Sau hành động quân sự của Hoa Kỳ tại Venezuela vào cuối tuần trước, giới truyền thông đã nhận được điều mà họ hiếm khi nghe thấy từ chính quyền Trump: một lời “cảm ơn”.
Ngoại trưởng Marco Rubio ghi nhận công lao của các cơ quan báo chí đã biết trước về cuộc tấn công hôm thứ Bảy — chiến dịch dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro — nhưng không công bố thông tin trước thời điểm diễn ra, qua đó không làm phương hại đến nhiệm vụ.
Sự thừa nhận của Rubio đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nhiều lần viện dẫn sự thiếu tin tưởng vào khả năng xử lý thông tin nhạy cảm của báo chí như một trong những lý do chính để áp đặt các quy định mới, chặt chẽ hơn đối với phóng viên thường trú tại Ngũ Giác Đài. Phần lớn các hãng tin lớn đã rút phóng viên khỏi đây thay vì chấp nhận chính sách của Hegseth.
Phát biểu trên chương trình This Week của ABC hôm Chủ nhật, Rubio cho biết chính quyền đã không thông báo trước cho Quốc hội về chiến dịch vì “thông tin sẽ bị rò rỉ — đơn giản là vậy”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh lý do cốt lõi vẫn là bảo đảm an ninh tác chiến.
“Thành thật mà nói, một số cơ quan truyền thông đã nhận được tin rò rỉ rằng chiến dịch sắp diễn ra và họ đã giữ lại thông tin chính vì lý do đó,” Rubio nói. “Và chúng tôi cảm ơn họ vì điều này — nếu không, sinh mạng có thể đã bị đe dọa. Sinh mạng của người Mỹ.”
Thông tin bị rò rỉ sớm
Trang Semafor, dẫn lời “những người quen thuộc với trao đổi giữa chính quyền và các cơ quan báo chí”, cho biết The New York Times và The Washington Post đều đã biết trước về cuộc đột kích nhưng chủ động trì hoãn đăng tin để tránh gây nguy hiểm cho binh sĩ Mỹ. Đại diện của hai tờ báo từ chối bình luận với The Associated Press vào thứ Hai.
Theo Dana Priest — phóng viên kỳ cựu mảng an ninh quốc gia của The Washington Post, hiện giảng dạy tại Đại học Maryland — việc giữ lại thông tin về một nhiệm vụ đang chuẩn bị diễn ra vì lý do an toàn là thông lệ đối với các tòa soạn. Ngay cả sau khi sự việc đã xảy ra, The Post vẫn thường trao đổi với chính phủ để cân nhắc liệu việc công bố một số chi tiết có thể gây nguy hiểm cho con người hay không, bà cho biết.
Mùa xuân năm ngoái, khi Tổng biên tập The Atlantic Jeffrey Goldberg vô tình được thêm vào một nhóm nhắn tin trong đó Hegseth tiết lộ thông tin về một cuộc tấn công quân sự tại Yemen, nhà báo này đã không đưa tin cho đến khá lâu sau khi nhân sự Mỹ đã an toàn và các dữ kiện được kiểm chứng đầy đủ.
Phần lớn người dân Mỹ chỉ biết đến cuộc tấn công tại Venezuela vào rạng sáng thứ Bảy, khi Tổng thống Donald Trump thông báo trên nền tảng Truth Social sau khi chiến dịch hoàn tất.
Trong khi AP không có thông tin trước về chiến dịch, các phóng viên của hãng tại Venezuela đã nghe và chứng kiến các vụ nổ, và đưa tin lên hệ thống phát hành hơn hai giờ trước thông báo của Trump. Tuy nhiên, vai trò của Hoa Kỳ chỉ được xác nhận rõ ràng sau bài đăng của tổng thống.
Quyết định đăng tin có nhiều khía cạnh
Khi bảo vệ các quy định hạn chế di chuyển và tác nghiệp của phóng viên tại Ngũ Giác Đài, Hegseth từng nói với Fox News năm ngoái rằng “chúng tôi kỳ vọng các bạn không tìm cách thu thập thông tin mật hay nhạy cảm”. Tháng trước, The New York Times đã đệ đơn kiện nhằm yêu cầu hủy bỏ các quy định này.
Theo Priest, việc quyết định có đăng tải thông tin có thể đe dọa sinh mạng hay làm hỏng một nhiệm vụ hay không thường đòi hỏi các cuộc thảo luận ở cấp rất cao giữa ban biên tập và quan chức chính phủ. Tuy nhiên, trong một quốc gia có tự do báo chí, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về cơ quan truyền thông.
Nhiều thập niên trước, Tổng thống John F. Kennedy từng thuyết phục các biên tập viên của The New York Times không đăng tin khi tờ báo biết trước về một cuộc tấn công do Mỹ hậu thuẫn của lực lượng lưu vong Cuba nhằm vào chính quyền Fidel Castro tại Vịnh Con Heo. Chiến dịch đó đã thất bại thảm hại, và sau này một biên tập viên của Times, Bill Keller, kể lại rằng Kennedy từng bày tỏ hối tiếc vì tờ báo đã không công bố những gì họ biết — điều có thể đã ngăn chặn thảm họa.
Theo Priest, nhiều nhà báo chính thống chuyên theo dõi quân đội và an ninh quốc gia có bề dày kinh nghiệm xử lý các vấn đề nhạy cảm. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh sự khác biệt giữa việc công bố thông tin có thể gây nguy hiểm cho con người và việc đăng tải những chi tiết chỉ đơn thuần gây khó xử cho chính quyền.
“Các phóng viên sẽ không bị ngăn cản bởi một mệnh lệnh kiểm duyệt quá rộng và phi lý từ chính quyền Trump,” Priest nói. “Họ sẽ càng đào sâu và làm việc quyết liệt hơn. Sứ mệnh của họ không phải là lấy lòng chính quyền Trump, mà là đưa thông tin đến công chúng.”
