WASHINGTON (Calitoday News) – Một thẩm phán liên bang ngày 24/9 đã tạm thời chặn quyết định của Tổng thống Donald Trump cấm CNN, MS NOW và Politico vào khuôn viên Tòa Bạch Ốc, yêu cầu chính quyền phải “ngay lập tức trả lại, phục hồi và khôi phục” quyền ra vào của các cơ quan truyền thông này. Phán quyết đánh dấu diễn biến mới trong cuộc tranh chấp về quyền tự do báo chí và thủ tục pháp lý khi chính quyền thu hồi thẻ báo chí.
Thẩm phán Timothy J. Kelly của Tòa án Liên bang Địa hạt Washington, D.C. – người được ông Trump bổ nhiệm vào năm 2017 – ban hành lệnh hạn chế tạm thời kéo dài 14 ngày trong lúc vụ kiện tiếp tục được xem xét. Ông Kelly nhận định ba cơ quan truyền thông có khả năng chứng minh thành công rằng việc thu hồi thẻ ra vào Tòa Bạch Ốc đã vi phạm quyền được hưởng quy trình pháp lý thích đáng (due process) theo Hiến pháp.
Vì sao CNN, MS NOW và Politico bị cấm?
Cuộc đối đầu bắt đầu ngày 18/9, khi Tổng thống Trump tuyên bố cấm ba cơ quan truyền thông trên vào Tòa Bạch Ốc. Ông chỉ trích họ đưa những thông tin mà ông gọi là “fake news”, không trung thực và tiêu cực về chính quyền của mình. Sang ngày hôm sau, các phóng viên của CNN, MS NOW và Politico bị từ chối vào Tòa Bạch Ốc và thẻ báo chí của họ bị vô hiệu hóa hoặc thu giữ.
Ba hãng tin sau đó cùng khởi kiện, lập luận rằng chính quyền đang trừng phạt họ vì nội dung đưa tin không thuận lợi cho Tổng thống, vi phạm quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí theo Tu chính án thứ Nhất, đồng thời thu hồi quyền tiếp cận mà không cho họ một quy trình phản hồi thích hợp.
Trong hồ sơ gửi tòa, Bộ Tư pháp đưa ra một lý do khác: một số bài viết của ba hãng tin bị cho là liên quan đến thông tin nhạy cảm hoặc an ninh quốc gia. Chính quyền viện dẫn các bài của CNN liên quan đến công trình an ninh tại East Wing, MS NOW về một cuộc điều tra rò rỉ thông tin và Politico về tài liệu liên quan đến việc tài trợ cho ballroom của Tòa Bạch Ốc.
Thẩm phán hoài nghi lý do “an ninh quốc gia”
Đây là một phần quan trọng trong phán quyết. Thẩm phán Kelly cho rằng hồ sơ hiện tại không cho thấy việc thu hồi thẻ báo chí ban đầu thực sự xuất phát từ lo ngại an ninh quốc gia.
Ông lưu ý rằng khi công bố lệnh cấm, Tổng thống Trump tập trung chỉ trích nội dung đưa tin của ba hãng là sai lệch hoặc tiêu cực, chứ không nêu an ninh quốc gia làm lý do chính. Thẩm phán cho biết ông hoài nghi rằng bảo vệ an ninh quốc gia thực sự là động cơ đứng sau quyết định thu hồi thẻ.
Kelly cũng chỉ ra rằng chính quyền không đưa ra tài liệu mật hoặc không mật đủ cụ thể để chứng minh những bài báo được nêu đã gây tổn hại đến an ninh quốc gia.
Một chi tiết đáng chú ý liên quan đến Politico: một trong những trường hợp chính quyền viện dẫn là bài báo sử dụng lời của một “quan chức cao cấp trong chính quyền” được giấu tên. Nhưng phát biểu đó lại xuất phát từ một cuộc briefing do chính Tòa Bạch Ốc tổ chức, trong đó các phóng viên được phép dẫn lời quan chức dưới hình thức ẩn danh theo quy định của buổi briefing.
Tòa: Không thể thu hồi thẻ trước rồi mới đưa ra quy định
Thẩm phán Kelly đặc biệt tập trung vào vấn đề due process.
Theo ông, các án lệ của Tòa Phúc thẩm Liên bang D.C. yêu cầu chính quyền phải có những tiêu chuẩn rõ ràng về hành vi có thể dẫn tới việc thu hồi thẻ báo chí, đồng thời phải cung cấp thông báo và cơ hội phản hồi thích hợp trước khi tước quyền tiếp cận.
Trong trường hợp này, những lá thư giải thích tiêu chuẩn và lý do lại được gửi cho CNN, MS NOW và Politico sau khi quyền ra vào của họ đã bị thu hồi. Kelly nhận xét tiêu chuẩn về loại nội dung báo chí mà chính quyền coi là không thể chấp nhận cũng quá mơ hồ.
Bộ Tư pháp lập luận rằng quyền vào Tòa Bạch Ốc là một đặc quyền chứ không phải một quyền đương nhiên, và Tổng thống cần có khả năng hành động nhanh chóng khi xuất hiện vấn đề an ninh quốc gia. Tòa không chấp nhận lập luận đó là đủ để bỏ qua các yêu cầu về thủ tục trong trường hợp hiện tại.
Tòa ra lệnh nhưng phóng viên ban đầu vẫn bị chặn
Một diễn biến khá bất thường xảy ra ngay sáng 24/9.
Mặc dù Kelly đã ra lệnh khôi phục quyền tiếp cận ngay lập tức, phóng viên của cả ba hãng khi tới Tòa Bạch Ốc vào sáng thứ Năm vẫn bị chặn. Politico cho biết thẻ của một phóng viên còn bị Secret Service thu giữ. Luật sư của ba hãng lập tức yêu cầu tòa mở một phiên điều trần khẩn cấp, cáo buộc chính quyền không tuân thủ lệnh của thẩm phán.
Tòa Bạch Ốc sau đó cho biết quá trình khôi phục thẻ đã bắt đầu từ 7:25 sáng và thẻ được chuyển tới cổng cho các phóng viên nhận vào khoảng 9:55 sáng. Đến khoảng giữa trưa, các phóng viên của CNN, MS NOW và Politico bắt đầu được phép trở lại khuôn viên Tòa Bạch Ốc. Vì quyền tiếp cận đã được khôi phục, Kelly không tiến hành phiên điều trần khẩn cấp mà các hãng tin yêu cầu.
Các đài truyền hình khác từng ngưng cung cấp hình ảnh để phản đối
Lệnh cấm ba hãng tin còn gây ra phản ứng rộng hơn trong giới truyền thông. Các thành viên của nhóm truyền hình luân phiên đưa tin tại Tòa Bạch Ốc đã đình chỉ việc cung cấp hình ảnh pool về Tổng thống, nhằm phản đối việc CNN bị loại khỏi nhóm tác nghiệp.
Hệ quả được nhìn thấy ngay trong chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình: khi ông Tập tới Tòa Bạch Ốc sáng 24/9, không có camera của nhóm truyền hình pool thông thường ghi hình lễ đón tại South Lawn.
Phán quyết hiện tại chưa phải phán quyết cuối cùng rằng toàn bộ lệnh cấm của Tổng thống Trump vi phạm Hiến pháp. Đây là lệnh tạm thời trong 14 ngày nhằm duy trì quyền tiếp cận trong lúc vụ kiện tiếp tục. Tuy nhiên, Kelly cho rằng ở giai đoạn này, CNN, MS NOW và Politico đã chứng minh được khả năng thành công đối với lập luận rằng chính quyền thu hồi thẻ báo chí mà không thực hiện đầy đủ quy trình pháp lý.
Calitoday tổng hợp
