Căng thẳng xoay quanh Greenland đã làm dấy lên lo ngại rằng chính quyền Trump có thể biến ngành dầu khí Mỹ thành một công cụ gây sức ép đối với châu Âu.
Khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022, Moscow cũng tìm cách siết chặt châu Âu bằng việc cắt giảm dòng khí đốt. Tuy nhiên, nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) gia tăng — phần lớn đến từ Mỹ — đã giúp giảm bớt áp lực.
Giờ đây, các căng thẳng âm ỉ giữa lãnh đạo Washington và Brussels có thể biến sự phụ thuộc của châu Âu vào khí đốt Mỹ thành một điểm gây sức ép chính trị tương tự, theo các nhà phân tích.
“Chúng ta đã thay thế một sự phụ thuộc khổng lồ bằng một sự phụ thuộc khác,” ông Henning Gloystein, Giám đốc phụ trách năng lượng tại Eurasia Group, nhận định. “Ba năm trước điều đó có vẻ ổn, nhưng bây giờ thì không.”
Nhu cầu nhập khẩu lượng lớn năng lượng từ lâu là một điểm yếu chiến lược của châu Âu. Trước chiến tranh Ukraine, khí đốt Nga là trụ cột của lục địa này. Năm 2019, khí đốt Nga chiếm hơn một nửa lượng khí đốt nhập khẩu của Liên minh châu Âu (EU).
Sau cuộc xâm lược, khối lượng khí đốt Nga qua các đường ống đi qua Ukraine, Ba Lan và dưới biển Baltic sụt giảm mạnh. Giá năng lượng tăng vọt, gây áp lực lên người dân, doanh nghiệp và chính phủ.
Mỹ đã đóng vai trò “cứu nguy”. Các tàu chở LNG từ những cảng xuất khẩu của Mỹ cập các cảng châu Âu như Hà Lan, Pháp, Bỉ…, giúp thay thế nguồn cung Nga và trấn an thị trường.
Nếu cuối năm 2019 Mỹ chỉ chiếm khoảng 5% lượng khí đốt nhập khẩu của châu Âu, thì đến năm 2025 con số này đã tăng lên hơn một phần tư.
Trước đây, những dòng khí đốt này được xem như hành động “anh hùng”. Giờ đây, chúng lại làm dấy lên lo ngại. Kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ hai, Tổng thống Trump đã tìm cách sử dụng thương mại làm đòn bẩy trong các tranh chấp với các nước, bao gồm cả việc thúc đẩy kiểm soát Greenland.
Mối lo đang gia tăng ở châu Âu là ông Trump có thể biến vị thế mạnh của Mỹ trong ngành dầu khí thành “vũ khí” để ép buộc các nước khác. “Gần đây, người ta bắt đầu nhận ra rằng chúng ta có lẽ đang phụ thuộc quá nhiều vào LNG của Mỹ,” bà Anne-Sophie Corbeau, chuyên gia tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, nói.
Chính quyền Trump cũng khuyến khích xu hướng này, thúc đẩy châu Âu tăng nhập khẩu từ Mỹ trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại đạt được năm ngoái. Năm 2025, dòng LNG từ Mỹ sang các nước EU tăng khoảng 60% so với năm trước, theo tổ chức nghiên cứu Bruegel.
Các nhà phân tích cho rằng khối lượng này còn tăng thêm. Dù đầu tư vào năng lượng tái tạo như gió và mặt trời, châu Âu vẫn cần khí đốt để sưởi ấm và sản xuất công nghiệp.
Sản lượng nội địa của châu Âu cũng suy giảm do các mỏ dầu khí cũ dần cạn kiệt, trong khi những nước như Anh hạn chế khoan thăm dò mới.
“Châu Âu không có nhiều lựa chọn thay thế,” ông Christoph Halser, chuyên gia tại Rystad Energy, nói.
Đồng thời, EU cũng đang từng bước loại bỏ khí đốt Nga; tỷ trọng này giảm xuống khoảng 12% nhập khẩu năm 2025. Na Uy hiện là nhà cung cấp lớn nhất cho EU, chiếm khoảng 30%.
Mỹ đã là nước xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, và các nhà phát triển đang đầu tư mạnh vào các cơ sở hóa lỏng và xuất khẩu. Châu Âu, với khoảng cách vận chuyển ngắn từ các cảng vùng Vịnh Mexico, là điểm đến hợp lý, nhất là khi Trung Quốc — nước nhập LNG lớn nhất thế giới — giảm mua khí đốt Mỹ do thuế quan.
Một điểm sáng cho châu Âu có thể là nguồn cung toàn cầu dự kiến bùng nổ trong những năm tới, có thể kéo giá xuống.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia hoài nghi việc chính quyền Trump sẽ thực sự cắt giảm nguồn cung, vì điều đó đi ngược lợi ích ngành dầu khí Mỹ.
“Đó sẽ là tín hiệu cực kỳ tiêu cực cho thị trường và làm suy yếu năng lực cạnh tranh của ngành — lĩnh vực mà chính quyền cam kết hỗ trợ,” ông David L. Goldwyn, cựu đặc phái viên năng lượng Mỹ, nhận định.
Khác với Nga — nơi Điện Kremlin có thể sử dụng tập đoàn khí đốt quốc doanh Gazprom để “vũ khí hóa” nguồn cung — ngành năng lượng Mỹ phân tán hơn. Theo một số chuyên gia, Washington có thể chọn cách điều hướng lại dòng chảy thay vì cắt hẳn, hoặc áp thuế xuất khẩu.
Dù theo cách nào, việc can thiệp vào dòng khí đốt nhiều khả năng sẽ khiến chi phí và giá năng lượng tăng cao — tin không mấy tích cực với châu Âu.
“Mức độ tập trung vào một vài nguồn cung nhập khẩu là yếu tố then chốt,” chuyên gia Ugne Keliauskaite của Bruegel nhận định. “Hiện nay, châu Âu trở nên nhạy cảm hơn trước những gián đoạn xuất phát từ phía Mỹ.”
Nguồn nytimes
