn cầu.
Theo các phân tích của Liên đoàn Các Nhà Khoa học Hoa Kỳ (FAS), từ năm 2021 đến nay, Trung Quốc đã xây dựng hơn 320 hầm phóng hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa mới tại các vùng sa mạc thuộc Tân Cương và Cam Túc. Những hình ảnh mới nhất được công bố đầu tháng Sáu cho thấy công việc xây dựng không những chưa dừng lại mà còn được mở rộng với tốc độ đáng chú ý. Bên cạnh các hầm phóng, hàng loạt trung tâm chỉ huy ngầm, kho chứa nhiên liệu, hệ thống radar báo động sớm cùng những công trình phòng thủ nhiều tầng cũng đang được hoàn tất.
Ông Hans Kristensen, Giám đốc Dự án Thông tin Nguyên tử thuộc FAS, nhận định rằng quy mô của mạng lưới mới phản ánh tham vọng xây dựng một lực lượng nguyên tử có khả năng tồn tại cao trước bất cứ cuộc tấn công phủ đầu nào. Theo ông, đây là một thay đổi căn bản trong học thuyết nguyên tử của Trung Quốc, vốn trước đây chỉ duy trì một lực lượng tương đối giới hạn và theo đuổi chiến lược “răn đe tối thiểu”.
Theo bản phúc trình được Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ công bố vào cuối năm 2025, Trung Quốc hiện đang sở hữu hơn 600 đầu đạn nguyên tử đang hoạt động, tăng đáng kể so với khoảng 200 đầu đạn vào năm 2020. Ngũ Giác Đài dự đoán con số này có thể vượt quá 1.000 đầu đạn vào năm 2030 nếu tốc độ hiện đại hóa hiện nay tiếp tục được duy trì. Cùng với đó, quân đội Trung Quốc đang phát triển đồng thời cả ba thành phần của cái gọi là “bộ ba nguyên tử”, gồm hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa đặt trên đất liền, tàu ngầm mang hỏa tiễn nguyên tử và phi cơ oanh tạc chiến lược.
Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Trung Quốc là quốc gia có tốc độ mở rộng kho vũ khí nguyên tử nhanh nhất thế giới trong những năm gần đây. Bản phúc trình năm 2025 của SIPRI cho thấy số đầu đạn của Bắc Kinh đã tăng thêm khoảng 100 đơn vị chỉ trong vòng một năm, vượt xa tốc độ gia tăng của các cường quốc nguyên tử khác.
Sự phát triển mạnh mẽ này diễn ra trong lúc căng thẳng giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ tiếp tục gia tăng. Mối quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang bị phủ bóng bởi cuộc cạnh tranh chiến lược, các biện pháp kiểm soát kỹ thuật cao, những tranh chấp thương mại và đặc biệt là vấn đề Đài Loan.
Trong năm 2025 và nửa đầu năm 2026, quân đội Trung Quốc đã liên tục mở những cuộc thao dượt quy mô lớn quanh hòn đảo này. Bộ Quốc phòng Đài Loan nhiều lần thông báo đã phát hiện hơn 100 phi cơ quân sự cùng hàng chục chiến hạm Trung Quốc xuất hiện gần đường trung tuyến eo biển Đài Loan trong những đợt thao dượt kéo dài nhiều ngày. Đáp lại, lực lượng phòng vệ Đài Loan đã gia tăng các cuộc thao dượt bắn đạn thật và triển khai những hệ thống hỏa tiễn phòng thủ ven biển.
Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức nhiều lần tuyên bố hòn đảo sẽ không khuất phục trước áp lực quân sự. Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu thống nhất Trung Hoa và không loại trừ khả năng sử dụng võ lực nếu cần thiết.
Ở phía bên kia Thái Bình Dương, Hoa Kỳ cũng không đứng ngoài cuộc. Chính quyền Hoa Kỳ đã tăng cường sự hiện diện quân sự tại vùng Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, điều động thêm tàu ngầm nguyên tử, phi cơ oanh tạc chiến lược B-21 Raider thế hệ mới và củng cố các liên minh với Nhật Bản, Nam Hàn, Phi Luật Tân và Úc Đại Lợi.
Nhiều chuyên gia lo ngại rằng thế giới đang bước vào một cuộc chạy đua nguyên tử mới. Nếu trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, cuộc cạnh tranh chủ yếu diễn ra giữa Hoa Kỳ và Liên Xô, thì ngày nay tình hình trở nên phức tạp hơn khi Trung Quốc nổi lên như một cường quốc nguyên tử lớn thứ ba với tốc độ phát triển chưa từng thấy.
Điều đáng chú ý là học thuyết nguyên tử của Trung Quốc từ trước đến nay vẫn dựa trên nguyên tắc “không sử dụng trước”. Tuy nhiên, việc xây dựng hàng trăm hầm phóng mới, hệ thống chỉ huy ngầm và mạng lưới phòng thủ kiên cố đã khiến nhiều nhà phân tích phương Tây đặt câu hỏi liệu Bắc Kinh có đang chuẩn bị cho một chiến lược linh động hơn trong tương lai hay không.
Đối với Đài Loan, việc Trung Quốc mở rộng sức mạnh nguyên tử tạo thêm áp lực tâm lý rất lớn. Mặc dù bất cứ cuộc xung đột nào quanh eo biển Đài Loan trước mắt vẫn được xem là một cuộc chiến tranh thông thường, nhưng nguy cơ leo thang vượt ngoài tầm kiểm soát luôn là điều khiến giới quân sự quốc tế quan ngại.
Lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng vũ khí nguyên tử được tạo ra nhằm ngăn chặn chiến tranh, nhưng nghịch lý lớn nhất là càng có nhiều quốc gia sở hữu sức mạnh hủy diệt khổng lồ thì nguy cơ xảy ra những tính toán sai lầm càng trở nên nguy hiểm hơn. Những hình ảnh vệ tinh từ vùng sa mạc Tân Cương không đơn thuần chỉ là những khối bê tông hay các bệ phóng hỏa tiễn nằm im giữa cát vàng. Chúng còn là dấu hiệu cho thấy một cuộc cạnh tranh chiến lược mới đang âm thầm tăng tốc.
Và trong khi các nhà lãnh đạo thế giới vẫn nói đến hòa bình và ổn định, những gì đang diễn ra dưới lòng đất tại Tân Cương, trên eo biển Đài Loan và ngoài vùng biển Tây Thái Bình Dương lại cho thấy một thực tế khác.
NGƯỜI QUAN SÁT/tổng hợp
