Tòa Bạch Ốc từng viện dẫn buôn ma túy và di cư làm lý do siết chặt Nicolás Maduro. Nhưng dầu mỏ mới là trọng tâm đối với Tổng thống Trump.
Khi còn ngoài nhiệm sở, Tổng thống Donald Trump từng suy ngẫm về kịch bản Hoa Kỳ kiểm soát Venezuela.
“Chúng ta đã có thể lấy toàn bộ dầu mỏ ở đó,” ông nói trong một bài phát biểu tại Đại hội Đảng Cộng hòa bang North Carolina năm 2023. “Nó ở ngay sát bên.”
Đến thứ Bảy vừa qua, ông Trump cho thấy nay ông quyết tâm biến ý tưởng đó thành hiện thực.
Trong suốt một năm qua, khi chính quyền Trump gia tăng áp lực đối với Nicolás Maduro, tổng thống và các trợ lý hàng đầu nhiều lần khẳng định những biện pháp cứng rắn của Mỹ là cần thiết để ngăn chặn ma túy và dòng người di cư từ Venezuela. Tuy nhiên, vào thứ Bảy, khi ông Trump nói về cuộc tấn công rạng sáng dẫn tới việc bắt giữ ông Maduro, điều trở nên rõ ràng là mối ám ảnh lâu nay của ông với dầu mỏ mới là động lực chính khiến ông bật đèn xanh cho chiến dịch này.
“Chúng ta sẽ khai thác một khối lượng tài sản khổng lồ từ lòng đất,” ông Trump nói với báo giới khi ăn mừng việc bắt giữ ông Maduro, đồng thời hứa rằng các công ty Mỹ sẽ được tiếp cận nhiều hơn với trữ lượng dầu mỏ đồ sộ của Venezuela.
Số tiền thu được, theo ông, sẽ không chỉ dành cho người dân Venezuela mà còn cho các công ty dầu khí Mỹ và “cho Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, như một khoản bồi hoàn cho những thiệt hại mà quốc gia đó đã gây ra cho chúng ta”.
Hiện vẫn chưa rõ Tòa Bạch Ốc hình dung Hoa Kỳ sẽ hưởng lợi từ dầu mỏ Venezuela bằng cách nào. Các nhà phân tích cảnh báo rằng việc tăng mạnh sản lượng dầu của nước này có thể mất nhiều năm và cần tới hàng chục tỷ USD đầu tư. Tuy vậy, ông Trump cho thấy dầu mỏ là yếu tố then chốt không chỉ trong quyết định tấn công, mà còn trong cam kết Hoa Kỳ sẽ “điều hành” Venezuela trong tương lai gần.
“Chuyện này sẽ không tốn kém gì cho chúng ta, bởi nguồn tiền từ dưới lòng đất là vô cùng lớn,” ông Trump nói, thêm rằng “chúng ta sẽ được hoàn trả mọi chi phí đã bỏ ra”.
Venezuela nắm khoảng 17% trữ lượng dầu đã được xác định của thế giới — hơn 300 tỷ thùng, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Tuy nhiên, sản lượng hiện chỉ chiếm khoảng 1% tổng sản lượng toàn cầu.
Trước khi Venezuela quốc hữu hóa ngành dầu mỏ vào năm 1976, các công ty Mỹ như Exxon Mobil, Mobil và Gulf Oil từng là những thế lực lớn tại đây. Thập niên 1990, Venezuela mở cửa trở lại cho các nhà khoan dầu nước ngoài, nhưng đến năm 2007, ông Hugo Chávez, người tiền nhiệm của ông Maduro, lại khởi động một làn sóng quốc hữu hóa mới. Các tập đoàn dầu khí Mỹ như Exxon Mobil và ConocoPhillips khi đó cho rằng họ bị tước đoạt tài sản và yêu cầu bồi thường hàng tỷ USD.
Chính lịch sử này đã nuôi dưỡng lập luận của chính quyền Trump rằng Venezuela “đã đánh cắp dầu mỏ của Hoa Kỳ” — một quan điểm Tòa Bạch Ốc ngày càng nhấn mạnh trong những tuần trước cuộc tấn công hôm thứ Bảy. Ông Stephen Miller, cố vấn cấp cao của ông Trump và là nhân vật trung tâm trong chính sách siết nhập cư, từng đăng trên mạng xã hội tháng trước rằng “mồ hôi, trí tuệ và công sức của người Mỹ đã tạo dựng nên ngành dầu mỏ tại Venezuela”.
“Nếu quý vị nhớ lại, họ đã tước đoạt toàn bộ quyền năng lượng của chúng ta; họ lấy hết dầu mỏ của chúng ta chỉ mới cách đây không lâu,” ông Trump nói hồi tháng trước. “Và chúng ta muốn lấy lại.”
Việc tuyên bố quyền đối với dầu mỏ của quốc gia khác từ lâu đã là một phần trong ngôn từ của ông Trump.
“Tôi đã nói điều này nhiều năm rồi: Hãy lấy dầu mỏ,” ông nói với The New York Times năm 2016, khi được hỏi chiến lược của ông nhằm chống Islamic State ở Trung Đông sẽ khác gì so với cách tiếp cận của Tổng thống Barack Obama.
Trong giai đoạn đầu của chiến dịch gây áp lực với ông Maduro suốt năm qua, dầu mỏ không phải là trọng tâm trong lập luận công khai của chính quyền Trump. Thay vào đó, Tòa Bạch Ốc tập trung vào cáo buộc rằng ông Maduro chỉ đạo hoạt động buôn ma túy và các băng nhóm đã di cư sang Hoa Kỳ — những cáo buộc mà chính các cơ quan tình báo của ông Trump cũng từng tranh cãi. Khi ông Trump nói hồi tháng Ba rằng sẽ áp thuế với các nước mua dầu của Venezuela, ông giải thích đó là vì Venezuela đã “cố tình và gian dối” đưa “những kẻ giết người và những đối tượng cực kỳ bạo lực” vào Mỹ.
Tuy nhiên, phía sau hậu trường, như The New York Times đưa tin tháng trước, tương lai dầu mỏ của Venezuela đã là vấn đề trung tâm trong các cân nhắc của ông Trump từ mùa xuân năm ngoái. Tòa Bạch Ốc coi chiến dịch gây sức ép với Venezuela là cách kết hợp ba mục tiêu chính sách: làm suy yếu ông Maduro, sử dụng sức mạnh quân sự chống các băng đảng ma túy, và bảo đảm quyền tiếp cận trữ lượng dầu mỏ Venezuela cho các công ty Mỹ.
Trong những năm gần đây, Chevron là công ty dầu khí Mỹ duy nhất còn hoạt động tại Venezuela, nhờ sự cho phép của cả hai chính phủ để khai thác và xuất khẩu dầu. Hoạt động của Chevron đã tác động tới các cân nhắc của Tòa Bạch Ốc, khi công ty này vận động xin gia hạn giấy phép thời chính quyền Biden cho phép mở rộng hoạt động tại Venezuela.
Tuy vậy, vào thứ Bảy, Chevron tỏ ra thận trọng, ngay cả sau khi ông Trump tuyên bố các công ty Mỹ sẽ sớm đầu tư “hàng tỷ USD” vào hạ tầng dầu mỏ của Venezuela.
Ban đầu, Chevron gửi cho báo giới một tuyên bố cho biết họ “sẵn sàng hợp tác mang tính xây dựng với chính phủ Hoa Kỳ trong giai đoạn này, tận dụng kinh nghiệm và sự hiện diện của mình để củng cố an ninh năng lượng Mỹ”. Sau đó, công ty nói tuyên bố này là không chính xác và phát đi bản mới, loại bỏ phần nhắc tới chính phủ Hoa Kỳ.
“Chevron tiếp tục tập trung vào sự an toàn và phúc lợi của nhân viên, cũng như tính toàn vẹn của các tài sản của chúng tôi,” công ty cho biết. “Chúng tôi vẫn hoạt động tuân thủ đầy đủ mọi luật lệ và quy định liên quan.”
Nguồn nytimes
