Hôm thứ Năm, chính quyền Trump đã hoàn thiện một quy định cho phép họ dễ dàng sa thải khoảng 50.000 công chức liên bang tập trung vào hoạch định chính sách, phá vỡ nhiều biện pháp bảo vệ công chức đồng thời làm suy yếu các biện pháp bảo vệ người tố giác.
Quy định này, được gọi là Chính sách Lịch trình/Sự nghiệp, chuyển đổi một lượng lớn công chức liên bang thành những người có địa vị tương tự như các quan chức được bổ nhiệm chính trị, những người có thể bị sa thải bất cứ lúc nào.
Các công đoàn công chức liên bang đã kiên quyết phản đối sự thay đổi này, coi đó là cách mà Tổng thống Trump chính trị hóa lực lượng lao động được lựa chọn vì chuyên môn của họ để thực hiện vai trò một cách trung lập qua các chính quyền.
Chính quyền đã nói rõ rằng mục tiêu của quy định này là để dễ dàng sa thải những người lao động mà họ cho là đang cản trở các chính sách của Trump — một sự ám chỉ đến những tuyên bố của tổng thống về một “Nhà nước ngầm” trong chính phủ liên bang đang cố gắng làm suy yếu ông.
“Vấn đề không phải là quan điểm hay ý tưởng của mọi người. Vấn đề là liệu họ có từ chối thực hiện nhiệm vụ của mình vì lợi ích của người dân Mỹ một cách phù hợp với mục tiêu của chính quyền này hay không”, ông Scott Kupor, giám đốc Văn phòng Quản lý Nhân sự (OPM), cơ quan ban hành quy định này, cho biết.
“Tác động duy nhất mà bộ phận Chính sách/Sự nghiệp có thể gây ra là nếu sự bất đồng của họ dẫn đến việc họ chủ động cản trở hoặc làm suy yếu việc thực hiện các ưu tiên đó, thì đó là hành vi mà chúng ta muốn tuyên bố với mọi người là không thể chấp nhận được.”
Liên đoàn Nhân viên Chính phủ Mỹ (AFGE) hôm thứ Năm cho biết quy định này sẽ mở đường cho việc bổ nhiệm người thân quen vào các vị trí chính trị.
“Quy định này là một cuộc tấn công trực tiếp vào nền công vụ chuyên nghiệp, không thiên vị, dựa trên năng lực và các dịch vụ chính phủ mà người dân Mỹ dựa vào mỗi ngày”, Everett Kelley, chủ tịch của nhóm, cho biết trong một thông cáo báo chí.
“Khi người dân chứng kiến sự hỗn loạn và tranh cãi ở Washington, họ không yêu cầu thêm chính trị trong chính phủ, mà yêu cầu năng lực và tính chuyên nghiệp. OPM đang làm điều ngược lại. Họ đang đổi tên các công chức chuyên nghiệp thành nhân viên ‘chính sách’, bịt miệng những người tố cáo sai phạm và thay thế các chuyên gia có năng lực bằng những kẻ tay sai chính trị mà không có bất kỳ sự bảo vệ trung lập, độc lập nào chống lại sự chính trị hóa và lạm dụng quyền lực tùy tiện.”
Quy định mới cũng sẽ tạo ra những thay đổi đáng kể về cách thức các nhân viên liên bang này có thể báo cáo về lãng phí, gian lận hoặc lạm dụng, cấm họ gửi khiếu nại tố cáo đến một cơ quan độc lập khác — Văn phòng Cố vấn Đặc biệt. Thay vào đó, nhân viên thuộc diện Chính sách Lịch trình/Sự nghiệp sẽ phải khiếu nại về hành vi sai trái trong nội bộ cơ quan của mình.
Ông Kupor cho biết những khiếu nại đó giờ sẽ được xem xét bởi cố vấn pháp lý của cơ quan này – một vị trí do người được bổ nhiệm chính trị đảm nhiệm – người này sau đó sẽ yêu cầu một người không liên quan điều tra khiếu nại đó.
Ông Kupor cho biết: “Chúng tôi đang lấp đầy khoảng trống bằng cách yêu cầu các cơ quan thiết lập quy trình tại cơ quan của mình để điều tra những vụ việc này, kể cả bởi người không trực tiếp tham gia vào hành động đó, và đó thực sự là điều tốt nhất chúng ta có thể làm”.
AFGE và các tổ chức khác trước đây đã kiện để ngăn chặn chính sách này trong quá trình xây dựng, và mặc dù việc kiện tụng đã tạm dừng trong khi quá trình ban hành quy định diễn ra, nhưng dự kiến sẽ sớm được nối lại.
“Đây là một nỗ lực có chủ đích nhằm thực hiện thông qua quy định những gì luật pháp không cho phép – tước đoạt quyền của công chức và tạo điều kiện dễ dàng hơn để sa thải họ vì lý do chính trị, gây tổn hại cho người dân Mỹ thông qua việc đó,” Skye Perryman, chủ tịch của Democracy Forward, tổ chức đang dẫn đầu vụ kiện, cho biết.
“Chúng tôi đã từng đấu tranh thành công chống lại kiểu thâu tóm quyền lực này trước đây, và chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh. Chúng tôi sẽ quay lại tòa án để ngăn chặn sự cai trị bất hợp pháp này và sẽ sử dụng mọi công cụ pháp lý hiện có để buộc chính quyền này phải chịu trách nhiệm trước người dân.”
Ông Trump đã thử một động thái tương tự vào cuối nhiệm kỳ đầu tiên của mình, khi đó gọi đó là Danh mục F, và cũng gặp rắc rối ở tòa án.
Cựu Tổng thống Biden khi đó cũng ban hành một quy định ngăn cản việc chuyển đổi vị trí công chức liên bang mà không có sự đồng ý của họ, điều mà ông Trump đang hủy bỏ với quy định mới nhất.
Từ những năm 1800, Hoa Kỳ đã dựa vào hệ thống tuyển dụng dựa trên năng lực, được thiết kế để chấm dứt chế độ bổ nhiệm dựa trên lòng trung thành chính trị.
Mặc dù tổng thống có thể bổ nhiệm hoặc đề cử các ứng viên chính trị vào một số vị trí cấp cao, nhưng những vị trí đó chỉ chiếm một phần nhỏ trong lực lượng lao động liên bang, vốn có nhiệm vụ thực hiện công việc của mình một cách phi đảng phái bất kể ai đang nắm quyền.
“Trong nhiều thập kỷ, nền công vụ phi đảng phái của chúng ta đã tạo nên sự khác biệt so với các quốc gia khác và cho phép chúng ta có được sự ổn định và liên tục bất kể ai nắm quyền tại Nhà Trắng. Động thái của chính quyền Trump nhằm phân loại lại các nhân viên liên bang để dễ dàng sa thải họ vì lý do chính trị sẽ gây tổn hại cho những người lao động này và gia đình họ, đe dọa an ninh quốc gia của chúng ta và khiến người dân Mỹ khó tiếp cận các dịch vụ cần thiết hơn”, hai thượng nghị sĩ đảng Dân chủ của Virginia, Tim Kaine và Mark Warner, cho biết trong một tuyên bố.
“Nếu chúng ta muốn tiếp tục dẫn đầu thế giới, thì chúng ta phải có một lực lượng lao động liên bang dựa trên năng lực, chứ không phải chính trị. Chúng ta sẽ tiếp tục làm mọi thứ có thể để bảo vệ những công chức tận tâm này, nhiều người trong số họ sống ở Virginia.”
Tuy nhiên, một quan chức của OPM khi trả lời phóng viên đã chỉ trích các công chức, cho rằng việc rò rỉ quy định trước đó chứng tỏ các nhân viên liên bang đang làm việc chống lại chính quyền.
“Chúng tôi có rất nhiều dữ liệu thực nghiệm chứng minh rằng có sự sai phạm và chống đối chính sách trong số các công chức chuyên nghiệp,” vị quan chức này cho biết.
“Chúng tôi có vô số ví dụ về điều đó — những công chức chuyên nghiệp giữ vai trò hoạch định chính sách. Ngay cả trong quá trình xây dựng quy định này, bản dự thảo mật của nó đã bị rò rỉ ra truyền thông, vì vậy chúng tôi biết rằng điều đó thường xảy ra. Thật không may, mỗi ngày trong chính phủ liên bang, chúng tôi đều phải đối mặt với tình trạng sai phạm và hiệu suất làm việc kém của các công chức. Đó là một cuộc khủng hoảng.”
Ny (Theo The Hill)
