Một cuộc họp cấp cao tại khu phức hợp Tòa Bạch Ốc hôm thứ Tư đã không tạo ra đột phá nào trong thế bế tắc giữa Tổng thống Donald Trump và chính phủ Đan Mạch về Greenland. Cùng lúc, nhiều nước NATO tuyên bố sẽ điều quân tới vùng lãnh thổ băng giá của Đan Mạch này, còn ông Trump tiếp tục nhấn mạnh quan điểm rằng bất kỳ phương án nào không dẫn tới việc Mỹ kiểm soát hoàn toàn hòn đảo đều là “không thể chấp nhận được”.
Phát biểu với báo giới sau cuộc gặp với Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen cho biết hai bên vẫn tồn tại một “bất đồng” với ông Trump — người khẳng định Mỹ phải nắm Greenland để ngăn Trung Quốc và Nga.
“Chúng tôi đã không thể thay đổi lập trường của phía Mỹ,” ông Rasmussen nói. “Rõ ràng Tổng thống có mong muốn chinh phục Greenland.”
Theo ông, một nguy cơ leo thang của cuộc khủng hoảng có thể tạm thời được ngăn chặn nhờ thỏa thuận thành lập một “nhóm công tác” để xử lý vấn đề. Ông Rasmussen cho biết nhóm này sẽ họp trong vài tuần tới.
Tuy nhiên, khả năng đạt được một thỏa hiệp vẫn rất mờ mịt. Yêu cầu “sở hữu Greenland” của ông Trump dường như hoàn toàn không thể dung hòa với lập trường của Đan Mạch rằng nước này sẽ không bán hay nhượng lại vùng lãnh thổ thưa dân đó.
Đan Mạch đã kiểm soát Greenland qua nhiều thế kỷ, từng coi đây là thuộc địa. Dù ngày nay đảo này phần lớn tự trị, chính phủ Đan Mạch vẫn trợ cấp kinh tế, bảo đảm an ninh cho khoảng 56.000 cư dân và ủng hộ tiến trình tiến tới độc lập của Greenland theo lộ trình dần dần.
Sáng sớm thứ Tư, ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng Hoa Kỳ “cần Greenland vì mục đích an ninh quốc gia”, đồng thời nhấn mạnh: “Bất cứ điều gì thấp hơn điều đó đều không thể chấp nhận được.” Ông Trump cũng từng nói có thể dùng sức mạnh quân sự để giành hòn đảo này.
Ngược lại, Ngoại trưởng Rasmussen tuyên bố hôm thứ Tư rằng việc Greenland thuộc sở hữu Mỹ “tuyệt đối không cần thiết” để bảo đảm phòng thủ cho hòn đảo. Ông nói Đan Mạch và các đồng minh đang có những bước đi cụ thể để thể hiện mức độ nghiêm túc.
Bộ Quốc phòng Đan Mạch đã thông báo sẽ tổ chức thêm các cuộc diễn tập quân sự trên đảo với sự tham gia của “máy bay, tàu và binh sĩ” từ lực lượng Đan Mạch và các đồng minh NATO. Ít nhất ba nước thành viên — Đức, Pháp và Thụy Điển — cho biết sẽ đóng góp lực lượng cho các cuộc diễn tập.
Trong khi đó, hầu như không có dấu hiệu nào cho thấy nỗ lực của ông Trump nhằm thuyết phục người Greenland ủng hộ việc “liên minh” với Hoa Kỳ bằng những hứa hẹn lợi ích kinh tế đã tạo được sức hút.
Đứng cạnh ông Rasmussen bên ngoài đại sứ quán Đan Mạch ở Washington sau khi cùng tham dự cuộc gặp tại Tòa Bạch Ốc, Ngoại trưởng Greenland Vivian Motzfeldt nói rằng quê hương bà hoan nghênh tăng cường hợp tác với Washington, nhưng nhấn mạnh: “Điều đó không có nghĩa là chúng tôi muốn thuộc sở hữu của Hoa Kỳ.”
Hôm thứ Sáu trước đó, ông Trump còn tuyên bố ông quyết tâm giành Greenland “dù họ có thích hay không.”
Cả Bộ Ngoại giao Mỹ lẫn Tòa Bạch Ốc đều không công bố bản tóm tắt cuộc họp hay chi tiết về nhóm công tác. Khi được hỏi thêm thông tin, một phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc chỉ dẫn lại bài đăng Truth Social của ông Trump vào buổi sáng.
Sau cuộc gặp với ông Vance và ông Rubio — người hiện cũng giữ vai trò cố vấn an ninh quốc gia của ông Trump — ông Rasmussen nói với giọng điềm tĩnh và nghiêm trọng. Ông Vance được cho là thể hiện nhiệt tình công khai nhiều hơn ông Rubio trong việc “thu nhận” Greenland; ông Vance từng đến thăm vào tháng 3 căn cứ Pituffik, một cơ sở nhỏ của Lực lượng Không gian Mỹ còn sót lại từ thời Chiến tranh Lạnh khi Mỹ từng có hiện diện quân sự lớn hơn tại Greenland.
Ngoại trưởng Đan Mạch cho biết ông hoan nghênh cuộc gặp như một cơ hội để “hạ nhiệt” cuộc tranh luận vốn chủ yếu diễn ra thông qua các phát ngôn trước công chúng và trên mạng xã hội.
“Chúng tôi thống nhất rằng nên có cuộc trao đổi cấp cao để xem liệu có thể đáp ứng những quan ngại của Tổng thống Mỹ trong khi vẫn tôn trọng những lằn ranh đỏ của Vương quốc Đan Mạch hay không,” ông nói thêm.
Ông Trump nói với phóng viên hôm thứ Tư rằng ông vẫn chưa được báo cáo về cuộc họp Greenland trước đó, nhưng tiếp tục khẳng định Đan Mạch không thể tự bảo vệ hòn đảo này.
“Nếu chúng ta không vào đó, Nga sẽ vào và Trung Quốc sẽ vào — và Đan Mạch không thể làm gì để ngăn lại,” ông nói, rồi thêm: “Nhưng chúng ta thì có thể làm mọi thứ. Các bạn đã thấy điều đó tuần trước ở Venezuela.”
Việc nhắc tới Venezuela được xem là đáng chú ý, bởi nhiều nhà phân tích cho rằng ông Trump đang có phần “tự tin hơn” trong chính sách đối ngoại sau thành công của các chiến dịch quân sự gần đây, trong đó có vụ bắt giữ đầy táo bạo hôm 3/1 đối với lãnh đạo mạnh tay của Venezuela Nicolás Maduro.
Dẫu vậy, viễn cảnh ông Trump có thể dùng vũ lực chiếm lãnh thổ của một đồng minh NATO đã khiến các lãnh đạo châu Âu sửng sốt và làm liên minh này rung chuyển. Suốt 75 năm tồn tại, NATO chưa từng chứng kiến xung đột vũ trang trực tiếp giữa hai nước thành viên.
Các nỗ lực ngoại giao để tháo ngòi căng thẳng dự kiến sẽ tiếp diễn. Ông Rasmussen và bà Motzfeldt dự định gặp một số nghị sĩ Quốc hội Mỹ vào chiều thứ Tư và mời những người khác dự tiệc tối tại Đại sứ quán Đan Mạch. Thượng nghị sĩ Chris Coons (Dân chủ, bang Delaware) cũng được lên lịch dẫn đầu một phái đoàn lưỡng đảng gồm thượng nghị sĩ và dân biểu tới Đan Mạch trong tuần này.
“Trong thời điểm bất ổn quốc tế gia tăng, chúng ta cần xích lại gần các đồng minh, chứ không phải đẩy họ ra xa,” ông Coons nói trong một tuyên bố.
Ngay cả một số đồng minh thân cận của ông Trump cũng tỏ ra hoài nghi về kế hoạch với Greenland, trong đó có Thượng nghị sĩ John Kennedy (Cộng hòa, bang Louisiana).
“Ngay cả một học sinh lớp 9 chỉ cần có chút thông minh cũng biết rằng xâm lược Greenland là ngu xuẩn cấp độ ‘vũ khí’,” ông Kennedy nói với CNN tuần trước. “Tổng thống Trump không ngu kiểu đó, và Marco Rubio cũng không. Họ không có kế hoạch xâm lược Greenland.”
Dù vậy, ông Trump có vẻ tránh công kích trực tiếp giới lãnh đạo Đan Mạch. “Tôi có mối quan hệ rất tốt với Đan Mạch,” ông nói với báo giới hôm thứ Tư. Trong ba tháng qua, Bộ Ngoại giao Mỹ đã phê duyệt gần 7 tỷ USD các thương vụ bán vũ khí cho Đan Mạch.
Các chuyên gia thừa nhận Greenland có vai trò quan trọng trong cuộc cạnh tranh quân sự và kinh tế đang định hình giữa Mỹ, Trung Quốc và Nga tại Bắc Cực — nơi băng tan đang mở ra các tuyến hàng hải mới và cơ hội khai thác tài nguyên.
Tuy nhiên, nhiều người cho rằng việc ông Trump cảnh báo Nga hoặc Trung Quốc “thôn tính Greenland” là phóng đại, đồng thời đặt câu hỏi liệu động cơ thật sự của ông — một cựu “đại gia địa ốc” — có phải là cơ hội mở rộng lãnh thổ Mỹ một cách ngoạn mục.
Một hiệp ước ký năm 1951 giữa Mỹ và Đan Mạch đã trao cho Mỹ quyền duy trì các căn cứ quân sự tại Greenland “vĩnh viễn”. Nhưng ông Trump cho rằng như vậy vẫn chưa đủ.
“Quyền sở hữu là rất quan trọng,” ông nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây với The New York Times. Ông Trump không giải thích rõ vì sao, ngoài việc gọi đó là “điều tôi cảm thấy cần thiết về mặt tâm lý để đạt thành công.”
Nguồn nytimes
