Một đề xuất mới của Bộ Công An CSVN về việc tham gia thẩm định quy hoạch sử dụng đất quốc gia đang gây ra nhiều tranh cãi. Khi một cơ quan vốn nắm quyền lực an ninh ngày càng mở rộng vai trò sang lĩnh vực kinh tế và quy hoạch, câu hỏi lớn được đặt ra: ranh giới giữa bảo đảm an ninh và sự tập trung quyền lực sẽ được kiểm soát như thế nào?…
Trong bối cảnh hệ thống quản lý đất đai và quy hoạch quốc gia đang là một trong những lĩnh vực nhạy cảm nhất của nền kinh tế tại Việt Nam, một đề xuất mới từ Bộ Công An CSVN đã gây ra nhiều tranh luận trong dư luận và giới quan sát chính sách. Theo hồ sơ dự thảo nghị định về việc kết hợp an ninh với phát triển kinh tế – xã hội, cơ quan này đề xuất được tham gia thẩm định nhiều chiến lược và quy hoạch quan trọng của quốc gia, trong đó có quy hoạch sử dụng đất quốc gia và các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội.
Thông tin này được công bố ngày 4/ 3/ 2026 khi dự thảo nghị định do Bộ Công An chủ trì xây dựng đang được Bộ Tư pháp Việt Nam thẩm định trước khi trình Chính Phủ xem xét ban hành. Theo nội dung dự thảo, Bộ này sẽ được tham gia cho ý kiến thẩm định đối với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội quốc gia, quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch không gian biển và nhiều kế hoạch đầu tư công trung hạn hoặc hàng năm.
Không chỉ dừng ở cấp trung ương, dự thảo còn quy định lực lượng công an địa phương cũng sẽ tham gia thẩm định các quy hoạch và kế hoạch phát triển tại cấp tỉnh. Điều này đồng nghĩa với việc công an cấp tỉnh có thể cho ý kiến về quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn, quy hoạch ngành hoặc quy hoạch sử dụng đất địa phương trước khi các kế hoạch này được phê duyệt.
Lý giải cho đề xuất này, cơ quan soạn thảo cho rằng nhiều dự án phát triển kinh tế – xã hội tại Việt Nam hiện nay có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, đặc biệt là những dự án có yếu tố nước ngoài như góp vốn, mua cổ phần hoặc đầu tư vào các khu vực nhạy cảm. Do đó cần có cơ chế đánh giá tác động an ninh ngay từ giai đoạn quy hoạch và phê duyệt dự án để tránh rủi ro lâu dài.
Tuy nhiên, chính đề xuất này lại khiến nhiều người lo ngại về xu hướng mở rộng quyền lực quá mức của một cơ quan vốn đã có ảnh hưởng rất lớn trong hệ thống nhà nước. Đất đai từ lâu được xem là nguồn lực kinh tế quan trọng bậc nhất của Việt Nam, gắn với hàng loạt dự án hạ tầng, đô thị và khu công nghiệp trị giá hàng tỷ USD. Khi một cơ quan chuyên trách về an ninh có thêm quyền tham gia thẩm định quy hoạch đất đai và chiến lược phát triển kinh tế, ranh giới giữa quản lý an ninh và quản lý kinh tế trở nên mờ nhạt hơn bao giờ hết.
Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc mở rộng quyền tham gia thẩm định của lực lượng công an vào các quy hoạch phát triển có thể làm gia tăng nguy cơ chồng chéo quyền lực giữa các bộ ngành. Theo quy định hiện hành, việc lập và quản lý quy hoạch sử dụng đất quốc gia vốn do cơ quan quản lý tài nguyên và môi trường chủ trì phối hợp với các bộ, ngành và địa phương thực hiện. Nếu thêm một cơ quan có quyền thẩm định về an ninh, quy trình phê duyệt các dự án phát triển có thể trở nên phức tạp và kéo dài hơn.
Điều khiến nhiều người phẫn nộ hơn cả không phải chỉ là câu chuyện thủ tục. Vấn đề nằm ở nguy cơ hình thành một cấu trúc quyền lực tập trung quá lớn vào một cơ quan duy nhất. Khi lực lượng công an vừa nắm quyền điều tra, vừa kiểm soát nhiều lĩnh vực hành chính, lại có thêm quyền tham gia thẩm định các quy hoạch kinh tế và đất đai, cán cân quyền lực trong bộ máy nhà nước có nguy cơ mất cân bằng nghiêm trọng.
Trong bối cảnh Việt Nam đang trải qua nhiều vụ án lớn liên quan đến đất đai, bất động sản và lợi ích nhóm, việc mở rộng thêm quyền lực vào lĩnh vực quy hoạch đất đai càng khiến dư luận đặt ra câu hỏi: liệu đây có phải là bước đi cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia, hay đang mở ra nguy cơ hình thành một “siêu bộ” với phạm vi ảnh hưởng vượt ra ngoài chức năng truyền thống của lực lượng công an?
Đất đai không chỉ là tài nguyên. Đó là nền tảng của phát triển kinh tế, là nguồn sống của hàng triệu người dân và cũng là nơi từng xảy ra nhiều tranh chấp, khiếu kiện kéo dài trong nhiều năm. Chính vì vậy, bất kỳ đề xuất nào liên quan đến việc kiểm soát và thẩm định quy hoạch đất đai quốc gia đều phải được cân nhắc cực kỳ thận trọng. Nếu quyền lực được mở rộng mà thiếu cơ chế giám sát tương xứng, hệ quả có thể không chỉ là sự chồng chéo trong quản lý mà còn là nguy cơ tạo ra những trung tâm quyền lực quá lớn, đủ sức chi phối nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế và xã hội./.
NGƯỜI QUAN SÁT
