WASHINGTON (Calitoday News)– Tổng thống Donald Trump hôm thứ Ba, 15 tháng 9, công khai chỉ trích Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ và cả những thẩm phán do chính ông bổ nhiệm, sau khi tòa từ chối cho phép chính quyền áp dụng một hệ thống mới nhằm siết chặt việc gửi phiếu bầu qua đường bưu điện trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.
Phán quyết tối thứ Hai có nghĩa U.S. Postal Service – Bưu điện Hoa Kỳ – không được áp dụng những quy định mới đối với mail-in ballots trong cuộc bầu cử 2026.
Các tiểu bang vì vậy có thể tiếp tục gửi phiếu bầu qua thư cho cử tri theo những quy trình hiện hành.
Quyết định được đưa ra khi chỉ còn khoảng bảy tuần trước ngày bầu cử 3 tháng 11 và một số tiểu bang đã bắt đầu gửi phiếu cho cử tri.
Trump: “Tối cao Pháp viện thực sự đã làm đất nước chúng ta thất vọng”
Trump phản ứng mạnh trên Truth Social sáng thứ Ba.
Ông gọi quyết định này là một phán quyết bất lợi khác đối với Đảng Cộng hòa và tiếp tục mô tả hệ thống bỏ phiếu qua thư của Hoa Kỳ là tham nhũng và mất kiểm soát.
Trump cũng cáo buộc Tối cao Pháp viện bị phe cánh tả gây áp lực và tuyên bố một số quyết định gần đây của tòa đã khiến nước Mỹ thụt lùi.
Tổng thống viết:
“The Supreme Court has really let our Country down!” – “Tối cao Pháp viện thực sự đã làm đất nước chúng ta thất vọng!”
Trump cho rằng ông có nghĩa vụ trên cương vị tổng thống phải công khai những bất đồng của mình với tòa, dù việc chỉ trích đó có thể gây bất lợi cho ông trong tương lai.
Trump quay sang chỉ trích ba thẩm phán do chính mình bổ nhiệm
Điểm đáng chú ý hơn là Trump đặc biệt nhắm tới Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh và Amy Coney Barrett, ba thẩm phán Tối cao Pháp viện được ông bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu tiên.
Trump viết:
“These are not the people I interviewed to serve on the United States Supreme Court.”
Tạm dịch:
“Đây không phải là những người mà tôi đã phỏng vấn để phục vụ tại Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ.”
Ông nói họ chỉ còn là “cái bóng” của con người trước đây và cáo buộc các thẩm phán bị áp lực chính trị từ phe cánh tả. Trump không đưa ra bằng chứng cho cáo buộc về áp lực chính trị này.
Tuy nhiên, phán quyết của Tối cao Pháp viện không công bố đầy đủ số phiếu của từng thẩm phán.
Kavanaugh công khai đồng ý với kết quả. Gorsuch và Barrett không ghi nhận ý kiến bất đồng, trong khi hai Thẩm phán Clarence Thomas và Samuel Alito công khai phản đối quyết định.
Trump sau đó ca ngợi Thomas và Alito là những “legends” – huyền thoại.
Chính quyền Trump muốn thay đổi điều gì?
Tranh chấp bắt nguồn từ sắc lệnh hành pháp Trump ký hồi tháng 3 nhằm thay đổi một số quy định liên quan đến bầu cử.
Một phần của kế hoạch yêu cầu Bưu điện Hoa Kỳ thiết lập hệ thống mới để kiểm soát việc vận chuyển phiếu bầu qua thư.
Theo quy định cuối cùng của USPS, các cơ quan bầu cử tiểu bang và địa phương sẽ phải cung cấp dữ liệu về những cử tri nhận mail ballots thông qua một hệ thống trực tuyến.
Mỗi cử tri sẽ được liên kết với một mã vạch riêng biệt, và phong bì gửi phiếu phải đáp ứng những tiêu chuẩn kỹ thuật mới của USPS.
Các cơ quan bầu cử cũng phải gửi thiết kế phong bì cho USPS kiểm tra.
Những lô phiếu không đáp ứng yêu cầu có thể không được Bưu điện chấp nhận để chuyển đến cử tri, mà được trả lại cho cơ quan bầu cử để sửa và gửi lại.
Chính quyền nói quy định nhằm chống gian lận
Chính quyền Trump lập luận những biện pháp mới sẽ giúp tăng cường tính toàn vẹn của bầu cử và ngăn chặn gian lận.
Trump từ lâu đã cho rằng bỏ phiếu qua thư dễ dẫn đến gian lận quy mô lớn.
Tuy nhiên, các quan chức bầu cử và nhiều nghiên cứu về những cuộc bầu cử trước đây không tìm thấy bằng chứng cho thấy gian lận mail ballot phổ biến ở quy mô có thể làm thay đổi kết quả bầu cử toàn quốc.
Các tiểu bang phản đối kế hoạch lại cho rằng chính phủ liên bang đang tìm cách can thiệp quá sâu vào một lĩnh vực mà Hiến pháp trao phần lớn trách nhiệm quản lý cho các tiểu bang.
23 tiểu bang do các tổng chưởng lý Dân chủ lãnh đạo, cùng các tổ chức bảo vệ quyền bỏ phiếu và những nhóm khác, đã kiện để ngăn các quy định này.
California đóng vai trò lớn trong vụ kiện
California đặc biệt quan trọng trong vụ án vì bỏ phiếu qua thư là phương thức được sử dụng rộng rãi tại tiểu bang.
Tổng chưởng lý California Rob Bonta cùng tổng chưởng lý của 22 tiểu bang khác phản đối quy định.
California lập luận rằng nếu hệ thống mới được áp dụng ngay trước cuộc bầu cử, các viên chức bầu cử có thể phải đưa khoảng 23 triệu cử tri California vào hệ thống mã vạch mới trước khi gửi phiếu.
Các tiểu bang nói việc thực hiện một thay đổi quy mô như vậy chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử là không khả thi và có nguy cơ khiến nhiều cử tri không nhận được phiếu đúng hạn.
Sau phán quyết, Bonta gọi quyết định của Tối cao Pháp viện là một thắng lợi đối với quyền bỏ phiếu. Đây là đánh giá của Bonta với tư cách một bên trong vụ kiện, không phải kết luận riêng của tòa.
Kavanaugh: Có thể chính phủ có thẩm quyền, nhưng bây giờ đã quá muộn
Một chi tiết pháp lý rất quan trọng là Tối cao Pháp viện không nhất thiết kết luận rằng chính phủ liên bang vĩnh viễn không có quyền đưa ra những quy định như vậy.
Thẩm phán Brett Kavanaugh viết một ý kiến riêng đồng ý với việc không cho áp dụng chúng trong cuộc bầu cử 2026.
Kavanaugh cho rằng ở giai đoạn hiện tại vẫn có khả năng chính quyền cuối cùng có thể chứng minh USPS có thẩm quyền pháp lý để ban hành quy định.
Nhưng ông cho rằng áp dụng hệ thống mới cho cuộc bầu cử 2026 vào thời điểm này sẽ không hợp lý theo luật hành chính, bởi các cơ quan bầu cử tiểu bang và địa phương không còn đủ thời gian để triển khai nó một cách hợp lý trước ngày bầu cử.
Điều đó có nghĩa tranh chấp về quyền hạn pháp lý lâu dài của USPS chưa nhất thiết kết thúc.
Nhưng đối với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay, những quy định mới sẽ không được áp dụng.
Tòa dưới cũng đã hai lần ngăn kế hoạch
Cuộc chiến pháp lý đã diễn ra trong nhiều tháng.
Hồi tháng 6, Thẩm phán liên bang Indira Talwani tại Massachusetts ngăn một số phần quan trọng trong sắc lệnh của Trump.
Cuối tháng 8, Tối cao Pháp viện từng gỡ lệnh đó vì một lý do thủ tục: vào thời điểm Talwani ra quyết định, USPS chưa ban hành quy định cuối cùng.
Sau đó USPS công bố kế hoạch chính thức dài 95 trang.
Talwani xem xét quy định mới và một lần nữa ra lệnh ngăn việc áp dụng.
Chính quyền Trump kháng cáo. Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 1 từ chối gỡ lệnh vào ngày 10 tháng 9, khiến chính quyền đưa vụ việc lên Tối cao Pháp viện theo thủ tục khẩn cấp.
Tối cao Pháp viện cuối cùng không cho áp dụng trước bầu cử
Tối thứ Hai, Tối cao Pháp viện bác yêu cầu khẩn cấp của chính quyền.
Lệnh của tòa rất ngắn và không có chữ ký của một thẩm phán cụ thể. Tòa nói chính phủ khó có khả năng thắng trong việc thách thức lệnh sơ bộ của tòa cấp dưới.
Thomas và Alito muốn cho chính quyền thực hiện quy định và vì vậy ghi nhận ý kiến bất đồng.
Kavanaugh đồng ý không áp dụng quy định cho cuộc bầu cử này và giải thích riêng rằng thời gian còn lại quá ngắn.
Khoảng một phần ba phiếu bầu được bỏ qua thư
Tác động tiềm tàng của vụ án rất lớn vì bỏ phiếu qua thư không phải phương thức ít được sử dụng.
Theo AP, mail ballots chiếm gần một phần ba tổng số phiếu được bỏ trong các cuộc bầu cử gần đây tại Hoa Kỳ.
Tất cả 50 tiểu bang đều cho phép một hình thức bỏ phiếu qua thư nào đó, dù quy định và mức độ sử dụng khác nhau đáng kể giữa các tiểu bang.
Sau phán quyết, các cơ quan bầu cử có thể tiếp tục gửi phiếu theo những quy trình đã được chuẩn bị trước đó thay vì chuyển sang hệ thống USPS mới chỉ vài tuần trước ngày bầu cử.
Bộ Tư pháp nói sẽ tuân thủ phán quyết
Bất chấp những lời chỉ trích gay gắt của Trump, Tổng trưởng Tư pháp Todd Blanche xác nhận hôm thứ Ba rằng chính quyền sẽ tuân thủ quyết định của Tối cao Pháp viện.
Blanche đồng thời bảo vệ quyền của Trump trong việc công khai chỉ trích các thẩm phán và cho biết chính quyền vẫn sẽ tiếp tục theo đuổi những nỗ lực mà họ cho là nhằm tăng cường tính toàn vẹn bầu cử.
Cuộc tranh chấp có thể trở lại sau bầu cử 2026
Phán quyết hiện tại giải quyết vấn đề cấp bách trước mắt: USPS không được áp dụng hệ thống mail-ballot mới cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11.
Nhưng nó không nhất thiết chấm dứt cuộc chiến pháp lý về lâu dài.
Ý kiến của Kavanaugh để ngỏ khả năng các tòa án sau này sẽ tiếp tục xem xét liệu USPS có thẩm quyền áp dụng một số quy định này trong một cuộc bầu cử tương lai hay không.
Vì vậy, đối với cử tri năm 2026, hậu quả thực tế của phán quyết khá rõ: việc gửi và nhận phiếu bầu qua thư tiếp tục theo những quy trình hiện hành của các tiểu bang, thay vì chuyển sang hệ thống mã vạch và cơ sở dữ liệu mới mà chính quyền Trump muốn áp dụng.
Calitoday tổng hợp
