Nguyễn Ngọc Mùi
Ánh sáng đầu tiên của buổi sớm chỉ vừa chạm đến đường chân trời khi các vị sư Phật giáo Việt Nam thuộc cộng đồng Panankara đặt những bước chân đầu tiên lên con đường tĩnh lặng. Những chiếc y nâu vàng chắp vá nhẹ nhàng lay động theo từng bước đi chánh niệm. Không có biểu ngữ, không có loa phóng thanh, không khẩu hiệu. Chỉ có âm thanh đều đặn của những bàn chân chạm đất — chậm rãi, tỉnh thức, và đầy an hòa.
Đối với nhiều người Mỹ tình cờ gặp họ, đây là lần đầu tiên họ thấy các vị sư Phật giáo ngoài đời thực. Thế nhưng cảnh tượng ấy lại mang đến cảm giác gần gũi lạ thường. Có lẽ vì sự giản dị. Có lẽ vì sự im lặng. Hoặc có lẽ vì sự chân thành toát lên từ gương mặt các vị sư — một sự bình an không cần lời giải thích.
Một cuộc hành trình không lời, nhưng đầy ý nghĩa
Các vị sư Panankara đi bộ vì hòa bình không bằng diễn thuyết hay triết lý cao siêu, mà bằng chính sự hiện diện của họ. Thông điệp của họ được thể hiện bằng thân giáo, không phải khẩu giáo. Họ không thuyết giảng. Họ không tranh luận. Họ không đòi hỏi điều gì. Họ chỉ bước đi — trong chánh niệm, trong tỉnh thức, trong lòng từ bi.
Vậy mà chừng đó đã đủ để lay động trái tim con người.
Ở những thị trấn nhỏ, người dân bước ra hiên nhà để nhìn họ đi qua. Ở các thành phố lớn, người đi làm vội vã cũng dừng lại vài giây. Trẻ em vẫy tay. Những cặp vợ chồng già nắm tay nhau. Có người nhập đoàn đi vài phút, có người đi theo hàng dặm. Có người chỉ đứng yên, nước mắt rưng rưng mà không hiểu vì sao.
Điều các vị sư mang đến không phải là giáo lý. Đó là lời nhắc nhở — rằng hòa bình là có thật, rằng lòng tốt rất giản đơn, rằng trái tim con người vẫn nhận ra sự chân thành khi đối diện với nó.
Một quốc gia Kitô giáo tiếp xúc với Phật giáo theo cách chưa từng có
Hoa Kỳ từ lâu là một quốc gia đa số theo Kitô giáo, và đối với nhiều người, Phật giáo từng chỉ là một khái niệm xa lạ — gắn với những ngôi chùa phương Đông, với hương trầm, hoặc những câu trích dẫn trên mạng xã hội. Nhưng cuộc hành trình của các vị sư đã thay đổi điều đó.
Lần đầu tiên trong lịch sử phương Tây, một cộng đồng Kitô giáo đang học về Phật giáo không qua sách vở hay bài giảng, mà qua đời sống thực tiễn. Người dân thấy các vị sư buông bỏ vật chất, sống đơn giản, ăn uống đạm bạc, khiêm cung và mở lòng từ bi với tất cả chúng sinh. Họ thấy sự khiêm nhường mà không yếu đuối, sự hiền hòa mà không thụ động, sự kỷ luật mà không cứng nhắc.
Một mục sư ở Raleigh đã nói sau khi nhìn đoàn sư đi ngang nhà thờ của ông:
“Họ không giảng, nhưng bằng cách nào đó họ vẫn dạy.”
Cuộc gặp gỡ thầm lặng giữa hai truyền thống tâm linh đã mở ra một đối thoại mới — không dựa trên thần học, mà dựa trên tình người.
Ảnh hưởng lan rộng hơn bao giờ hết
Nước Mỹ từng đón nhận nhiều bậc thầy Phật giáo — Thiền sư Thích Nhất Hạnh, Shunryu Suzuki, Đức Đạt Lai Lạt Ma — mỗi vị đều để lại dấu ấn sâu sắc. Nhưng ảnh hưởng của cuộc hành trình Panankara lại khác. Nó không diễn ra trong các trường đại học, thiền viện hay khóa tu. Nó diễn ra trên vỉa hè, trong bãi đậu xe siêu thị, dọc những con đường quê, và giữa các khu dân cư.
Từ những làng nhỏ ở Đông Nam đến những đại lộ đông đúc ở Virginia, người dân đang tiếp xúc với Phật giáo lần đầu tiên qua từng bước chân của các vị sư. Phong trào này tự nhiên, không tổ chức rầm rộ, và rất đỗi con người.
Một phụ nữ ở Richmond kể lại sau khi đi bộ thinh lặng cùng các vị sư nửa dặm:
“Tôi chẳng biết gì về Phật giáo. Nhưng tôi cảm thấy có gì đó thay đổi trong lòng mình. Tôi thấy… nhẹ hơn.”
Sức mạnh của sự giản dị
Điều khiến người Mỹ rung động nhất chính là sự giản dị. Phật giáo, ở cốt lõi, dạy về hòa bình qua lòng tốt, lòng từ bi, sự tha thứ, không sở hữu, và giảm thiểu ham muốn. Các vị sư Panankara thể hiện những điều ấy một cách gần gũi, dễ hiểu.
Họ không sống trong những ngôi chùa nguy nga. Họ không có đoàn tùy tùng. Họ ngủ nơi được mời, ăn những gì được cúng dường, và chỉ mang theo những vật dụng tối thiểu. Cuộc sống của họ đối lập hoàn toàn với hình ảnh một số tu sĩ sống trong tiện nghi xa hoa.
Sự giản dị ấy không phải nghèo khó — mà là tự do.
Và người Mỹ — vốn bị cuốn vào nhịp sống căng thẳng, tiêu thụ quá mức, và tiếng ồn không dứt — nhận ra sự tự do ấy ngay lập tức.
Những khoảnh khắc chạm đến trái tim
Trên hành trình, vô số khoảnh khắc nhỏ đã để lại dấu ấn sâu sắc:
Một tài xế xe tải dừng lại tặng nước, rồi đi bộ cùng đoàn vài phút trước khi tiếp tục hành trình.
Một thiếu niên Columbia lần đầu gặp sư thầy, rụt rè hỏi: “Tại sao thầy đi bộ?” và chỉ nhận được một nụ cười hiền.
Một người mẹ ở North Carolina dẫn con ra xem đoàn sư đi qua, mong chúng “nhớ được hình ảnh của hòa bình.”
Một người vô gia cư ở Virginia cúi đầu thật sâu khi đoàn đi ngang, thì thầm: “Cảm ơn vì đã nhìn thấy tôi.”
Những khoảnh khắc ấy không ồn ào. Chúng rất đời thường. Nhưng chúng ở lại mãi.
Một cuộc cách mạng thầm lặng trong trái tim con người
Trong thời đại đầy chia rẽ, ồn ào và bất an, cuộc hành trình của các vị sư đã trở thành một cuộc cách mạng thầm lặng. Nó nhắc nhở rằng hòa bình không phải lý tưởng xa vời.
Hòa bình là thực tập — từng bước chân, từng hơi thở, từng hành động tử tế.
Các vị sư không tuyên bố sẽ thay đổi thế giới. Nhưng họ thay đổi những người gặp họ. Và những con người ấy, theo thời gian, thay đổi gia đình, cộng đồng và cuộc sống của chính họ.
Hòa bình lan tỏa theo cách ấy — không bằng sức mạnh, mà bằng tấm gương.
Một hành trình thuộc về tất cả mọi người
Khi các vị sư tiếp tục bước đi trên đất Mỹ, họ không mang theo biểu ngữ hay yêu sách. Thông điệp duy nhất của họ là thông điệp được viết bằng chính bước chân:
Hòa bình bắt đầu từ bên trong.
Hòa bình lớn lên khi ta sống đơn giản.
Hòa bình trở thành hiện thực khi ta đối xử với nhau bằng lòng từ bi.
Và khi chứng kiến điều đó, người Mỹ — từ nông dân đến giáo viên, từ mục sư đến sinh viên, từ Phật tử lâu năm đến những người chưa từng nghe chữ “chánh niệm” — đều nhận ra một điều sâu sắc.
Đôi khi thông điệp mạnh mẽ nhất lại là thông điệp không cần lời.
