(AP) — Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu cho biết các nhà lãnh đạo Thái Lan và Campuchia đã đồng ý tái lập lệnh đình chiến, sau nhiều ngày giao tranh đẫm máu đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mà chính quyền Mỹ từng giúp dàn xếp hồi đầu năm nay.
Ông Trump công bố thỏa thuận nối lại lệnh ngừng bắn trong một bài đăng trên mạng xã hội, sau các cuộc điện đàm với Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Campuchia Hun Manet.
“Họ đã đồng ý CHẤM DỨT mọi hành động nổ súng, có hiệu lực từ tối nay, và quay trở lại Thỏa thuận Hòa bình ban đầu được ký kết giữa tôi và họ, với sự hỗ trợ của Thủ tướng Malaysia vĩ đại Anwar Ibrahim,” ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.
Giới chức Thái Lan và Campuchia chưa đưa ra bình luận ngay sau thông báo của ông Trump. Trước khi Tổng thống Mỹ đăng bài trên mạng xã hội, ông Anutin — sau cuộc trao đổi với ông Trump — cho biết ông đã nhấn mạnh lại lập trường của Thái Lan là sẽ tiếp tục chiến đấu cho đến khi Campuchia không còn gây ra mối đe dọa đối với chủ quyền của Thái Lan.
Ông Trump, một đảng viên Cộng hòa, nói rằng Thủ tướng Ibrahim đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ ông thúc đẩy Thái Lan và Campuchia một lần nữa đồng ý chấm dứt giao tranh.
“Đó là vinh dự của tôi khi được làm việc cùng Anutin và Hun để giải quyết một tình huống lẽ ra có thể leo thang thành một cuộc chiến lớn giữa hai quốc gia vốn rất tuyệt vời và thịnh vượng,” ông Trump nói thêm.
Lệnh ngừng bắn ban đầu hồi tháng Bảy do Malaysia làm trung gian và được thúc đẩy bởi sức ép từ ông Trump, người từng đe dọa sẽ đình chỉ các ưu đãi thương mại nếu Thái Lan và Campuchia không đạt được thỏa thuận. Thỏa thuận này sau đó được cụ thể hóa chi tiết hơn vào tháng Mười tại một hội nghị khu vực ở Malaysia, nơi ông Trump tham dự.
Tuy nhiên, bất chấp thỏa thuận, hai nước vẫn tiếp tục cuộc chiến tuyên truyền gay gắt và các vụ đụng độ nhỏ dọc biên giới vẫn diễn ra.
Căn nguyên của xung đột biên giới Thái Lan – Campuchia bắt nguồn từ lịch sử tranh chấp lãnh thổ kéo dài. Phần lớn các yêu sách chồng lấn xuất phát từ bản đồ năm 1907, được lập khi Campuchia còn dưới thời thuộc địa Pháp — bản đồ mà Thái Lan cho là không chính xác. Căng thẳng càng bị khoét sâu bởi phán quyết năm 1962 của Tòa án Công lý Quốc tế trao chủ quyền khu vực tranh chấp cho Campuchia, điều đến nay vẫn khiến nhiều người Thái bất bình.
Thái Lan đã triển khai máy bay phản lực để tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những gì họ mô tả là mục tiêu quân sự. Campuchia triển khai các bệ phóng rocket BM-21, có tầm bắn từ 30 đến 40 km.
Theo dữ liệu của đài truyền hình công cộng ThaiPBS, ít nhất sáu binh sĩ Thái Lan thiệt mạng do trúng mảnh đạn từ rocket.
Bộ chỉ huy quân khu Đông Bắc của quân đội Thái Lan cho biết hôm thứ Năm rằng một số khu dân cư và nhà cửa gần biên giới đã bị hư hại do rocket BM-21 của lực lượng Campuchia.
Quân đội Thái Lan cũng cho biết họ đã phá hủy một cần cẩu cao đặt trên ngọn đồi do Campuchia kiểm soát — nơi tọa lạc ngôi đền cổ Preah Vihear — với lý do cần cẩu này bị cáo buộc gắn các thiết bị điện tử và quang học phục vụ cho mục đích chỉ huy, kiểm soát quân sự.
Ông Trump nhiều lần đưa ra tuyên bố bị cho là phóng đại rằng ông đã giúp giải quyết tám cuộc xung đột, trong đó có căng thẳng giữa Thái Lan và Campuchia, kể từ khi trở lại cương vị tổng thống vào tháng Giêng, như bằng chứng cho năng lực đàm phán của mình. Ông cũng không giấu mong muốn được ghi nhận bằng Giải Nobel Hòa bình.
Trong cuộc trao đổi với báo giới sau đó cùng ngày, ông Trump khẳng định chính quyền của ông đã làm “một công việc rất tốt” trong nỗ lực ngăn chặn giao tranh tái bùng phát.
“Và hôm nay, tôi nghĩ chúng tôi đã tháo gỡ được vấn đề,” ông Trump nói khi tiếp đón các thành viên đội tuyển khúc côn cầu nam Mỹ năm 1980 tại Phòng Bầu dục. “Vì vậy, tình hình giữa Thái Lan và Campuchia đang ở trạng thái tốt.”
Một lệnh ngừng bắn khác mà ông Trump nhận công là đã góp phần dàn xếp — giữa Cộng hòa Dân chủ Congo và Rwanda — hiện cũng đang chịu nhiều sức ép, ngay sau khi lãnh đạo hai quốc gia châu Phi này tới Washington ký một thỏa thuận hòa bình.
Một tuyên bố chung của Nhóm Liên lạc Quốc tế về khu vực Hồ Lớn bày tỏ “mối quan ngại sâu sắc” trước tình hình tại tỉnh Nam Kivu của Congo, nơi các đợt bạo lực chết người mới, bị quy trách nhiệm cho lực lượng dân quân M23 do Rwanda hậu thuẫn, đã bùng phát trong những ngày gần đây.
Nhóm Liên lạc Vùng Ngũ Hồ — gồm Bỉ, Anh, Đan Mạch, Pháp, Đức, Hà Lan, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu — đã kêu gọi tất cả các bên “tuân thủ các cam kết” trong thỏa thuận ký tuần trước và “ngay lập tức hạ nhiệt tình hình”.
Trong khi đó, kế hoạch được cộng đồng quốc tế ủng hộ của ông Trump nhằm chấm dứt cuộc chiến Israel–Hamas tại Gaza vẫn chưa hoàn tất và đang rơi vào bế tắc, với các cuộc giao tranh lẻ tẻ tiếp diễn trong lúc giai đoạn then chốt thứ hai của tiến trình hòa bình vẫn đang được xúc tiến.
