Phạm Minh Chính yêu cầu các đơn vị chức năng phải hoàn thành giai đoạn 1 phi trường Long Thành trong nửa đầu 2026 và tuyên bố xử lý nghiêm mọi sai phạm, áp lực không chỉ là tiến độ, mà là phép thử về kỷ luật ngân sách, trách nhiệm cá nhân và uy tín quốc gia trước con số 16 tỷ USD gây tranh cãi…
Trước đó vào ngày 31/ 1/ 2026, tại phiên họp thứ 23 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải, Thủ Tướng CSVN Phạm Minh Chính đã yêu cầu phải hoàn thành giai đoạn 1 của phi trường Long Thành trong nửa đầu năm 2026, đồng thời nhấn mạnh việc xử lý nghiêm mọi sai phạm theo đúng quy định pháp luật. Thông tin này được Văn phòng Chính Phủ Việt Nam phát đi ngày 26/2, trong bối cảnh dự án đang chịu áp lực tiến độ và những tranh luận ngày càng gay gắt về tổng mức đầu tư.
Theo báo cáo tại cuộc họp, ông Chính yêu cầu các bộ, ngành liên quan và đặc biệt là Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (gọi tắt là ACV) khẩn trương rà soát toàn bộ khối lượng công việc còn lại, từ thi công nhà ga hành khách, đường phi đạo, hạ tầng kỹ thuật cho đến các gói thầu phụ trợ. Ông yêu cầu xác định rõ từng mốc tiến độ theo tháng, thậm chí theo tuần, kèm trách nhiệm cá nhân cụ thể, tránh tình trạng “cha chung không ai khóc” vốn từng xảy ra ở nhiều dự án hạ tầng lớn tại quốc gia này.
Dự án phi trường Long Thành giai đoạn 1 được phê duyệt với tổng mức đầu tư khoảng 16 tỷ USD, công suất thiết kế 25 triệu hành khách mỗi năm. Tuy nhiên, con số này gần đây trở thành tâm điểm chú ý khi người đứng đầu Đảng CSVN Tổng Bí Thư Tô Lâm đặt vấn đề về tính hiệu quả và so sánh với một số dự án tương tự trên thế giới chỉ ở mức khoảng 10 tỷ USD. Nhận xét “16 tỷ USD là kinh khủng” đã làm dấy lên yêu cầu phải minh bạch hơn nữa trong cấu trúc chi phí, phương án tài chính và hiệu quả khai thác dài hạn.
Ở góc độ pháp lý, yêu cầu “xử lý nghiêm sai phạm theo pháp luật” của Phạm Minh Chính không chỉ mang tính cảnh báo hành chính mà còn đặt ra nghĩa vụ cụ thể theo Luật Đầu tư công 2019, Luật Xây dựng sửa đổi 2020 và Luật Phòng, chống tham nhũng 2018. Các quy định này yêu cầu chủ đầu tư và cơ quan quản lý phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, kiểm soát chi phí và chịu trách nhiệm cá nhân nếu để xảy ra thất thoát, lãng phí. Nếu có dấu hiệu nâng khống khối lượng, vi phạm đấu thầu hoặc làm sai lệch hồ sơ nghiệm thu, các cá nhân liên quan có thể bị xử lý kỷ luật, bồi thường thiệt hại, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.
Vấn đề đặt ra là liệu cơ chế giám sát hiện tại đã đủ mạnh để phát hiện và ngăn ngừa rủi ro ngay từ sớm hay chưa. Theo quy định, Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính Phủ và các cơ quan điều tra đều có thẩm quyền kiểm tra dự án trọng điểm quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nhiều sai phạm chỉ được phát hiện khi dự án đã đội vốn hoặc chậm tiến độ kéo dài. Trong trường hợp Long Thành, nếu tổng mức đầu tư thực tế vượt xa dự toán ban đầu mà không có giải trình hợp lý về biến động giá, thay đổi thiết kế hay yếu tố khách quan, trách nhiệm pháp lý sẽ không thể dừng ở mức “rút kinh nghiệm”.
Áp lực hoàn thành trong nửa đầu năm 2026 cũng đặt ra bài toán cân bằng giữa tiến độ và chất lượng. Luật Xây dựng quy định rõ: không vì chạy theo tiến độ mà bỏ qua quy trình nghiệm thu, thẩm định an toàn, phòng cháy chữa cháy hay đánh giá tác động môi trường. Một phi trường quốc tế không chỉ là công trình giao thông mà còn là hạ tầng an ninh quốc phòng và cửa ngõ quốc gia. Nếu xảy ra sự cố kỹ thuật do thi công gấp gáp, hậu quả pháp lý và uy tín quốc gia sẽ rất lớn.
Tại cuộc họp ngày 31/1, ông Chính yêu cầu từng đơn vị phải “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả”. Cách tiếp cận này phù hợp với nguyên tắc quản trị hiện đại, nhưng hiệu quả đến đâu còn phụ thuộc vào việc thực thi sau chỉ đạo. Bài học từ nhiều dự án trước đây cho thấy, chỉ đạo quyết liệt ở cấp cao cần được chuyển hóa thành hợp đồng chặt chẽ, chế tài cụ thể và cơ chế kiểm soát độc lập.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm trung chuyển hàng không của khu vực, phi trường Long Thành mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Tuy nhiên, chiến lược không thể tách rời kỷ luật ngân sách và chuẩn mực pháp quyền. Những câu hỏi về chi phí 16 tỷ USD, về hiệu quả khai thác và về trách nhiệm giải trình sẽ còn tiếp tục được đặt ra cho đến khi công trình hoàn thành và vận hành thực tế.
Nửa đầu năm 2026 đang đến gần. Nếu dự án cán đích đúng hạn, bảo đảm chất lượng và minh bạch tài chính, đó sẽ là minh chứng cho năng lực quản trị hạ tầng quy mô lớn. Ngược lại, nếu để xảy ra sai phạm, yêu cầu “xử lý nghiêm theo pháp luật” sẽ không chỉ là thông điệp chính trị, mà phải trở thành hành động pháp lý cụ thể, đúng tinh thần thượng tôn pháp luật mà Chính Phủ CSV N đã nhiều lần khẳng định./.
NGƯỜI QUAN SÁT
