CALITODAY (17/01/2026): Tổng thống Trump hôm nay thứ Bảy 17/1 thông báo sẽ chính thức áp thuế 10% đối với Đan Mạch và các đồng minh châu Âu của nước này bắt đầu từ tháng 02/2026 tới, gia tăng sức ép trong nỗ lực mua lại Greenland.
“Chúng ta đã trợ cấp cho Đan Mạch, và tất cả các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu, cùng những nước khác, trong nhiều năm bằng cách không áp thuế quan hay bất kỳ hình thức bồi hoàn nào khác. Giờ đây, sau hàng thế kỷ, đã đến lúc Đan Mạch phải đáp lại — Hòa bình thế giới đang bị đe dọa!” Trump viết trên Truth Social.
Tổng thống cho biết các loại thuế nhập khẩu mới, áp dụng với Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan, sẽ bắt đầu ở mức 10% từ ngày 1/2 và tăng lên 25% vào ngày 1/6.
Ông nói thêm rằng các khoản thuế này “sẽ đến hạn và phải nộp cho đến khi đạt được một thỏa thuận về việc mua lại hoàn toàn và trọn vẹn Greenland,” đồng thời cho biết Mỹ đã “cố gắng thực hiện giao dịch này hơn 150 năm” nhưng Đan Mạch từ chối.
“Giờ đây, vì Mái Vòm Vàng và các hệ thống vũ khí hiện đại, cả tấn công lẫn phòng thủ, nhu cầu PHẢI GIÀNH ĐƯỢC Greenland trở nên đặc biệt quan trọng,” tổng thống viết.
Thông báo được đưa ra chỉ vài ngày sau khi quân đội từ một số quốc gia châu Âu, bao gồm Pháp và Thụy Điển, đến Greenland để tham gia các cuộc tập trận chung do Đan Mạch tổ chức, trong bối cảnh các lời kêu gọi của Trump về việc Mỹ kiểm soát vùng lãnh thổ Bắc Cực này ngày càng gia tăng. Chính phủ Đan Mạch cũng đã tăng cường hiện diện quân sự trong và xung quanh khu vực.
“Những quốc gia này, khi tham gia vào trò chơi vô cùng nguy hiểm này, đã tạo ra một mức độ rủi ro không thể chấp nhận hay duy trì được,” Trump viết hôm thứ Bảy 17/1. “Vì vậy, để bảo vệ Hòa bình và An ninh Toàn cầu, cần phải áp dụng các biện pháp mạnh mẽ để tình huống tiềm ẩn nhiều nguy hiểm này sớm chấm dứt, không còn nghi ngờ gì nữa.”
Tổng thống và các quan chức cấp cao khác của Mỹ đã lập luận rằng hòn đảo này phải thuộc quyền sở hữu của Mỹ, viện dẫn vị trí chiến lược của Greenland là yếu tố then chốt để bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia và ngăn chặn các mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc ở khu vực Bắc Cực.
Phó Tổng thống Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã thảo luận những lo ngại đó trong cuộc họp với Ngoại trưởng Greenland Vivian Motzfeldt và Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen tại Tòa Bạch Ốc hôm thứ Tư 14/1.
Sau đó, ông Rasmussen mô tả cuộc họp là “một cơ hội tuyệt vời để chúng tôi chia sẻ quan điểm với những người bạn Mỹ,” nhưng cho biết hai nước vẫn bất đồng về con đường phía trước.
“Chúng tôi chia sẻ, bạn biết đấy, những thách thức liên quan đến tình hình ở Bắc Cực,” Bộ Ngoại giao nói với Fox News. “Chúng tôi không đồng ý rằng điều đó chỉ có thể đạt được nếu Mỹ chinh phục Greenland.”
Trump nói hôm thứ Bảy rằng Đan Mạch “không thể làm gì” trước những tham vọng mà ông cho là của Trung Quốc và Nga trong khu vực.
“Chỉ có Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, dưới thời TỔNG THỐNG DONALD J. TRUMP, mới có thể tham gia cuộc chơi này, và làm rất thành công!” ông viết. “Sẽ không ai động đến mảnh đất thiêng liêng này, đặc biệt khi an ninh quốc gia của Hoa Kỳ và của toàn thế giới đang bị đe dọa.”
Chính quyền Trump chưa loại trừ khả năng sử dụng lực lượng quân sự tại Greenland, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ người dân Mỹ và các cảnh báo từ Đan Mạch, các đồng minh của nước này, cũng như một số Dân biểu Cộng hòa rằng hành động như vậy có thể dẫn đến sự sụp đổ của liên minh NATO lâu đời.
Trump kết luận rằng Mỹ “ngay lập tức sẵn sàng đàm phán” với Đan Mạch hoặc bất kỳ quốc gia châu Âu nào khác.
Đan Mạch sẽ không “cúi đầu” trước “chiến thuật bắt nạt” của Trump
Các nhà lãnh đạo Đan Mạch tuyên bố sẽ không “lùi bước” trước chính quyền Trump sau khi Tổng thống Trump thông báo hôm thứ Bảy 17/1 về kế hoạch áp các mức thuế mới đối với Đan Mạch và bảy đồng minh của nước này vào tháng tới, trong bối cảnh ông thúc đẩy nỗ lực mua lại Greenland.
Dân biểu Đan Mạch Pelle Dragsted, trong một bài đăng đã được dịch trên mạng xã hội X, kêu gọi các nhà lãnh đạo châu Âu thể hiện “sự đoàn kết và tinh thần phản kháng” trước các loại thuế nhập khẩu của ông Trump.
“Không thể để Trump chia rẽ chúng ta,” Dragsted viết tiếp. “EU phải phản ứng thống nhất và đáp trả mạnh mẽ. Hãy nhắm thẳng vào các ông trùm công nghệ trong vòng thân cận của Trump. Đủ rồi!”
Ông Trump cho biết chính quyền của ông sẽ áp mức thuế 10% đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan, bắt đầu từ ngày 1/2.
“Chúng ta đã trợ cấp cho Đan Mạch và tất cả các quốc gia của Liên minh châu Âu, cũng như những nước khác, trong nhiều năm bằng cách không thu thuế quan hay bất kỳ hình thức bồi hoàn nào khác,” ông viết trong một bài đăng trên Truth Social. “Giờ đây, sau hàng thế kỷ, đã đến lúc Đan Mạch phải hoàn trả — Hòa bình Thế giới đang bị đe dọa!”
Tổng thống cũng lưu ý rằng khi mức thuế 10% có hiệu lực, nó sẽ được duy trì cho đến khi việc “mua Greenland” được đàm phán xong, và có thể tăng lên 25% vào ngày 1/6 nếu đến lúc đó vẫn chưa đạt được thỏa thuận.
Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Đan Mạch, Brian Mikkelsen, bác bỏ mối đe dọa này, nói rằng: “Trò hề của Trump vẫn tiếp diễn.”
“Vị tổng thống Mỹ một lần nữa sử dụng thuế quan như một công cụ đe dọa,” Mikkelsen viết trên X trong một bài đăng đã được dịch. “Cũng như rất nhiều lần trước đây, điều này làm tổn hại đến niềm tin vào thương mại toàn cầu và gây thiệt hại cho cả nền kinh tế Mỹ lẫn châu Âu.”
“Cần có một phản ứng phối hợp ở cấp độ châu Âu — và cũng cần có một phản ứng phối hợp từ Quốc hội Mỹ,” ông nói tiếp. “Thật siêu thực khi chúng ta đã đi đến điểm này, nhưng đáng tiếc đó là thực tế mới — và là điều mà tất cả chúng ta đều phải đối mặt.”
Trước đó, chính quyền Trump đã áp các mức thuế cao đối với các đối tác thương mại nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước và gây sức ép để họ tham gia các thỏa thuận thương mại mới có lợi hơn cho Mỹ.
Trong bài đăng hôm thứ Bảy, tổng thống Trump lặp lại những tuyên bố của chính quyền rằng Mỹ cần kiểm soát lãnh thổ Greenland này vì “An ninh Quốc gia của Hoa Kỳ,” đồng thời cho rằng Greenland chỉ có “hai chiếc xe trượt chó kéo để phòng thủ.”
“Đây là một tình huống vô cùng nguy hiểm đối với An toàn, An ninh và Sự tồn tại của hành tinh chúng ta,” ông Trump viết. “Những quốc gia đang chơi trò chơi rất nguy hiểm này đã tạo ra một mức độ rủi ro không thể chấp nhận hay duy trì. Vì vậy, để bảo vệ Hòa bình và An ninh Toàn cầu, cần phải áp dụng các biện pháp mạnh mẽ nhằm nhanh chóng chấm dứt tình huống tiềm ẩn đầy rủi ro này, không có ngoại lệ.”
Phó chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc cũng đưa ra nhận xét tương tự vào hôm thứ Sáu 16/1, chỉ trích Đan Mạch về những điểm yếu quân sự.
“Muốn kiểm soát một lãnh thổ, bạn phải có khả năng bảo vệ lãnh thổ đó, phát triển lãnh thổ đó và có dân cư sinh sống trên lãnh thổ đó,” ông Miller nói. “Đan Mạch đã thất bại trong cả ba bài kiểm tra này.”
Các quan chức Đan Mạch và Greenland liên tục bác bỏ nỗ lực của chính quyền Trump nhằm tiếp quản hòn đảo Bắc Cực này — ngay cả sau khi đã gặp Ngoại trưởng Marco Rubio và Phó Tổng thống Vance.
Bạch Ốc nói về Greenland: Các quốc gia không có quyền với lãnh thổ ‘mà họ không thể tự bảo vệ’
Phó chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Stephen Miller hôm thứ Sáu 18/1 tiếp tục nhấn mạnh lập luận của chính quyền Trump rằng việc giành quyền kiểm soát Greenland là “thiết yếu” đối với an ninh quốc gia của Mỹ.
“Miền cạnh tranh quốc tế mới sẽ là cạnh tranh ở vùng cực,” Miller nói với Sean Hannity của Fox News khi tìm cách biện minh cho đề xuất của Tổng thống Trump về việc tiếp quản hòn đảo Bắc Cực này — một lãnh thổ bán tự trị thuộc Đan Mạch. “Đó là nơi ngày càng nhiều nguồn lực được các đối thủ và kẻ cạnh tranh của chúng ta đổ vào, nhằm kiểm soát sự di chuyển, hàng hải và các tuyến đường đi lại trong khu vực vùng cực và Bắc Cực.”
Ông nói thêm rằng vì Đan Mạch “không thể bảo vệ” Greenland, viện dẫn những điểm yếu trong quân đội và nền kinh tế của nước này, nên Đan Mạch không nên có quyền tuyên bố chủ quyền đối với vùng đất đó.
“Để kiểm soát một lãnh thổ, anh phải có khả năng bảo vệ lãnh thổ đó, cải thiện lãnh thổ đó và có người sinh sống trên lãnh thổ đó,” Miller nói. “Đan Mạch đã thất bại ở từng tiêu chí trong số này.”
Cố vấn chính trị của tổng thống cho rằng Mỹ vốn đã phải chi “hàng trăm tỷ đô la” để bảo vệ Đan Mạch với tư cách là một đồng minh NATO.
“Đó là một thỏa thuận thiệt thòi, một thỏa thuận không công bằng, và quan trọng nhất là không công bằng đối với người nộp thuế Mỹ — những người đã trợ cấp cho quốc phòng của toàn bộ châu Âu suốt nhiều thế hệ,” ông nói trên chương trình “Hannity.”
Trước đó, Miller từng gợi ý rằng “sẽ không có ai chiến đấu quân sự với Hoa Kỳ vì tương lai của Greenland.”
Nhiều Dân biểu Dân chủ và cả không ít Dân biểu Cộng hòa tại Quốc hội đã phản đối việc chính quyền Trump cân nhắc sử dụng vũ lực quân sự để giành Greenland.
Các Thượng Nghị sĩ Thom Tillis (Cộng hòa – Bắc Carolina) và Lisa Murkowski (Cộng hòa – Alaska) đã tới hòn đảo này hôm thứ Sáu 16/1 để gặp các quan chức Đan Mạch.
“Không có nghi ngờ gì về việc Đan Mạch hoan nghênh sự hiện diện của Mỹ tại Greenland để cùng làm mọi điều có thể nhằm răn đe sự gây hấn của Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực,” Tillis viết trên nền tảng mạng xã hội X hôm thứ Năm. “Hãy hợp tác với Đan Mạch và các đồng minh NATO của chúng ta để thể hiện sức mạnh trước những đối thủ này.”
Trước chuyến đi, vị Thượng Nghị sĩ Cộng hòa bang Bắc Carolina cho rằng việc can thiệp quân sự để tiếp quản quốc gia này “sẽ vấp phải sự phản đối khá mạnh mẽ trong Quốc hội.”
“Hiện tại, mọi người đang cố tỏ ra nhún nhường, nhưng đây chỉ là một ví dụ cho thấy rằng bất kỳ ai cứ tiếp tục nói với tổng thống Trump rằng ý tưởng này có thể thực hiện được thì không nên ở Washington, D.C.,” ông nói thêm.
Dân biểu Don Bacon (Cộng hòa – Nebraska) cũng chỉ trích gay gắt ý tưởng tiếp quản bằng quân sự cũng như vai trò của Miller trong việc thúc đẩy ý tưởng này, gọi đề xuất đó là “thật sự ngu ngốc.”
Dân biểu Dân chủ Pete Aguilar (California) cũng chỉ trích trợ lý của ông Trump vào tuần trước, gọi những phát biểu của Miller là “hoàn toàn mất kiểm soát.”
“Nhưng họ đang nói to điều vốn dĩ họ chỉ nghĩ thầm, đúng không?” Aguilar nói. “Họ đang đe dọa một đồng minh NATO là Greenland và Đan Mạch, và điều đó khiến chúng tôi vô cùng bức xúc.”
Các quan chức Đan Mạch đang coi mối đe dọa này là nghiêm trọng.
Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình địa phương TV2, được Bloomberg dịch lại, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cảnh báo rằng nếu Mỹ tiến hành một cuộc tiếp quản quân sự đối với quốc gia này, thì “mọi thứ sẽ dừng lại, bao gồm cả NATO, và theo đó là hệ thống an ninh đã được thiết lập kể từ sau Thế chiến thứ hai.”
Trump kêu gọi thay đổi chế độ ở Iran, chỉ trích lãnh đạo là “bệnh hoạn”, “Đã đến lúc”
Tổng thống Trump hôm thứ Bảy 17/1 cho biết đã đến “lúc cần tìm kiếm ban lãnh đạo mới” cho Iran, sau khi lãnh đạo nước này công kích Trump vì ủng hộ các cuộc biểu tình chống chính phủ Iran và đổ lỗi cho Mỹ về cuộc đàn áp đẫm máu của chế độ.
Trong một cuộc phỏng vấn với Politico, ông Trump tiếp tục chỉ trích Đại giáo chủ Ali Khamenei và việc Tehran “dùng bạo lực” để cai trị quốc gia Trung Đông này.
“Điều mà ông ta phải chịu trách nhiệm, với tư cách là lãnh đạo một đất nước, là sự hủy hoại hoàn toàn đất nước đó và việc sử dụng bạo lực ở mức độ chưa từng thấy trước đây,” Tổng thống Trump nói với tờ báo. “Để giữ cho đất nước vận hành, dù chỉ ở mức rất thấp, giới lãnh đạo lẽ ra nên tập trung điều hành đất nước một cách đúng đắn, như tôi làm với Hoa Kỳ, chứ không phải giết hại hàng nghìn người để duy trì quyền kiểm soát.”
Ông nói thêm rằng “lãnh đạo là về sự tôn trọng, không phải nỗi sợ hãi và cái chết.”
Khamenei, trong bài phát biểu sáng sớm thứ Bảy 17/1 và trong một loạt bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X, cho rằng các cuộc biểu tình trên diện rộng là âm mưu do nước ngoài hậu thuẫn nhằm để Mỹ và Israel “nuốt chửng Iran.”
“Ngay từ khi Cách mạng Hồi giáo bắt đầu cho đến hôm nay, Mỹ đã mất quyền thống trị đối với Iran. Và họ muốn đưa Iran trở lại dưới sự thống trị quân sự, chính trị và kinh tế của họ. Điều này không chỉ liên quan đến tổng thống Mỹ đương nhiệm!” nhà lãnh đạo viết trên mạng. “Đó là một chính sách chung của Mỹ.”
Ông cũng chỉ trích Israel vì các cuộc không kích gây thiệt hại cho “lưới điện, ngân hàng và các cơ sở y tế,” đồng thời cáo buộc quân đội Israel đã sát hại “vài nghìn người.”
Trong phát biểu với Politico, ông Trump gọi Khamenei là “một kẻ bệnh hoạn” và nói ông ta nên “ngừng giết người.”
“Đất nước Iran của ông ta là nơi tồi tệ nhất để sinh sống trên toàn thế giới vì sự lãnh đạo kém cỏi,” Tổng thống nói thêm.
Đầu tuần này, ông Trump đã hủy một loạt cuộc họp với các quan chức Iran và kêu gọi người biểu tình ở Tehran “tiếp quản” các cơ quan của quốc gia đang rơi vào khủng hoảng. Tổng thống Trump cũng gợi ý rằng “sự trợ giúp đang trên đường tới” trong bối cảnh chế độ Iran đe dọa sẽ có thêm các vụ hành quyết để đáp trả.
Theo Tổ chức Thông tấn Nhà hoạt động Nhân quyền có trụ sở tại Mỹ, số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình hiện đã vượt quá 3.000 và hơn 22.000 người đã bị bắt giữ.
Hôm thứ Tư 14/1, ông Trump cho biết các nguồn tin đã thông báo với ông rằng các vụ hành quyết ở Iran sẽ dừng lại. Dù hoan nghênh thông tin này, ông nói thêm rằng chính quyền không loại trừ hành động quân sự nếu các vụ giết chóc tiếp diễn.
“Nếu họ làm điều đó, chúng tôi sẽ có hành động rất mạnh mẽ,” Tổng thống Trump nói.
Lời kêu gọi thay đổi chế độ ở Iran của ông Trump được đưa ra sau việc Mỹ bắt giữ và lật đổ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro hồi đầu tháng này.
Các Dân biểu Đảng Dân chủ đã cảnh báo ông Trump không nên tấn công Tehran.
Lãnh đạo Iran nói Trump “là tội phạm”gây ra các cuộc biểu tình chết người
Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei hôm thứ Bảy 17/1 thừa nhận rằng “vài nghìn” người đã thiệt mạng trong làn sóng biểu tình chống chính phủ quy mô lớn, đồng thời đổ lỗi cho Mỹ và các lực lượng chỉ trích về những thương vong này.
“Trong cuộc nổi dậy này, tổng thống Mỹ đã trực tiếp đưa ra những phát biểu, khuyến khích những kẻ gây bạo loạn tiếp tục hành động và nói rằng: ‘Chúng tôi không ủng hộ các anh, chúng tôi không ủng hộ về mặt quân sự,’” Khamenei nói trong bài phát biểu được phát trên truyền hình nhà nước, theo hãng tin AP.
“Chúng tôi coi tổng thống Mỹ là một tội phạm, vì những thương vong và thiệt hại, vì những cáo buộc chống lại dân tộc Iran,” ông nói thêm, theo AP.
Trong một loạt bài đăng trên mạng xã hội, Khamenei tiếp tục mô tả các cuộc biểu tình là một âm mưu do nước ngoài hậu thuẫn và cáo buộc Mỹ muốn “nuốt chửng Iran”.
“Ngay từ khi Cách mạng Hồi giáo bắt đầu cho đến nay, Mỹ đã mất quyền thống trị đối với Iran. Và họ muốn đưa Iran trở lại dưới sự thống trị quân sự, chính trị và kinh tế của họ. Điều này không chỉ liên quan đến tổng thống Mỹ hiện tại! Đây là một chính sách chung của Mỹ,” Khamenei viết hôm thứ Bảy 17/1 trên nền tảng X.
Ông cũng cáo buộc Israel phối hợp với Mỹ, cho rằng các tác nhân từ hai quốc gia này chịu trách nhiệm cho “những tội ác ghê tởm”, bao gồm việc phá hoại 250 nhà thờ Hồi giáo và hơn 250 cơ sở giáo dục, khoa học.
“Họ đã phá hoại lưới điện, các ngân hàng và cơ sở y tế,” lãnh đạo Iran tiếp tục. “Họ đã sát hại vài nghìn người.”
Các cuộc biểu tình bùng nổ trên khắp Iran cách đây hơn hai tuần, ban đầu xuất phát từ tình trạng kinh tế suy yếu của đất nước, nhưng sau đó sự phẫn nộ đã chuyển sang nhắm vào chính quyền. Đáp lại, chính quyền đã tiến hành trấn áp các cuộc biểu tình.
Theo Tổ chức Thông tấn Nhà hoạt động Nhân quyền có trụ sở tại Mỹ, ít nhất 3.000 người — chủ yếu là người biểu tình — đã thiệt mạng và hơn 22.000 người bị bắt giữ khi các cuộc biểu tình bước sang ngày thứ 21 vào thứ Bảy. Số người chết bao gồm ít nhất 19 trẻ em, 21 dân thường không tham gia biểu tình và 165 người thuộc lực lượng chính phủ hoặc an ninh.
Iran vẫn duy trì tình trạng cắt internet, khiến việc thu thập thông tin độc lập từ trong nước gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, các báo cáo cho thấy biểu tình trên đường phố phần lớn đã lắng xuống khi chế độ chuyên quyền cam kết tiếp tục dập tắt các cuộc xuống đường.
Tổng thống Trump hiện chưa hành động ngay lập tức chống lại Tehran, nhưng cũng không loại trừ khả năng can thiệp, đồng thời nhiều lần cảnh báo chính quyền Iran phải chấm dứt việc đàn áp chết người.
Đầu tuần này, ông Trump nói rằng ông có “nguồn tin đáng tin cậy” cho biết các vụ giết chóc sẽ chấm dứt, và hôm thứ Sáu đã cảm ơn chính phủ Iran vì bị cho là đã không tiến hành các vụ hành quyết.
“Tôi rất tôn trọng việc tất cả các vụ treo cổ theo lịch trình — lẽ ra diễn ra ngày hôm qua (hơn 800 vụ) — đã được giới lãnh đạo Iran hủy bỏ. Xin cảm ơn!” Trump viết trong một bài đăng trên Truth Social.
Một ngày trước đó, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz nói với các thành viên Hội đồng Bảo an LHQ rằng “mọi lựa chọn đều đang được đặt lên bàn để chấm dứt cuộc thảm sát” trong một cuộc họp khẩn.
Các nhà lập pháp tại Đồi Capitol đang chia rẽ về việc liệu Mỹ có nên can thiệp hay không và nếu có thì bằng cách nào. Thượng Nghị sĩ Lindsey Graham (Cộng hòa – Nam Carolina) kêu gọi chính quyền Trump sử dụng “mọi biện pháp cần thiết” để trừng phạt giới chức Iran.
Trong khi đó, các Thượng Nghị sĩ Dân chủ cảnh báo rằng các cuộc không kích quân sự có thể phản tác dụng và khiến dư luận quay sang ủng hộ chính quyền Iran.
Trump đang đảo ngược những thành tựu của Martin Luther King Jr.
Một bức ảnh và lới nói lịch sử của Mục sư Martin Luther King Jr., lãnh đạo của Southern Christian Leadership Conference, phát biểu trước hàng nghìn người trong bài diễn văn “I Have a Dream” tại Đài tưởng niệm Lincoln trong Cuộc tuần hành vì việc làm và tự do ở Washington, ngày 28/08/1963.
Mục sư Martin Luther King Jr. đã thay đổi nước Mỹ theo hướng tốt đẹp hơn bằng cách giúp đất nước tiến gần hơn đến giấc mơ chấm dứt phân biệt chủng tộc và đảm bảo bình đẳng cho tất cả mọi người. Nhưng khi chúng ta tôn vinh King bằng một ngày lễ quốc gia, Tổng thống Trump đang làm mọi cách để đảo ngược những thành tựu lịch sử của vị lãnh đạo dân quyền vĩ đại này.
Thật không may, giấc mơ của King, được ông diễn đạt một cách hùng hồn trong bài diễn văn tại Cuộc tuần hành vì việc làm và tự do năm 1963, vẫn chưa trở thành hiện thực. Chủ nghĩa phân biệt hệ thống đã giảm bớt nhưng vẫn tồn tại. Người Mỹ gốc Phi vẫn phải chịu nhiều bất công vì điều này.
Ví dụ, theo số liệu liên bang, khoảng 20% hộ gia đình người Mỹ gốc Phi sống trong nghèo đói vào năm 2024, so với khoảng 9% hộ gia đình da trắng. Thu nhập trung bình hàng năm của hộ gia đình người Mỹ gốc Phi là khoảng 56.000 USD, so với khoảng 88.000 USD của hộ gia đình da trắng. Tỷ lệ thất nghiệp của người Mỹ gốc Phi vào tháng 11/2025 là 8,3%, so với 3,9% của người da trắng.
Tuy nhiên, thay vì cố gắng thu hẹp khoảng cách giữa người Mỹ gốc Phi và người Mỹ da trắng như King đã ủng hộ, Donald Trump lại tập trung vào việc loại bỏ cái gọi là “phân biệt đối xử chống lại người da trắng” — đặc biệt là nam giới da trắng.
Trump đã ban hành ba sắc lệnh hành pháp vào đầu nhiệm kỳ thứ hai, tuyên bố các chương trình về đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) là “phân biệt đối xử bất hợp pháp và phi đạo đức.” Điều này đã chấm dứt các chương trình tương tự trong chính phủ liên bang và gây áp lực thành công lên nhiều doanh nghiệp, tổ chức phi lợi nhuận và các trường đại học để thu hẹp hoặc chấm dứt chúng.
DEI về cơ bản là những gì King đã ủng hộ trước khi thuật ngữ này trở nên phổ biến. DEI không phân biệt ai, mà mở rộng cơ hội tiếp cận Giấc mơ Mỹ cho người Mỹ gốc Phi và những nhóm khác vốn lâu nay bị loại ra ngoài.
Ngoài ra, Bộ Tư pháp của Trump đã rút lui một cách đáng xấu hổ khỏi các vụ kiện nhằm thực thi Đạo luật Quyền bầu cử năm 1965, đạo luật loại bỏ các rào cản phân biệt đã ngăn hàng triệu người Mỹ gốc Phi ở miền Nam đi bỏ phiếu. Việc ban hành Đạo luật Quyền bầu cử là một trong những thành tựu lớn của King.
King cũng đã vận động các sáng kiến liên bang chống nghèo đói, được thực hiện trong khuôn khổ chương trình Xã hội Vĩ đại của Tổng thống Lyndon Johnson. Nhưng Đạo luật Big Beautiful Bill do Quốc hội Cộng hòa thông qua năm 2025 và được Trump ký thành luật đã cắt hơn 1 nghìn tỷ USD kinh phí cho các chương trình chống nghèo đói và chăm sóc sức khỏe trong 10 năm. “Các cộng đồng người Mỹ gốc Phi sẽ chịu tác động nặng nề nhất từ việc cắt giảm này,” theo Quỹ Pháp lý NAACP.
King muốn sự thật tàn nhẫn về chế độ nô lệ được kể lại và muốn đất nước giúp người Mỹ gốc Phi vượt qua những thiệt hại kéo dài từ đó. Ngược lại, Trump đã yêu cầu các bảo tàng của Viện Smithsonian thay đổi để vẽ nên một bức tranh tích cực hơn — nhưng không chính xác — về nước Mỹ, bao gồm cả chế độ nô lệ.
Trump đã đăng trên mạng xã hội vào tháng 8: “Smithsonian đang ngoài tầm kiểm soát, mọi thứ được thảo luận đều nói về việc nước Mỹ tồi tệ như thế nào, chế độ nô lệ tệ hại ra sao, và những người bị áp bức không đạt được gì — Không có gì về thành công, không có gì về tương lai sáng sủa.”
Thực tế, các bảo tàng Smithsonian đầy những triển lãm về thành tựu của nước Mỹ. Ví dụ, Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa người Mỹ gốc Phi kể lại những thành tựu của King và nhiều người Mỹ gốc Phi khác, đồng thời kể câu chuyện của những người thuộc mọi chủng tộc đấu tranh chống phân biệt chủng tộc. Nhưng đúng là bảo tàng cũng có những triển lãm nói về “chế độ nô lệ tồi tệ ra sao.” Không có gì tốt đẹp về việc thực hành phi đạo đức đã khiến hàng triệu người Mỹ gốc Phi, bao gồm cả tổ tiên tôi, trở thành nạn nhân. Chế độ nô lệ không nên bị tô hồng hay bị lờ đi.
Trump từ lâu phủ nhận mình là người phân biệt chủng tộc. Năm 2019, ông lố bịch tự gọi mình là “người ít phân biệt chủng tộc nhất trên thế giới” và năm 2024 nói rằng ông là “tổng thống tốt nhất cho người Mỹ gốc Phi kể từ Abraham Lincoln.”
Tuy nhiên, Trump từng thừa nhận phàn nàn rằng quá nhiều người nhập cư không phải da trắng đang vào Mỹ từ các “quốc gia rác rưởi” và hỏi: “Tại sao chúng ta không thể có một số người từ Na Uy, Thụy Điển… từ Đan Mạch… Gửi cho chúng tôi vài người tốt.” “Người tốt” ở đây hàm ý là người da trắng.
Gần đây, tổng thống gọi người nhập cư da đen từ Somalia là “rác” và ngăn hầu hết người tị nạn trên thế giới vào Mỹ, ngoại trừ người Nam Phi da trắng, mà ông sai lầm cho rằng đang bị “giết hại tàn bạo” trong một “cuộc diệt chủng” tại quốc gia đa số là người da đen. King chưa từng gọi bất kỳ con người nào là “rác” và cũng không bao giờ thù ghét người tị nạn.
Tôi mới chỉ năm tuổi khi King bị ám sát bi thảm vào năm 1968, nhưng tôi đã tham gia các cuộc tuần hành và biểu tình dân quyền cùng cha mẹ quá cố, những người mà tôi tự hào nói rằng đã là những nhà hoạt động trong phong trào. Là một luật sư, tôi đã theo đuổi công lý chủng tộc và xử lý các vụ kiện dân quyền, nối bước cha tôi, người từng làm luật sư dân quyền và giữ chức chủ tịch chi nhánh NAACP địa phương ở Joliet, Illinois, vào những năm 1960. Chúng tôi đã góp phần nhỏ vào việc tiếp nối di sản cuộc đời của King.
Chưa đầy một tuần trước khi bị ám sát, King nói rằng: “Vòm của vũ trụ đạo đức rất dài, nhưng nó hướng về công lý.” Tôi tin ông đã đúng và những tổn hại mà Trump gây ra khi bác bỏ di sản vĩ đại của King cuối cùng sẽ được khắc phục. Như lời bài hát dân quyền nổi tiếng: “Chúng ta sẽ vượt qua, một ngày nào đó” — nhưng chỉ sau khi Trump rời nhiệm sở.
Thẩm phán liên bang ngăn chính quyền Trump cắt giảm trợ cấp SNAP ở Minnesota
Một thẩm phán liên bang vào thứ Tư 14/1 đã tạm thời ngăn chính quyền Trump không được giữ lại hàng chục triệu đô la tài trợ cho chương trình tem phiếu thực phẩm của Minnesota giữa bối cảnh có nhiều cáo buộc gian lận rộng rãi.
Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins đã gửi thư cho Thống đốc Minnesota Tim Walz (D) vào tháng trước, yêu cầu xác nhận lại tư cách đủ điều kiện của gần 100.000 hộ gia đình ở bốn quận trong vòng 30 ngày, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ mất nguồn tài trợ liên bang từ Chương trình Hỗ trợ Dinh dưỡng Bổ sung (SNAP).
Yêu cầu này được đưa ra trong bối cảnh một cuộc điều tra đang diễn ra về tiểu bang và các chương trình phúc lợi của nó, mà Tổng thống Trump nói vào cuối tháng 11 rằng đã trở thành “một trung tâm hoạt động rửa tiền gian lận.”
Minnesota ngay lập tức kiện, lập luận rằng yêu cầu của Rollins là bất hợp pháp và vượt quá thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA). Thời hạn này “không thể thực hiện được,” và bất kỳ thay đổi nào về việc tài trợ cho SNAP của tiểu bang sẽ “gây hại lớn” cho người dân Minnesota đang đói, theo lập luận của Tổng chưởng lý tiểu bang Keith Ellison (D).
Thẩm phán Quận Hoa Kỳ Laura M. Provinzino đứng về phía Minnesota, viết trong lệnh dài 50 trang rằng USDA “hoàn toàn không đưa ra lý do hợp lý về cách dự án thí điểm này sẽ giúp họ đánh giá gian lận ở Minnesota,” đồng thời đặt câu hỏi tại sao cần một khung thời gian gấp rút.
Lệnh của bà ngăn chính quyền thực hiện bất kỳ hành động nào trong khi vụ kiện còn đang chờ giải quyết, bao gồm việc giữ lại tiền cho quý đầu năm 2026, mà Rollins đã thông báo vào thứ Sáu tuần trước sẽ không còn được phân phối.
“Ngày hôm nay, @USDA TẠM DỪNG CÁC KHOẢN TÀI TRỢ LIÊN BANG cho Minnesota và Minneapolis, có hiệu lực ngay lập tức, cho đến khi có bằng chứng đầy đủ rằng gian lận đã chấm dứt,” Bộ trưởng Nông nghiệp viết trên nền tảng mạng xã hội X. “Không còn tiền trợ cấp cho kẻ trộm! Đã đến lúc làm sạch ‘đầm lầy Minnesota’ và đặt người đóng thuế Mỹ lên hàng đầu.”
Các quan chức tiểu bang Minnesota đã phải đối mặt với sự chỉ trích dữ dội từ phe Cộng hòa về cách họ xử lý vụ bê bối, trong đó các công tố viên cáo buộc có tới 9 tỷ đô la bị các nhóm khác nhau đánh cắp. Sự giám sát ngày càng tăng khiến Walz thông báo đầu tháng này rằng ông sẽ không tái tranh cử.
Trump đã lợi dụng cuộc điều tra gian lận, trong đó hàng chục người đã bị buộc tội, để tăng cường các cuộc tấn công vào cộng đồng người nhập cư Somali và biện minh cho việc tăng cường lực lượng liên bang tới tiểu bang để thực hiện các hoạt động cưỡng chế nhập cư.
Minnesota cũng kiện riêng chính quyền Trump đầu tuần này nhằm ngăn dòng chảy của các đặc vụ liên bang, viện dẫn vụ bắn chết Renee Good, 37 tuổi, bởi một sĩ quan Cơ quan Hải quan và Di trú (ICE) hồi đầu tháng.
“Hãy rõ ràng: chuyện này không nên xảy ra ngay từ đầu,” Ellison nói vào thứ Hai. “Những đặc vụ này không có lý do chính đáng để có mặt ở đây.”
Năm của Trump về nhập cư phản ánh sự thay đổi lớn trong đời sống Mỹ
Trong năm đầu tiên trở lại nhiệm sở, Tổng thống Trump đã hoàn toàn thay đổi cách tiếp cận của Mỹ về vấn đề nhập cư, triển khai chiến dịch thực thi luật nhập cư rõ rệt nhất trong lịch sử, đồng thời đóng cửa nhiều con đường hợp pháp để nhập cảnh vào Mỹ.
Trump đã hứa sẽ “bịt chặt biên giới” và mạnh tay với những người sống bất hợp pháp tại Mỹ, và dưới thời ông, số lần vượt biên đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong khi số người bị giam tại các trung tâm tạm giữ nhập cư tăng vọt.
Tuy nhiên, việc Trump có thực hiện đúng lời hứa “nhắm vào những kẻ tệ nhất” trong số người nhập cư bất hợp pháp hay không vẫn còn gây tranh cãi. Hơn 70% người bị giữ trong các trung tâm tạm giữ nhập cư không có hồ sơ hình sự trước đó.
Ngoài ra, nhiều người bị nhắm đến thực ra có tình trạng hợp pháp tại Mỹ, khi chính quyền Trump thúc đẩy việc chấm dứt, tạm dừng hoặc giới hạn nhiều con đường hợp pháp để sống tại nước này.
Chiến dịch mạnh tay này cũng có thể đang ảnh hưởng tiêu cực đến tỷ lệ ủng hộ Trump.
Các cuộc thăm dò cho thấy tỷ lệ ủng hộ Trump giảm từ 50% xuống còn 40% trong một năm. Trong một cuộc thăm dò gần đây của Đại học Quinnipiac, 57% người được hỏi nói rằng họ không đồng tình với cách Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) thực thi luật nhập cư. Một cuộc thăm dò khác của The Economist cho thấy sự ủng hộ việc bãi bỏ ICE tăng vọt, với 46% gần đây muốn loại bỏ cơ quan này, tăng từ 27% vào tháng 7.
Các Dân biểu Cộng hòa mô tả năm qua là sự kết tinh của lời hứa nổi bật nhất trong chiến dịch của Trump.
“Công việc của chúng ta khá đơn giản. Bạn đã nói với cử tri rằng bạn sẽ làm gì khi tranh cử? Nếu bạn trúng cử, hãy làm những gì bạn nói. Không ai làm tốt hơn Tổng thống Trump,” Dân biểu Jim Jordan (R-Ohio), một đồng minh của tổng thống tại Quốc hội, nói.
“Ông ấy nói rằng ông có thể bảo vệ biên giới. Ông ấy đã làm được chỉ trong khoảng bốn tháng.”
Các Dân biểu Dân chủ lập luận rằng hành động của Trump đôi khi đã vượt ra ngoài pháp luật.
Dân biểu Dan Goldman (D-N.Y.), người đã đề xuất dự luật thay đổi nhiều chính sách thực thi nhập cư, nói rằng hành động của Trump “hoàn toàn làm suy giảm và hạ thấp các giá trị Mỹ mà đất nước này đã sống dựa vào suốt 250 năm.”
“Thiệt hại cho đất nước còn lớn hơn nhiều so với chính sách thực tế hay thậm chí kết quả trục xuất, bởi vì những gì ông ấy tấn công là những giá trị cơ bản nhất đã là nền tảng của đất nước này từ khi thành lập, rằng đây là đất nước cơ hội được xây dựng bởi người nhập cư, là nơi nương náu cho những ai đang chịu đau khổ trên thế giới,” ông nói.
Tập trung vào người nhập cư có tình trạng hợp pháp
Trong khi Trump hứa sẽ trục xuất những người sống bất hợp pháp, ông đã thực hiện hàng loạt hành động nhằm nhắm vào cả người nhập cư hợp pháp.
“Thực tế là chính quyền Trump đã vận động về cải cách nhập cư, nhưng những gì chúng ta thấy và những gì ông ấy thực hiện còn vượt xa những gì đã nói,” Shev Dalal-Dheini, giám đốc cao cấp quan hệ chính phủ tại Hiệp hội Luật sư Nhập cư Mỹ, nói.
“Ông ấy không chỉ đóng cửa biên giới, mà còn đóng cửa nhập cư hợp pháp và tước bỏ tình trạng hợp pháp của những người đã có,” bà nói thêm, lưu ý rằng những người mất tình trạng hợp pháp có thể phải đối mặt với nguy cơ trục xuất.
Trong năm đầu tiên trở lại nhiệm sở, Trump đã ra lệnh xem xét lại 200.000 người tị nạn được nhận dưới thời Biden, nhóm này trải qua quy trình kiểm tra gắt gao nhất trước khi nhập cảnh Mỹ.
Sau vụ sát hại một sĩ quan Vệ binh Quốc gia ở Washington, D.C. vào tháng 11/2025, Trump tạm dừng xử lý các đơn nhập cư đang chờ xét duyệt từ 19 quốc gia trong danh sách cấm đi lại, con số này tăng lên 39 quốc gia khi ông mở rộng lệnh cấm. Điều này khiến những người xin thẻ xanh hay chuẩn bị nhập tịch bị kẹt, không thể tiến trình hồ sơ.
Vào tháng 3, Trump nói rằng ông sẽ tước quyền “parole” mà cựu Tổng thống Biden dành cho công dân Cuba, Haiti, Nicaragua và Honduras, rút ngắn tình trạng hai năm và buộc khoảng 530.000 người rời khỏi Mỹ.
Trump cũng đã thúc đẩy hủy bỏ bảo vệ trục xuất cho 12 trong 17 quốc gia có “tình trạng bảo vệ tạm thời” (TPS).
Bộ An ninh Nội địa (DHS) lặp lại lý do khi chấm dứt TPS cho từng quốc gia: “Tạm thời là tạm thời,” theo lời Bộ trưởng Kristi Noem khi chấm dứt TPS cho Somalia.
Việc bãi bỏ TPS ảnh hưởng tới hơn 1 triệu người và là một trong số ít vấn đề gây phản đối ngay trong nội bộ đảng Cộng hòa.
Dân biểu Mario Diaz-Balart (R-Florida), khu vực của ông có nhiều người đến Mỹ bằng parole hoặc TPS, nói rằng quy trình cần nhiều “sắc thái” hơn để tính đến những người chạy trốn khỏi chế độ độc tài.
Cảnh sát nhập cư và trại tạm giữ gia tăng
Trump đã thay đổi hoàn toàn tình hình ở biên giới phía Nam cũng như cách các quan chức nhập cư thực thi luật trên toàn quốc.
Dữ liệu về biên giới Mỹ-Mexico cho thấy số lượt vượt biên giảm từ khoảng 100.000 lượt/tháng dưới thời Biden còn khoảng 10.000 lượt/tháng kể từ khi Trump nhậm chức trở lại.
Đảng Cộng hòa tại Quốc hội coi đây là thành tựu quan trọng nhất của chính sách nhập cư Trump.
“Chúng tôi gần như đã giải quyết vấn đề đó,” Dân biểu Lisa McClain (R-Mich.) nói về biên giới.
“Vì vậy tôi nghĩ rằng mọi thứ diễn ra rất tốt. Tốt đến mức chúng ta gần như không còn nhắc về biên giới nữa. Điều đó thật tuyệt vời.”
Trump tập trung nhiều vào việc trục xuất những người đã ở Mỹ, nhằm thực hiện nỗ lực trục xuất lớn nhất trong lịch sử.
Số người bị giam tại các trung tâm tạm giữ cũng ở mức cao kỷ lục, khoảng 70.000 người hiện đang bị giam và đối mặt với trục xuất.
Tuy nhiên, 73% trong số này không có hồ sơ hình sự. Trong số 28% có tiền án, “nhiều người chỉ phạm các tội nhẹ, bao gồm vi phạm giao thông,” theo dữ liệu từ Transactional Records Access Clearinghouse, Đại học Syracuse.
Các vụ kiện và toà án
Nhiều hành động nhập cư của Trump đã bị tòa án tạm dừng hoặc lật ngược, nhưng chính quyền Trump đã phản đối mạnh mẽ và thậm chí phớt lờ lệnh của thẩm phán.
Hàng loạt vụ kiện liên quan đến trục xuất, hạn chế quyền xin tị nạn, và hủy bỏ TPS vẫn đang tiếp diễn.
Một nỗ lực của Trump nhằm loại bỏ quyền công dân sinh ra tại Mỹ cho con của cha mẹ không phải người Mỹ, được Hiến pháp bảo đảm, sẽ được Tối cao Pháp viện xem xét vào mùa xuân này.
Ba năm tiếp theo
Nhiều chính sách nhập cư của Trump chỉ mới bắt đầu.
Dưới Đạo luật One Big Beautiful Bill, Trump được cấp 45 tỷ USD để mở rộng sức chứa trại tạm giữ lên 135.000 người cùng lúc.
Chính quyền đang phải tìm cơ sở để giam giữ người nhập cư, bao gồm cơ sở “Alligator Alcatraz” dựng trong vài ngày tại một đường băng cũ ở Florida.
Những người ủng hộ nhập cư lo ngại nhiều người vô tội sẽ tiếp tục phải chịu điều kiện giam giữ khắc nghiệt.
Một số người trong đảng Cộng hòa hy vọng rằng dòng người nhập cư giảm sẽ giúp đảng thực hiện cải cách nhập cư khi biên giới được “bảo đảm”.
Các Dân biểu Dân chủ hy vọng giành lại đa số Hạ viện vào mùa thu tới để tăng quyền lực giám sát và hạn chế các chính sách nhập cư của chính quyền Trump.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp.
