Những cuộc họp kín giữa các giáo sĩ quyền lực tại Tehran đang làm dấy lên những đồn đoán dữ dội về tương lai quyền lực ở Iran. Khi Hội đồng Chuyên gia bắt đầu bàn thảo về khả năng kế nhiệm lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, giới quan sát nhận ra rằng đằng sau các cánh cửa đóng kín có thể là một cuộc đấu trí chính trị đầy căng thẳng đang âm thầm diễn ra…
Trước bối cảnh Trung Đông đang rung chuyển bởi chiến tranh và những đòn tấn công quân sự chưa từng có, nội bộ quyền lực của Iran cũng bước vào một thời khắc cực kỳ nhạy cảm. Tâm điểm của cơn địa chấn chính trị này là cuộc họp kín của cơ quan quyền lực tôn giáo tối cao mang tên Assembly of Experts – hội đồng gồm 88 giáo sĩ cấp cao có nhiệm vụ lựa chọn lãnh tụ tối cao của Cộng hòa Hồi giáo Iran.
Những ngày đầu tháng 3/2026, khi các giáo sĩ bắt đầu bàn thảo về người kế nhiệm cho lãnh tụ tối cao quá cố Ali Khamenei, bầu không khí tại Tehran và thành phố thánh Qom trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết. Sự kiện này không chỉ là một thủ tục tôn giáo – chính trị đơn thuần, mà là cuộc đấu quyền lực quyết định tương lai của cả một chế độ đã tồn tại gần nửa thế kỷ.
Theo các nguồn tin khu vực, ngày 1/3/2026, chính quyền Iran tuyên bố thành lập một hội đồng lãnh đạo tạm thời để điều hành đất nước sau cái chết của ông Ali Khamenei. Hội đồng này gồm ba nhân vật quyền lực: Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chánh án tối cao Gholamhossein Mohseni Ejei và giáo sĩ cao cấp Alireza Arafi. Hội đồng tạm quyền này sẽ điều hành quốc gia cho đến khi Hội đồng Chuyên gia hoàn tất việc lựa chọn lãnh tụ tối cao mới.
Trong cấu trúc quyền lực của Iran, lãnh tụ tối cao không chỉ là người đứng đầu tôn giáo mà còn nắm quyền kiểm soát quân đội, tư pháp và toàn bộ hệ thống chính trị. Vì vậy, việc chọn người kế nhiệm không chỉ là quyết định mang tính tôn giáo mà là cuộc đấu trí khốc liệt giữa các phe phái quyền lực trong nhà nước Iran.
Ngày 3/ 3/ 2026, các nguồn tin khu vực cho biết Hội đồng Chuyên gia đã bắt đầu thảo luận nghiêm túc về danh sách ứng viên kế nhiệm. Điều đáng chú ý là danh sách này được giữ bí mật tuyệt đối. Tuy nhiên, nhiều cái tên đã bắt đầu xuất hiện trong các cuộc đồn đoán chính trị.
Một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất là Mojtaba Khamenei, con trai của lãnh tụ quá cố Ali Khamenei. Mojtaba từ lâu được cho là có quan hệ chặt chẽ với lực lượng Islamic Revolutionary Guard Corps – lực lượng quân sự quyền lực nhất của Iran. Nhiều nhà quan sát tin rằng nếu Mojtaba được chọn, Iran sẽ lần đầu tiên trong lịch sử chứng kiến một hình thức kế vị mang hơi hướng “cha truyền con nối” trong hệ thống thần quyền vốn tuyên bố chống lại chế độ quân chủ.
Ngoài Mojtaba Khamenei, một số nhân vật khác cũng được nhắc đến như các ứng viên tiềm năng. Trong đó có chính Chánh án tối cao Mohseni Ejei, người nổi tiếng là một nhân vật cứng rắn từng tham gia nhiều chiến dịch đàn áp biểu tình. Một ứng viên khác là Sadeq Amoli Larijani, cựu chánh án tư pháp và hiện là người đứng đầu Hội đồng Phân định Lợi ích của Nhà nước.
Nhưng giữa lúc những cuộc thương lượng bí mật đang diễn ra, một biến cố bất ngờ đã khiến cả khu vực rúng động.
Ngày 3/ 3/ 2026, quân đội Israel tiến hành một cuộc không kích vào thành phố Qom – trung tâm tôn giáo của Iran. Mục tiêu của cuộc tấn công được cho là một tòa nhà có liên quan đến Hội đồng Chuyên gia. Theo nhiều nguồn tin quốc tế, đây chính là nơi các giáo sĩ cấp cao đang chuẩn bị họp để thảo luận việc lựa chọn lãnh tụ mới.
Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy tòa nhà bị phá hủy nghiêm trọng sau vụ tấn công. Dù phía Iran khẳng định đã sơ tán các giáo sĩ trước đó và không có thương vong, nhưng vụ việc lập tức làm dấy lên câu hỏi lớn: liệu cuộc chuyển giao quyền lực tại Tehran có đang trở thành mục tiêu của chiến tranh địa chính trị?
Các nhà phân tích cho rằng thời điểm cuộc tấn công không phải ngẫu nhiên. Trong lịch sử của Cộng hòa Hồi giáo Iran, Hội đồng Chuyên gia mới chỉ một lần thực sự phát huy vai trò của mình – đó là năm 1989, khi họ lựa chọn Ali Khamenei làm lãnh tụ tối cao sau cái chết của Ruhollah Khomeini.
Hơn ba thập kỷ sau, cơ quan này lại một lần nữa phải đối mặt với nhiệm vụ định đoạt vận mệnh chính trị của đất nước.
Tuy nhiên, quá trình lựa chọn lãnh tụ ở Iran không hề minh bạch. Dù các thành viên Hội đồng Chuyên gia được bầu cử, nhưng mọi ứng viên đều phải được kiểm duyệt trước bởi Guardian Council, một cơ quan do lãnh tụ tối cao bổ nhiệm. Điều này khiến nhiều nhà phân tích cho rằng quá trình lựa chọn thực chất đã được sắp đặt từ trước trong nội bộ giới tinh hoa tôn giáo.
Trong những ngày đầu tháng 3, Tehran trở thành một thành phố đầy căng thẳng. Các cuộc họp của Hội đồng Chuyên gia phải chuyển sang hình thức bí mật và thậm chí tổ chức trực tuyến vì lý do an ninh.
Bên trong các bức tường dày của hệ thống thần quyền Iran, những cuộc mặc cả quyền lực đang diễn ra âm thầm. Một bên là các giáo sĩ bảo thủ muốn duy trì cấu trúc thần quyền truyền thống. Một bên khác là lực lượng Vệ binh Cách mạng – tổ chức quân sự có ảnh hưởng sâu rộng trong chính trị và kinh tế Iran.
Nhiều nhà quan sát tin rằng người kế nhiệm lãnh tụ tối cao sẽ không chỉ quyết định hướng đi của Iran, mà còn định hình tương lai của toàn bộ Trung Đông. Nếu một nhân vật cứng rắn lên nắm quyền, căng thẳng với Israel và phương Tây có thể leo thang nhanh chóng. Ngược lại, nếu một nhân vật ôn hòa hơn xuất hiện, cánh cửa đàm phán quốc tế có thể được mở lại.
Nhưng ở thời điểm hiện tại, một điều đã trở nên rõ ràng: quá trình chọn lãnh tụ tối cao mới của Iran không chỉ là một cuộc bỏ phiếu của 88 giáo sĩ. Đó là cuộc chiến quyền lực trong bóng tối, nơi tôn giáo, quân đội và địa chính trị toàn cầu đang đan xen vào nhau, tạo nên một ván cờ nguy hiểm có thể định đoạt vận mệnh của cả khu vực Trung Đông trong nhiều năm tới./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp: The Business Standard, The Time of India, Euronews, …)
