Những lời đe dọa của Tổng thống Trump đối với nhiều quốc gia sau khi bắt giữ Nicolas Maduro ở Venezuela đang gửi tín hiệu đến thế giới rằng ông muốn thể hiện sức mạnh của Mỹ trên phạm vi toàn cầu theo ý muốn của mình.
Một ngày sau khi có tin Maduro bị bắt, Trump đã đề cập đến khả năng hành động quân sự ở các khu vực khác thuộc bán cầu, bao gồm Cuba, Mexico và Colombia.
Ông ta cũng đang nhắm đến những mục tiêu rộng lớn hơn, nhắc lại mong muốn tiếp quản Greenland, điều mà ông cho là vì mục đích an ninh quốc gia.
Hành động ở Venezuela cũng có tác động đến Nga, Trung Quốc và Iran, những quốc gia đều có quan hệ dầu mỏ và quân sự với Caracas – điều mà chính quyền đang tìm cách loại bỏ.
“Đây là một thông điệp rất rõ ràng rằng Hoa Kỳ sẽ không cho phép khu vực bán cầu của chúng ta trở thành căn cứ hoạt động cho các đối thủ của chúng ta sử dụng,” Andrés Martínez-Fernández, nhà phân tích chính sách cấp cao về Mỹ Latinh tại Trung tâm An ninh Quốc gia Allison thuộc Quỹ Heritage Foundation, cho biết.
Ông tiếp tục: “Điều mà [Trung Quốc, Nga và Iran] đã tận dụng là sự thiếu vắng sự can thiệp và chú ý của Mỹ đối với khu vực bán cầu của chúng ta, vốn là hiện trạng trong vài năm qua. Điều đó chắc chắn sẽ nhanh chóng xóa tan khoảng trống đó.”
Joshua Trevino, giám đốc Sáng kiến Tây bán cầu của Viện Chính sách “Nước Mỹ trên hết” ủng hộ ông Trump, dự đoán rằng chiến dịch ở Venezuela có thể tác động tích cực đến quan hệ Mỹ-Trung.
“Đảng Cộng sản Trung Quốc chỉ tôn trọng sức mạnh và sự quyết đoán,” Trevino nói. “Điều này sẽ mang lại cho họ một sự tôn trọng mới.”
Một số người khác bày tỏ lo ngại rằng các hành động của Trump đang gửi đi thông điệp sai lầm tới các đối thủ như Trung Quốc.
“Sức mạnh quân sự của Mỹ rất quan trọng để bảo vệ lợi ích của Mỹ và an ninh khu vực, nhưng cách tiếp cận của Trump có những cái giá rất đắt, trong đó có việc cho thấy Mỹ là một đồng minh không đáng tin cậy, và cho phép Trung Quốc miêu tả Mỹ như một cường quốc hung hãn”, Matthew Waxman, giáo sư luật tại Đại học Columbia và cựu quan chức Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao dưới thời chính quyền cựu Tổng thống George W. Bush, cho biết.
Hôm thứ Bảy, Trump đã gây chấn động thế giới khi Mỹ bắt giữ Maduro và vợ ông ta, rồi nhanh chóng đưa họ về Mỹ để xét xử.
Kể từ cuộc tấn công thành công hôm thứ Bảy, Trump đã tăng cường lời lẽ công kích chống lại các khu vực khác trong vùng, với những hệ quả trên toàn thế giới. Khi được các phóng viên hỏi trên chuyên cơ Air Force One liệu một chiến dịch ở Colombia có khả thi hay không, Trump trả lời “nghe có vẻ hay đấy”. Tổng thống cũng khẳng định Cuba “sắp sụp đổ” và cần phải có biện pháp gì đó đối với Mexico.
“Như Tổng thống Trump đã nêu trong Chiến lược An ninh Quốc gia, chính quyền đang tái khẳng định và thực thi Học thuyết Monroe để khôi phục vị thế hàng đầu của Mỹ ở Tây bán cầu, kiểm soát di cư và ngăn chặn buôn bán ma túy”, phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cho biết trong một tuyên bố gửi tới tờ The Hill. “Tổng thống có nhiều lựa chọn để tiếp tục bảo vệ đất nước chúng ta khỏi các loại ma túy bất hợp pháp, thứ giết chết hàng chục nghìn người Mỹ mỗi năm.”
Ông Trump đã đặt tên cho chiến lược an ninh quốc gia của mình là “Học thuyết Donroe”, một cách chơi chữ dựa trên Học thuyết Monroe. Học thuyết gốc đã được các tổng thống Mỹ trước đây sử dụng để chống lại sự can thiệp của nước ngoài vào khu vực Mỹ Latinh. Cựu Tổng thống Theodore Roosevelt đã sử dụng học thuyết này để biện minh cho việc can thiệp quân sự vào khu vực.
Bối cảnh chính trị hiện tại ở Mỹ Latinh có thể có lợi cho ông Trump, xét đến sự dịch chuyển sang cánh hữu gần đây trong khu vực. Chỉ riêng năm ngoái, Argentina, Ecuador và Chile đã bầu ra các nhà lãnh đạo cánh hữu. Cuộc bầu cử sẽ diễn ra vào cuối năm nay tại Colombia, nơi Gustavo Petro, nhà lãnh đạo cánh tả của đất nước, đang đối mặt với tỷ lệ ủng hộ thấp. Ông Petro không thể tái tranh cử theo hiến pháp.
Ông Trump đã nhiều lần đe dọa Petro về vấn đề cocaine xuất khẩu từ nước này. Một số người cho rằng, do tình hình ở Colombia, có thể không có lý do gì để ông Trump can thiệp nếu một nhà lãnh đạo bảo thủ được bầu vào tháng Năm.
Ông Martínez-Fernández nhận xét: “Colombia rất khác so với Venezuela và mối đe dọa mà chúng tôi phải đối mặt ở đó. Chúng tôi có lịch sử hợp tác an ninh lâu dài với Colombia, một quốc gia rất bảo thủ. Nhưng vài năm trước, trong một cuộc thử nghiệm chính trị sai lầm, họ đã bầu một cựu du kích theo chủ nghĩa xã hội và điều đó đã gây ra nhiều hậu quả cho an ninh của Colombia.”
Nhưng Trump không chỉ giới hạn lời lẽ của mình ở khu vực Mỹ Latinh.
Trong cùng bài phát biểu với các phóng viên, Trump nhắc lại lời kêu gọi Mỹ mua lại Greenland và đe dọa sẽ có hành động chống lại Iran nếu chế độ này đàn áp các cuộc biểu tình gần đây trong nước liên quan đến nền kinh tế của họ.
Hành động của Trump ở Venezuela, cùng với những bình luận sau đó nhắm vào các quốc gia khác, đã không được các đối thủ của Mỹ đón nhận nồng nhiệt. Trung Quốc kêu gọi thả Maduro, trong khi Nga và Iran lên án việc bắt giữ Maduro.
Các đồng minh cũng tỏ ra không hài lòng. Ngoại trưởng Liên minh châu Âu Kaja Kallas cho biết “Ông Maduro thiếu tính chính thống và đã ủng hộ một quá trình chuyển đổi hòa bình”.
“Trong mọi hoàn cảnh, các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc phải được tôn trọng. Chúng tôi kêu gọi sự kiềm chế”, Kallas viết.
Trong bài phát biểu hôm thứ Hai, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum nhấn mạnh chủ quyền của đất nước mình và khẳng định rằng sự can thiệp vào khu vực Mỹ Latinh chưa bao giờ mang lại hòa bình cho khu vực này.
Đáp lại những phát ngôn mới nhất của Trump về việc sáp nhập Greenland, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào Greenland sẽ chấm dứt NATO.
Các đồng minh của tổng thống bác bỏ quan điểm cho rằng hành động của Trump ở Venezuela đồng nghĩa với việc ông sẽ tiến hành hành động quân sự ở Greenland, gọi đó là sự so sánh sai lệch.
“Mặc dù Hoa Kỳ có những lợi ích an ninh quốc gia rõ ràng ở Greenland, nhưng không có sự tương đồng nào giữa điều đó và các hành động thực thi pháp luật được thực hiện ở Venezuela”, Cale Brown, cựu phó phát ngôn viên chính của Bộ Ngoại giao dưới thời chính quyền Trump đầu tiên và chủ tịch của Polaris National Security, cho biết.
Ông Trevino cho biết ông không tin rằng sẽ có bất kỳ hành động quân sự nào hướng về Greenland “dù chỉ là một chút”.
“Điều mà tổng thống luôn khẳng định, đặc biệt là về Greenland, là lợi ích chiến lược của Mỹ bắt nguồn từ Thế chiến thứ hai,” ông nói, dẫn chứng lời đề nghị mua Greenland từ Đan Mạch của cựu Tổng thống Harry Truman năm 1946.
“Điều này không phải là mới mẻ đối với lợi ích của Mỹ hay lịch sử nước Mỹ,” ông nói.
Ông Trump đã đưa ra lời đe dọa rõ ràng hơn nhiều đối với Iran, nói rằng nếu chế độ này giết hại người biểu tình, “họ sẽ phải hứng chịu đòn rất mạnh từ Hoa Kỳ.”
“Đây là trường hợp mà tổng thống đã cam kết rất rõ ràng về một loạt hậu quả nhất định trong những điều kiện cụ thể,” Trevino nói, đề cập đến những bình luận của Trump về Iran.
“Vì lợi ích của người dân Iran, chúng tôi hy vọng những điều kiện đó sẽ không xảy ra, nhưng nếu chúng xảy ra, thì tôi nghĩ chúng ta sẽ phải quay trở lại với nguyên tắc hoạch định chính sách đã được áp dụng trong 11 tháng qua, đó là phải coi trọng lời nói của tổng thống”, ông nói.
Ny (Theo The Hill)
