Mưa lớn đang liên tiếp trút xuống nhiều tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ, kéo theo nguy cơ lũ quét, ngập úng và đất đá sạt lở. Từ vùng đồng bằng cho tới những khu vực miền núi, biên giới, nhà chức trách đang phải khẩn trương chuẩn bị phương án đối phó, trong lúc đất đá tiếp tục đe dọa các tuyến giao thông và khu dân cư…
Ngày 14/9/2026, trước nguy cơ một đợt mưa lớn trên diện rộng tiếp tục diễn biến phức tạp tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ của Việt Nam, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đã yêu cầu 13 tỉnh, thành phố từ Sơn La tới Hà Tĩnh khẩn trương chuẩn bị các phương án ứng phó. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ ngày 14 tới đêm 15/9, khu vực Nam đồng bằng Bắc Bộ, phía Nam tỉnh Phú Thọ và các tỉnh từ Thanh Hóa tới Nghệ An có thể có mưa to tới rất to, lượng mưa phổ biến từ 150 tới 300mm, cá biệt có nơi vượt quá 450mm. Một số khu vực khác thuộc đồng bằng Bắc Bộ và Hà Tĩnh được dự báo có lượng mưa từ 100 tới 180mm, có nơi trên 250mm.
Trước tình hình này, Ban Chỉ đạo yêu cầu chính quyền các địa phương theo dõi sát những bản tin dự báo, đồng thời kịp thời báo cho dân chúng biết về nguy cơ ngập lụt, lũ quét và đất đá sạt lở. Các lực lượng xung kích được yêu cầu rà soát những khu vực ven sông, suối, vùng trũng thấp và những nơi từng xảy ra sạt lở để chủ động di dời, sơ tán dân chúng khi cần thiết. Các địa phương cũng phải chuẩn bị sẵn nhân lực, vật tư và phương tiện tại chỗ để đối phó với những tình huống bất ngờ có thể xảy ra.
Điều đáng lưu ý là hiểm họa không chỉ đe dọa các khu dân cư mà còn tác động trực tiếp tới hệ thống giao thông và những tuyến đường huyết mạch ở miền núi. Các lực lượng hữu trách được yêu cầu kiểm soát những khu vực ngầm, tràn, những đoạn đường bị ngập sâu hoặc có dòng nước chảy xiết; đồng thời tuyệt đối không để người và xe cộ đi qua nếu điều kiện không bảo đảm an toàn. Việc kiểm tra các hồ chứa nước, đê điều, công trình đang xây cất và những khu vực xung yếu cũng được đặt lên hàng đầu trong lúc mưa lớn còn tiếp diễn.
Tại Điện Biên, ảnh hưởng của mưa lớn đã cho thấy rõ mức độ nguy hiểm của tình trạng đất đá sạt lở. Rạng sáng 14/9, khoảng 5 giờ 30, một vụ sạt lở xảy ra trên Quốc lộ 279, đoạn từ Km108+800 tới Km109+250 thuộc địa phận xã Na Ư, gần Cửa khẩu quốc tế Tây Trang. Một khối lượng lớn bùn đất và đá từ taluy đổ xuống mặt đường, gây ách tắc giao thông cục bộ trên tuyến đường huyết mạch nối Điện Biên với Lào. Ông Trần Quang Huy, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Đường bộ 226, đơn vị phụ trách tuyến đường, cho biết nhân lực cùng máy móc đã được huy động để dọn đất đá và khôi phục lưu thông.
Sự cố tại Tây Trang không phải là trường hợp riêng lẻ. Trước đó, khoảng 8 giờ 30 sáng 13/9, tại Km22+530 trên Quốc lộ 279, đoạn đi qua khu vực Búng Lao, một khối lượng đất đá ước chừng 2.300m³ đã sạt xuống đường từ độ cao hơn 20m. Tuyến đường bị ách tắc cục bộ và sau đó chỉ được thông tạm một làn xe. Địa hình miền núi với nhiều đoạn dốc cao, vực sâu khiến công tác dọn dẹp, khắc phục sạt lở gặp không ít trở ngại, trong khi mưa lớn vẫn tiếp tục làm tăng nguy cơ đất đá từ các sườn núi trượt xuống.
Quốc lộ 279 giữ một vai trò quan trọng trong việc nối Điện Biên với các tỉnh miền xuôi cũng như tuyến giao thương sang Lào. Vì vậy, bất cứ điểm sạt lở nghiêm trọng nào trên tuyến đường này cũng có thể gây trở ngại lớn cho việc đi lại và chuyên chở hàng hóa. Trong mùa mưa, nguy cơ càng đáng ngại hơn khi mặt đường trơn trợt, bùn đất phủ kín và tầm nhìn của người lái xe bị hạn chế.
Trong khi đó, các dự báo thời tiết cho thấy mưa chưa chắc sẽ chấm dứt ngay sau ngày 15/9. Sang ngày 16/9, khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ, Phú Thọ, Thanh Hóa, Nghệ An cùng phía Nam Sơn La, Tuyên Quang và Lào Cai vẫn có khả năng tiếp tục xuất hiện mưa vừa, mưa to kèm giông. Một số nơi có thể ghi nhận lượng mưa trên 70mm. Điều đó có nghĩa là nguy cơ lũ quét, đất đá sạt lở và ngập úng cục bộ vẫn còn hiện hữu.
Trước diễn biến bất lợi của thời tiết, điều cần thiết đối với các địa phương không chỉ là lo dọn dẹp, sửa chữa sau khi thiên tai xảy ra, mà phải chủ động phòng ngừa ngay từ đầu. Việc di tản dân chúng ra khỏi những vùng nguy hiểm, kiểm soát giao thông tại các điểm xung yếu, bảo vệ đê điều và hồ chứa nước, đồng thời duy trì lực lượng thường trực để kịp thời ứng cứu có thể quyết định mức độ thiệt hại nếu mưa lớn tiếp tục gia tăng.
Từ vùng đồng bằng tới miền núi, những trận mưa liên tiếp trong những ngày qua đang trở thành một phép thử lớn đối với khả năng ứng phó thiên tai. Khi đất đá có thể bất thần đổ xuống đường, nước lũ có thể dâng nhanh và nhiều tuyến giao thông có thể bị chia cắt, sự chủ động của nhà chức trách cùng ý thức tránh xa những khu vực nguy hiểm của người dân sẽ là yếu tố hết sức quan trọng để hạn chế thiệt hại về nhân mạng và tài sản.
NGƯỜI QUAN SÁT
