(AP) —Ngày thứ Năm, Đại sứ Hoa Kỳ tại Ba Lan tuyên bố Washington sẽ chấm dứt mọi giao dịch, tiếp xúc và liên lạc với Chủ tịch Hạ viện Ba Lan Włodzimierz Czarzasty, với lý do ông này đã có những phát ngôn bị xem là xúc phạm nghiêm trọng và vô cớ đối với Tổng thống Trump.
Đại sứ Tom Rose không nêu cụ thể nội dung các phát biểu bị cho là xúc phạm. Tuy nhiên, hôm thứ Hai, ông Czarzasty đã ra tuyên bố công khai nói rằng ông sẽ không ủng hộ sáng kiến của các đối tác Israel và Mỹ đề cử Donald Trump cho Giải Nobel Hòa bình.
Ông Czarzasty là một trong những lãnh đạo của đảng cánh tả trong chính phủ tự do do Thủ tướng Donald Tusk đứng đầu.
Kể từ khi ông Trump nắm quyền, Ba Lan phải đi trên lằn ranh mong manh giữa việc bảo vệ các đồng minh châu Âu và tránh làm phật lòng đồng minh quyền lực nhất là United States, quốc gia có vai trò then chốt đối với hòa bình tại Ukraine láng giềng. Warsaw đến nay duy trì thế cân bằng này bằng cách để ông Tusk phụ trách các vấn đề Liên minh châu Âu, còn Tổng thống Karol Nawrocki — người lên nắm quyền với sự ủng hộ của đảng đối lập bảo thủ Luật pháp và Công lý — đảm nhiệm kết nối với ông Trump.
Ông Nawrocki có quan hệ tốt với ông Trump, người từng công khai ủng hộ ông trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm ngoái và mời ông tới Tòa Bạch Ốc không lâu sau khi nhậm chức. Khi hai nhà lãnh đạo ngồi cạnh nhau tại Tòa Bạch Ốc vào tháng 9, ông Trump tuyên bố không có ý định rút quân Mỹ khỏi Ba Lan — một tín hiệu ủng hộ dành cho tổng thống mới và các mục tiêu của ông. “Nếu họ muốn, chúng tôi sẽ tăng thêm quân,” ông Trump nói.
Tuy vậy, tranh cãi trong tuần này cho thấy rõ sự khó xử của Ba Lan trong bối cảnh quốc tế hiện nay.
Hôm thứ Hai, ông Czarzasty thẳng thắn nói rằng ông Trump “không xứng đáng với Giải Nobel Hòa bình”. Theo ông, ông Trump “đại diện cho chính trị quyền lực và theo đuổi chính sách mang tính giao dịch bằng việc sử dụng sức mạnh”, điều thường xuyên dẫn tới “vi phạm luật pháp quốc tế”. Ông cũng chỉ trích việc ông Trump chưa ghi nhận đầy đủ vai trò của binh sĩ Ba Lan trong các sứ mệnh quân sự của Mỹ, cũng như “cách đối xử mang tính công cụ với các lãnh thổ khác”, như Greenland.
Thủ tướng Tusk lập tức phản ứng trước tuyên bố của Đại sứ Rose. “Thưa Ngài Đại sứ Rose, các đồng minh nên tôn trọng nhau, chứ không phải lên lớp nhau,” ông Tusk viết trên X chiều thứ Năm.
Tuy nhiên, Đại sứ Rose không lùi bước. Ông đáp lại rằng, dù chính Thủ tướng Ba Lan là “một đồng minh mẫu mực và người bạn lớn của Hoa Kỳ”, các phát biểu của ông Czarzasty “đã gây tổn hại nghiêm trọng tiềm tàng cho chính phủ của ngài”.
Xúc phạm ông Trump — “người bạn lớn nhất mà Ba Lan từng có tại Tòa Bạch Ốc” — là “điều cuối cùng” mà một lãnh đạo Ba Lan nên làm, ông Rose cảnh báo.
Đầu tuần này, Tổng thống Nawrocki đã triệu tập một cuộc họp của cơ quan an ninh quốc gia để thảo luận, trong đó có việc Ba Lan có nên tham gia “Hội đồng Hòa bình” của ông Trump hay không, đồng thời làm rõ các cáo buộc về “những mối liên hệ làm ăn và xã hội ở phương Đông” của ông Czarzasty. Chủ tịch Hạ viện phủ nhận mọi quan hệ mờ ám với Nga hoặc Belarus.
Đảng Luật pháp và Công lý — lực lượng đối lập chính ủng hộ chiến dịch tranh cử tổng thống của ông Nawrocki — đang kỳ vọng giành lại quyền lực trong cuộc bầu cử quốc hội năm tới; việc làm suy yếu các đối tác trong liên minh của ông Tusk là một phần chiến lược của họ.
Bản thân ông Czarzasty nói tối thứ Năm rằng, dù tôn trọng Mỹ như một đồng minh then chốt của Ba Lan, ông sẽ không thay đổi lập trường.
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chưa đưa ra phản hồi ngay trước đề nghị bình luận.
