CALITODAY (19/6/2026): Theo chương trình công bố thì hôm nay Thứ Sáu 19/6 sẽ khởi đầu cuộc đàm phán chính thức giữa Phó Tổng thống JD Vance đại diện Mỹ và phái đoàn của Iran tại Geneve Thụy Sĩ, nhưng bắt chợt tối thứ Năm hôm qua 18/6 Tòa Bạch Ốc công bố chuyến đi của JD Vance đã bị hoãn lại!
Donald Trump đang đối mặt với sự phản đối từ nhiều thành viên trong chính đảng của mình liên quan đến bản ghi nhớ hợp tác được ký với Tehran. Sáng thứ Sáu, ông đã chỉ trích những người phản đối thỏa thuận này.
“Cuộc chiến đã làm suy yếu Iran! Nước này hiện không còn không quân, hải quân, hệ thống phòng không, radar hay gần như bất cứ thứ gì khác. Thế mà phe Dân chủ lại nói rằng Iran hiện đang ở vị thế tốt hơn so với bốn tháng trước. Có thể tin được không??? Một số người có thể ngớ ngẩn đến mức nào chứ???”
Trong khi đó, các Dân biểu, Nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội vẫn còn nhiều câu hỏi và lo ngại về thỏa thuận hòa bình của Trump.
Mặt khác, Iran đang ăn mừng điều mà Tehran coi là một thắng lợi lớn trước Mỹ.
Tòa Bạch Ốc xác nhận chuyến đi Thụy Sĩ của Phó Tổng thống Vance bị trì hoãn
Tòa Bạch Ốc đã xác nhận tồi thứ Năm 18/6 rằng chuyến đi của Phó Tổng thống Vance tới Thụy Sĩ để tham gia các cuộc đàm phán kỹ thuật về thỏa thuận với Iran vào Thứ Sáu 19/6 đã bị hoãn lại.
Trước đó, Trump thông báo JD Vance sẽ đại diện Mỹ đến Thụy Sĩ đề ký kết chính thức bản Ghi nhớ vối Iran ngày Thứ Sáu 19/6 nhưng nay đã hủy bỏ.
Các quan chức Tòa Bạch Ốc hôm thứ Tư 17/6 cũng công bố bản tóm tắt chính thức của bản ghi nhớ thỏa thuận gồm 14 điểm (MOU), trong đó bao gồm việc nới lỏng các lệnh trừng phạt và thành lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cho Iran.
Bản ghi nhớ này đã vấp phải sự phản đối từ một số Dân biểu, Nghị sĩ Đảng Cộng hòa. Thượng Nghị sĩ Joni Ernst của bang Iowa bày tỏ lo ngại về nguồn tiền dành cho công cuộc tái thiết Iran khi trao đổi với các phóng viên tại Điện Capitol hôm thứ Năm.
“Tôi cần biết số tiền đó đến từ đâu, bởi tôi không nghĩ cử tri của mình sẽ hài lòng nếu toàn bộ số tiền đó là từ tiền thuế của người dân Mỹ,” bà Ernst nói. “Nếu đó là tiền của chính họ mà chúng ta đang giải ngân trở lại thì có thể là một câu chuyện khác.”
Ông Vance đã bác bỏ các báo cáo về sự phản đối từ nội bộ Đảng Cộng hòa đối với thỏa thuận này trong buổi họp báo hôm thứ Năm, đồng thời kêu gọi những người chỉ trích “hãy có thêm một chút niềm tin” vào Tổng thống.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ thông báo rằng các cuộc đàm phán đã bị hoãn.
“Thụy Sĩ vẫn sẵn sàng hỗ trợ tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán này,” Bộ này cho biết trong một tuyên bố.
“Các công tác chuẩn bị liên quan tại Bürgenstock vẫn đang tiếp tục. Hiện chưa thể cung cấp thêm thông tin.”
Một phần quan trọng của thỏa thuận bao gồm lệnh ngừng bắn tại Lebanon, mặc dù các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng điều này sẽ không ngăn cản Israel tự vệ trước Hezbollah và cũng không yêu cầu Israel rút khỏi miền nam Lebanon.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã bày tỏ sự thất vọng với Netanyahu, cho rằng Israel đã phản ứng quá mức khi tấn công Hezbollah, đặc biệt là các mục tiêu ở Beirut.
Cuộc đàm phán Iran cuối tuần bị trì hoãn, gây trở ngại ban đầu cho Vance
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về một thỏa thuận rộng lớn liên quan đến hạt nhân và nới lỏng trừng phạt đã khởi đầu chậm chạp.
Các cuộc thảo luận kỹ thuật dự kiến diễn ra vào Thứ Sáu 19/6 cuối tuần này đã bị trì hoãn vào tối thứ Năm, với Tòa Bạch Ốc cho biết trong một tuyên bố rằng “các vấn đề hậu cần của những cuộc đàm phán này chưa bao giờ đơn giản hay dễ dự đoán.”
Xung đột đã bùng phát ở Lebanon qua đêm thứ Năm sau khi quân đội Israel nói rằng 4 binh sĩ của họ đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công. Các quan chức y tế Lebanon cho biết 16 người đã thiệt mạng khi Israel tiến hành các đợt không kích trả đũa.
Thời gian đang đếm ngược cho giai đoạn 60 ngày để Mỹ và Iran đàm phán về các điều khoản của một thỏa thuận liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, sau khi Tổng thống Trump ký một khuôn khổ thỏa thuận vào thứ Tư 17/6.
Quyết định hủy chuyến đi này được đưa ra sau một báo cáo từ một kênh truyền thông liên kết với lực lượng Hezbollah ở Lebanon, cho rằng Iran sẽ trì hoãn tham gia đàm phán do các cuộc tấn công đang diễn ra của Israel tại Lebanon. Iran khẳng định lệnh ngừng bắn của họ với Mỹ phụ thuộc vào việc chấm dứt giao tranh giữa Israel (đồng minh của Mỹ) và Lebanon.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói trong một tuyên bố sáng thứ Sáu 19/6 trên mạng xã hội rằng quân đội Israel đã tấn công Hezbollah vào tối thứ Năm và sáng thứ Sáu “với sức mạnh” sau một “cuộc tấn công tàn bạo” từ nhóm vũ trang này.
“Mệnh lệnh của tôi rất rõ ràng: Israel sẽ không dung thứ cho các cuộc tấn công nhằm vào binh sĩ hoặc lãnh thổ của chúng tôi, và sẽ khiến Hezbollah phải trả giá rất đắt,” Netanyahu viết. “Lực lượng IDF sẽ hành động để ngăn chặn mọi mối đe dọa đối với lực lượng và lãnh thổ của chúng tôi.”
Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei dường như xác nhận Iran sẽ tham gia các cuộc đàm phán này trong một bài đăng trên mạng xã hội tối thứ Năm.
“Tuy nhiên, rõ ràng là các cuộc đàm phán trực tiếp trong tương lai sẽ không đồng nghĩa với việc chấp nhận lập trường của kẻ thù,” ông viết.
Khung thời gian 2 tháng cho một thỏa thuận hạt nhân có thể được gia hạn nếu cả hai bên đồng ý, và Tổng thống Trump cũng nói rằng đây không phải là một “hạn chót cứng”.
“Tôi không coi đó là hạn chót cứng,” ông nói với các phóng viên hôm thứ Tư. “Miễn là họ cư xử đúng, tôi thực sự không quan tâm nhiều.”
MC của MSNBC gọi Trump là “kẻ ngốc” vì tuyên bố chiến thắng trong chiến tranh Iran
MS NOW cho rằng người dẫn chương trình Lawrence O’Donnell cáo buộc Donald Trump đã bóp méo cuộc xung đột với Iran thành một chiến thắng.
Donald Trump tiếp tục “ăn mừng chiến thắng” trong cuộc xung đột với Iran, nhưng đã vấp phải phản ứng dữ dội từ các nhà phê bình cho rằng sự thật lại khác.
Khi Tổng thống tiếp tục bảo vệ kết quả này như một thành công, người dẫn chương trình MS NOW Lawrence O’Donnell đã cáo buộc ông Trump xuyên tạc tình hình.
Nhà báo này cũng gọiTrump là một “kẻ ngốc” vì tuyên bố rằng Iran đã đồng ý vĩnh viễn không sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trump bị phản đối mạnh về tuyên bố thỏa thuận với Iran
Donald Trump đã ăn mừng một thỏa thuận tiềm năng với Iran, theo đó quốc gia này được cho là sẽ cam kết không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Lawrence O’Donnell đã chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Trump về việc liệu đây có thực sự là một chiến thắng hay không.
Mỹ và Iran đã bị cuốn vào một cuộc xung đột gây ra hậu quả địa chính trị và kinh tế đáng kể, bao gồm gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz—một tuyến đường quan trọng đối với nguồn cung dầu toàn cầu.
“Chỉ có kẻ ngốc mới có thể nghĩ rằng đó là một bước đột phá vào năm 2026, khi có một thỏa thuận bằng văn bản nói rằng Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân,” O’Donnell nói sau khi phát đoạn Trump phát biểu tại hội nghị G7, theo HuffPost.
O’Donnell nói Trump chỉ “tái chế” thỏa thuận của Obama
Khi chỉ trích Trump, O’Donnell cho rằng “chiến thắng” mà ông Trump tuyên bố thực chất chỉ là sự quay lại của thỏa thuận mà cựu Tổng thống Barack Obama đạt được với Iran năm 2015.
“Mười một năm trước, Iran đã đưa điều này thành văn bản trong thỏa thuận 18 trang được công bố công khai, do Ngoại trưởng John Kerry đàm phán và Mỹ cùng năm quốc gia khác đồng ý,” O’Donnell nói trong chương trình.
Ông dẫn lại nội dung thỏa thuận năm 2015 để củng cố lập luận của mình:
“Iran tái khẳng định rằng trong mọi trường hợp, Iran sẽ không bao giờ tìm kiếm, phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.”
Trump sau đó đã rút khỏi thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu.
Trump bị gọi là “kẻ nói dối” về thỏa thuận Iran
O’Donnell tiếp tục chuyển sang giọng mỉa mai khi chỉ trích tổng thống.
“Vậy nên tuyên bố lớn của Donald Trump hôm nay, sau khi ‘gây chiến’ với Iran, là ông ấy đã khiến Iran viết lại đúng điều họ đã viết 11 năm trước mà không cần chiến tranh,” ông nói. “Đúng vậy, Donald Trump nghĩ rằng bạn là kẻ ngốc nếu bạn tin điều đó.”
Ông cũng gọi Trump là kẻ nói dối và cho rằng sự thiếu trung thực là đặc điểm lặp lại trong cả hai nhiệm kỳ tổng thống của Trump.
Trump bị cáo buộc che giấu chi tiết thỏa thuận
Trước lễ ký biên bản ghi nhớ, các chi tiết của thỏa thuận đã bị rò rỉ ra báo chí sau đó.
Tuy nhiên, trước đó Trump đã giữ kín thông tin và chỉ mô tả đây là một “thỏa thuận tuyệt vời”.
Theo O’Donnell, việc che giấu này cho thấy Trump biết thỏa thuận khá giống với thỏa thuận thời Obama và không muốn công chúng Mỹ nhận ra điều đó.
Trump phản bác các chỉ trích về thỏa thuận Iran
Ngoài các bình luận viên như O’Donnell, thỏa thuận cũng bị nhiều Dân biểu, Nghị sĩ Cộng hòa chỉ trích, gồm Thượng Nghị sĩ Bill Cassidy, Ted Cruz, John Cornyn và Tom Cotton.
Trump nói với các cố vấn và Dân biểu bất đồng: “Tôi là Tổng thống”
Donald Trump có một câu đáp mới dành cho bất kỳ ai trong đảng của ông hoặc tại Tòa Bạch Ốc đủ “dám” nghi ngờ phán đoán của ông: “Tôi là tổng thống, còn các người thì không.”
Ông Trump, 80 tuổi, được cho là đã nhiều lần nói câu này với các đồng minh và cố vấn đưa ra lời khuyên chiến lược về hàng loạt quyết định sai lầm, những sai sót gây xấu hổ và các bước ngoặt chính sách đột ngột, theo The Wall Street Journal.
Thượng Nghị sĩ Bill Cassidy là một trong những nhân vật Cộng hòa chỉ trích mạnh mẽ nhất gần đây, gọi thỏa thuận hòa bình Iran của Trump là “sai lầm chính sách đối ngoại tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ.”
Phát biểu của Cassidy phản ánh quan điểm của nhiều Dân biểu Cộng hòa theo đường lối cứng rắn, những người cho rằng thỏa thuận này giống như trao “phao cứu sinh kinh tế” cho Tehran trong khi không xử lý đáng kể chương trình vũ khí hạt nhân của nước này.
Thỏa thuận được ký tại một bữa tối hôm thứ Tư ở Cung điện Versailles tại Pháp — một địa điểm từng gắn với nhiều thỏa thuận thất bại trong lịch sử. Tờ Wall Street Journal cho biết các trợ lý đã bất ngờ vì họ dự kiến một buổi ký kết riêng vào thứ Sáu.
Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker, người vốn hiếm khi công khai bất đồng, gọi thỏa thuận này là “hoàn toàn đi ngược lại mục tiêu của tổng thống.”
Ron Bonjean, cựu phát ngôn viên của lãnh đạo Cộng hòa tại Quốc hội, nói rằng tình hình đã thay đổi: “Sự kiểm soát tuyệt đối mà Trump từng có với Quốc hội giờ không còn nữa.”
Wikipedia gọi cuộc chiến Iran là “chiến thắng” của Tehran khi các cuộc đàm phán hòa bình bị hủy bỏ
Vance bảo vệ thỏa thuận với Iran, bác bỏ các cáo buộc về nhượng bộ sớm
“Tôi nghĩ về cơ bản, về cơ bản ý tưởng rằng đây là một sự xuyên tạc…” Video đang tải.
Wikipedia đã mô tả Tehran là bên giành chiến thắng trong cuộc chiến Iran, trong bối cảnh cả Mỹ và Iran đều tuyên bố mình là bên thắng cuộc trong cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng, ngay cả khi các cuộc đàm phán về một thỏa thuận hòa bình cuối cùng vẫn còn bỏ ngỏ.
Trang bách khoa toàn thư trực tuyến phổ biến này mô tả kết quả của cuộc xung đột, bắt đầu từ các cuộc tấn công phối hợp Mỹ–Israel vào Iran từ ngày 28 tháng 2, là một “chiến thắng chính trị và ngoại giao” cho Tehran tính đến đầu ngày thứ Sáu 19/6.
“Rất khó để lập luận rằng cuộc chiến này mang lại bất kỳ kết quả tích cực đáng kể nào cho Hoa Kỳ,” đô đốc Hải quân Mỹ đã nghỉ hưu và cựu Tư lệnh Tối cao Đồng minh NATO James Stavridis nói với Newsweek.
Những dấu hiệu sớm của rắc rối đối với thỏa thuận
Bản ghi nhớ hiểu biết đã bắt đầu một thời hạn 60 ngày để hoàn tất các điều khoản của thỏa thuận hòa bình cuối cùng, nhưng tiến trình đã gặp trở ngại sớm khi Phó Tổng thống JD Vance—người dẫn đầu đoàn đàm phán Mỹ—hủy chuyến đi dự kiến đến Thụy Sĩ để bắt đầu vòng đàm phán mới vào thứ Sáu 19/6.
Làm phức tạp thêm tiến trình là Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người đã tuyên bố sẽ duy trì lực lượng của mình ở miền nam Lebanon chừng nào còn thấy sự hiện diện là cần thiết.
Iran yêu cầu Israel rút quân khỏi các khu vực miền nam Lebanon mà họ đã triển khai để chống lại lực lượng Hezbollah—một nhóm vũ trang và chính trị được Iran hậu thuẫn.
Bản ghi nhớ MOU nêu rõ “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon” và yêu cầu “toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Lebanon” được tôn trọng.
Tuy nhiên Israel và Hezbollah không phải là bên ký kết bản ghi nhớ, và Israel được cho là đã bị loại khỏi các cuộc thảo luận, làm dấy lên lo ngại rằng các hoạt động của họ tại Lebanon có thể phá vỡ một thỏa thuận cuối cùng trong tương lai.
Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 18 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel vào rạng sáng thứ Sáu 19/6 trên khắp Lebanon. Thêm 33 người bị thương.
Quân đội Israel cho biết 4 binh sĩ của họ đã thiệt mạng trong đêm thứ Năm 18/6 sau một cuộc tấn công của Hezbollah vào một ngôi làng ở miền nam Lebanon, sau đó nói thêm rằng 5 binh sĩ khác bị thương trong một cuộc tấn công riêng.
Bộ trưởng an ninh cánh hữu Israel Itamar Ben-Gvir sau đó tuyên bố “toàn bộ Lebanon phải bị thiêu rụi.”
Cuộc chiến Iran đã vừa gắn kết, rồi lại chia rẽ Trump và Netanyahu như thế nào
“Vụ tấn công sáng nay vào Beirut không nên xảy ra, đặc biệt vào một ngày đặc biệt khi chúng ta đang rất gần một thỏa thuận hòa bình với Iran,” ông Trump viết trên mạng Truth Social.
Cuộc gọi sau đó của ông với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lại kém ngoại giao hơn nhiều.
“Ông đang làm cái quái gì vậy?” ông được cho là đã nói với đồng minh thân cận, theo phóng viên Trey Yingst của Fox News.
“Bibi phải thực hiện một cuộc tấn công chết tiệt đó làm gì?” Trump nói với Axios. “Tôi đã rất tức giận. Tôi đã nói rõ với ông ấy. Ông ta không có chút phán đoán nào.”
Đây là một cuộc trao đổi đáng chú ý giữa hai nhà lãnh đạo thế giới, những người có mối quan hệ đã dao động mạnh mẽ, thường xuyên được công khai, trong nhiều năm.
“Ai mà nghĩ ông ta là ai?”
Câu trả lời cho câu hỏi của Trump về lý do Netanyahu ra lệnh tấn công Beirut nằm ở cốt lõi của việc cuộc chiến Iran kéo dài hơn ba tháng đã tạo ra rạn nứt giữa hai nhà lãnh đạo.
Ông Trump từng tranh cử với lời hứa chấm dứt “những cuộc chiến vĩnh viễn”. Ông nói cuộc chiến chung Mỹ–Israel với Iran sẽ kéo dài tối đa 5 tuần và mục tiêu giống một chiến dịch kiểu Venezuela.
Tuy nhiên, nhanh chóng rõ ràng rằng điều đó không thể xảy ra trong thời gian ngắn như vậy.
Gần đây hơn, khi cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới và quan điểm của người Mỹ về cuộc chiến cũng như ông Trump trở nên tiêu cực hơn, ông dường như muốn rút Mỹ ra và mở lại eo biển Hormuz để giảm giá dầu và khí đốt toàn cầu.
Trong khi đó, Netanyahu chưa bao giờ ủng hộ một thỏa thuận chính trị với Iran. Ông coi việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là “sự nghiệp cả đời”, và tuyên bố cuộc chiến sẽ kết thúc bằng “chiến thắng hoàn toàn”.
Israel là “người bạn lớn nhất”
Trong năm trước cuộc chiến, hai người rất thân thiết.
Tháng 2/2025, Netanyahu là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên Trump tiếp tại Tòa Bạch Ốc trong nhiệm kỳ hai.
Ông Netanyahu gọi Trump là “người bạn lớn nhất mà Israel từng có tại Tòa Bạch Ốc”, ca ngợi việc Trump chuyển đại sứ quán Mỹ đến Jerusalem và rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran.
Hai bên duy trì quan hệ tốt cho đến cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công chung vào Iran, dẫn đến leo thang chiến tranh.
“Đôi khi ông ấy sẽ làm điều gì đó”
Ban đầu hai bên vẫn phối hợp, nhưng đến tháng 3 đã xuất hiện rạn nứt khi Israel tấn công mỏ khí đốt lớn nhất thế giới của Iran, khiến giá năng lượng tăng mạnh.
Trump nói ông đã cảnh báo Netanyahu không làm như vậy.
Netanyahu đáp lại rằng Israel hành động độc lập.
“Ông ấy sẽ làm bất cứ điều gì tôi muốn”
Tháng 5, Trump nói rằng Netanyahu “sẽ làm bất cứ điều gì tôi muốn ông ấy làm”.
Nhưng chỉ 12 ngày sau, Israel lại tấn công Beirut, khiến Iran đe dọa rút khỏi đàm phán.
Trump được cho là đã nổi giận qua điện thoại, nói Netanyahu “điên rồ” và “không có lựa chọn nào ngoài việc nghe theo Mỹ”.
“Đối tác rất nhỏ”
Đến tháng 6/2026, Trump tuyên bố đạt thỏa thuận với Iran mà Netanyahu không hề biết trước, theo Axios.
Trump nói:
- “Chúng tôi là đối tác lớn. Israel chỉ là đối tác rất nhỏ.”
- “Không có tôi thì Israel đã bị hủy diệt từ lâu.”
Tình thế khó xử của Netanyahu
Netanyahu đang rơi vào thế khó vì:
- Phụ thuộc vào hình ảnh chiến thắng trong chiến tranh Iran
- Phụ thuộc vào quan hệ với Trump trước bầu cử
Các chuyên gia nói ông có thể đang mất dần cả hai lợi thế này.
Tuy nhiên, Mỹ chưa cắt viện trợ hay hỗ trợ quân sự cho Israel, và khả năng này vẫn chưa xảy ra.
Phần lớn tương lai phụ thuộc vào Lebanon và các cuộc đàm phán tiếp theo. Nếu chiến sự tiếp diễn, quan hệ Mỹ–Israel có thể tiếp tục căng thẳng, nhưng chưa đến mức đổ vỡ hoàn toàn.
Iran và Hoa Kỳ ai thắng khi ký kết Thỏa thuận?
James Stavridis, đô đốc Hải quân Mỹ đã nghỉ hưu và cựu Tư lệnh tối cao NATO cho rằng Iran thắng.
“Rất khó để lập luận rằng cuộc chiến này mang lại bất kỳ kết quả tích cực đáng kể nào cho Hoa Kỳ.”
Brian Carter, Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI): Iran thắng
“Iran là bên giành lợi thế vì dù Mỹ đạt được một số mục tiêu quân sự, tác động chính trị của thỏa thuận và việc nới lỏng kinh tế có thể giúp Iran khôi phục lại những gì đã mất…”
Mark Cancian, CSIS: “Không bên nào thắng hoàn toàn. Tuy nhiên, tôi cho rằng Mỹ đang ở vị thế tốt hơn.”
Burcu Ozcelik, RUSI: “Không có chiến thắng thực sự nào cho người dân Iran, cho ổn định khu vực, hay cho chiến lược của Mỹ…”
Melanie Garson, University College London: Iran thắng.
“Xét bề ngoài, Iran có thể dễ dàng tuyên bố họ thành công về mặt chiến lược…”
Yossi Mekelberg, Chatham House: Iran thắng. “Hầu như không có người chiến thắng rõ ràng, nhưng chế độ Iran có vẻ ở vị thế mạnh hơn.”
Fawaz Gerges, London School of Economics: Iran thắng.
“Có sự đồng thuận rằng Iran đã thắng và Tổng thống Trump đã thua cuộc chiến này.”
Lisa Daftari, The Foreign Desk: Iran thắng.
“Nếu buộc phải chọn một bên, Iran là bên giữ được nhiều thứ nhất…”
Obama: Mỹ có thể đang ở tình trạng ‘tệ hơn’ trước khi chiến tranh với Iran bắt đầu
Cựu Tổng thống Obama đã đưa ra những chỉ trích mạnh mẽ đối với cách chính quyền Trump xử lý cuộc chiến với Iran, viện dẫn những tổn thất về con người và tài chính trong một cuộc phỏng vấn được phát sóng vào sáng thứ Sáu hôm nay 19/6.
“Giờ đây chúng ta đã tham gia một cuộc chiến, chi hàng tỷ tỷ đô la, tạo áp lực rất lớn lên quân đội, rất nhiều người đã thiệt mạng, và cảm giác như chúng ta đang quay trở lại đúng vị trí trước khi cuộc chiến bắt đầu, thậm chí có thể còn tệ hơn một chút,” Obama nói trên chương trình “Today”.
Obama đã có cuộc trao đổi với Craig Melvin của NBC News trước lễ khai trương thư viện tổng thống của ông tại Chicago. Trung tâm này chính thức mở cửa đón công chúng vào thứ Sáu 19/6, sau một buổi lễ có sự tham dự của nhiều nhân vật nổi tiếng vào ngày thứ Năm.
Bảo tàng có một khu trưng bày về thỏa thuận hạt nhân với Iran được đàm phán trong thời gian Obama tại nhiệm, mang tên Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA). Obama chỉ trích quyết định của Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên khi rút Mỹ khỏi thỏa thuận này vào năm 2018.
“Tôi rất vui khi thấy có một lệnh ngừng bắn và hy vọng nó sẽ được duy trì,” Obama nói. “Nhưng xét về lý do ban đầu của cuộc chiến này, đó là khi ấy đã có một thỏa thuận theo đó Iran đồng ý không phát triển vũ khí hạt nhân. Chính quyền hiện tại, hoặc một chính quyền trước đó, đã rút khỏi thỏa thuận, dẫn đến việc Iran phát triển năng lực hạt nhân nhiều hơn.”
Trump đã ký một biên bản ghi nhớ với Tehran vào thứ Tư 17/6, tạo tiền đề cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo giữa hai bên nhằm chấm dứt xung đột và mở lại Eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng.
Một số Dân biểu Đảng Cộng hòa đã đặt câu hỏi về hiệu quả của thỏa thuận này, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD và việc nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran. Tuy nhiên, phần lớn các Dân biểu Cộng hòa không muốn lặp lại thỏa thuận thời Obama.
Thượng Nghị sĩ Joni Ernst (bang Iowa) phát biểu với NewsNation hôm thứ Năm rằng bà không muốn chứng kiến “JCPOA phiên bản 2.0”.
Trong một cuộc phỏng vấn với Axios hôm thứ Năm, Trump cho biết thỏa thuận khung gồm 14 điểm đã đạt được mục tiêu mà ông đề ra là buộc Iran phải “đầu hàng vô điều kiện”, bất chấp việc thỏa thuận bao gồm nới lỏng trừng phạt và quỹ tái thiết.
Dân biểu Cộng hòa Randy Fine: Phát biểu của Vance về Israel ‘không phù hợp và thật sự đáng ghê tởm’
Dân biểu Cộng hòa Randy Fine (bang Florida) đã chỉ trích Phó Tổng thống Vance vào sáng thứ Sáu 19/6 về cảnh báo mạnh mẽ của ông này đối với Israel trong buổi họp báo tại Tòa Bạch Ốc hôm thứ Năm.
“Tôi cho rằng những phát biểu của JD Vance hôm qua hoàn toàn không phù hợp và thật sự đáng ghê tởm,” Fine nói trên kênh bảo thủ Real America’s Voice.
Vance đã chỉ trích giới lãnh đạo Israel vì lên tiếng phản đối bản ghi nhớ (MOU) được Tổng thống Trump ký hôm thứ Tư. Thỏa thuận này mở ra giai đoạn 60 ngày để đàm phán hòa bình và tạm ngừng các hành động thù địch, bao gồm cả Lebanon.
“Nếu tôi ở trong nội các của chính phủ Israel, tôi có lẽ sẽ không tấn công đồng minh mạnh mẽ duy nhất mà mình còn lại trên toàn thế giới,” Vance nói.
Israel, quốc gia đã có liên minh chặt chẽ với Mỹ trong nhiều thập kỷ, đã tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon do Iran hậu thuẫn kể từ gần thời điểm bắt đầu cuộc chiến Mỹ–Israel chống Iran. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu xác nhận trong tuyên bố sáng thứ Sáu rằng quân đội Israel đã tấn công Hezbollah “với sức mạnh” vào tối thứ Năm sau một “cuộc tấn công tàn bạo” từ nhóm này.
Iran nhiều lần nhấn mạnh rằng lệnh ngừng bắn với Mỹ phụ thuộc vào việc chấm dứt giao tranh giữa Israel và Lebanon.
Fine, người Do Thái, cho rằng Vance “nên quay lại và học lại lịch sử của mình.”
“Nhà nước Israel không được thành lập bởi Hoa Kỳ,” Fine nói. “Nó cũng không được tài trợ bởi Hoa Kỳ, ngoại trừ một phần nhỏ. Nó được tạo nên bằng máu, mồ hôi và nước mắt của người Do Thái trỗi dậy sau thảm họa Holocaust.”
Các phát biểu của Vance cũng vấp phải phản ứng từ những người bảo thủ khác, với người dẫn chương trình Fox News Brian Kilmeade nói rằng ông “bị sốc” trước lời chỉ trích của phó tổng thống đối với Israel.
“Tôi ước ông ấy cũng cứng rắn như vậy với Iran,” Kilmeade nói thêm.
Cựu Chủ tịch Hạ viện GOP Newt Gingrich (bang Georgia) cũng đặt câu hỏi về việc chính quyền chỉ trích các lãnh đạo Israel trong bối cảnh xung đột này.
“Tại sao Israel lại bị đổ lỗi vì cố gắng bảo vệ công dân của mình khỏi các cuộc tấn công của Hezbollah?” ông viết trên mạng xã hội sáng thứ Sáu.
“Iran tài trợ và vũ trang cho Hezbollah, khuyến khích họ giết người Israel tại Israel rồi lại đổ lỗi cho Israel vì tự vệ,” ông tiếp tục. “Chúng ta nên tập trung sự tức giận vào chế độ độc tài Iran thay vì vào một nền dân chủ đang chiến đấu để bảo vệ công dân của mình.”
Iran tuyên bố chiến thắng trong thỏa thuận với Mỹ, trong khi phe cứng rắn đòi hỏi điều kiện khắt khe hơn
Iran, sau khi ký một bản ghi nhớ (MOU) với chính quyền Trump nhằm chấm dứt cuộc chiến bắt đầu hồi đầu năm nay, đang ăn mừng điều mà họ xem là một chiến thắng lớn trước Mỹ.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, người đã không xuất hiện công khai trong thời gian gần đây và được cho là bị thương trong một cuộc không kích của Mỹ hoặc Israel, đã tuyên bố trên mạng xã hội hôm thứ Năm 18/6 rằng bản ghi nhớ này là kết quả của sự “tuyệt vọng” từ phía Tổng thống Trump.
Tuy nhiên, phản ứng phản đối từ phe bảo thủ cứng rắn trong chế độ và từ nhiều người dân Iran cho thấy những chia rẽ sâu sắc về thỏa thuận này cũng như những lo ngại về tương lai.
Các nhà nghiên cứu đang phân tích các cuộc thảo luận trên mạng xã hội Iran để đánh giá phản ứng đối với bản ghi nhớ.
Họ tập trung vào các tài khoản chính thức của chính phủ, các cơ quan báo chí được nhà nước Iran hậu thuẫn và những cuộc thảo luận của người dân Iran đang tìm cách vượt qua tình trạng hạn chế internet.
Theo các nhà nghiên cứu, sự ủng hộ đối với MOU hoàn toàn không mang tính phổ quát.
“Tôi khá bất ngờ khi thấy không có nhiều sự ủng hộ hơn dành cho MOU,” ông Erol Yayboke, Giám đốc điều hành của công ty phân tích dữ liệu FilterLabs.AI, cho biết.
“Sự phản đối đối với MOU chủ yếu theo hai hướng: hoặc là nó chưa đi đủ xa, hoặc là nó củng cố thêm quyền lực của chế độ Iran. Tôi từng nghĩ sẽ có nhiều ý kiến kiểu như ‘thật may chiến tranh đã kết thúc’. Nhưng chúng tôi không thấy điều đó nhiều, và tôi nghĩ nguyên nhân là sự thiếu tin tưởng rằng cuộc chiến thực sự đã kết thúc.”
Những tranh luận trong nội bộ Iran
Tranh luận và phản đối trong nội bộ Iran luôn tồn tại. Tuy nhiên, dù có bất đồng về chiến thuật và chiến lược, các quan chức chính phủ và quân đội nhìn chung vẫn thống nhất ở mục tiêu bảo vệ chế độ và đối đầu với Mỹ.
“Thông điệp từ một Iran hùng mạnh”
Bản ghi nhớ gồm 14 điểm là một thỏa thuận sơ bộ nhằm mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt giao tranh. Nó cũng thiết lập ít nhất 60 ngày đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Iran dường như sẽ ngay lập tức nhận được sự nới lỏng các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với ngành dầu mỏ và ngân hàng.
FilterLabs đánh giá rằng các kênh truyền thông chính thức của chính phủ Iran đang nhấn mạnh những nội dung được xem là chiến thắng quan trọng trong kế hoạch 14 điểm:
- Ông Trump đồng ý giảm dần phong tỏa hải quân của Mỹ.
- Iran nhấn mạnh rằng họ đã buộc Mỹ cam kết rút lực lượng “ngay lập tức” thay vì theo lộ trình 30 ngày.
- Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cho biết Mỹ đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa.
Trong Điều 5 của MOU, chính quyền Iran cũng nhấn mạnh rằng cam kết cho phép tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz miễn phí chỉ có hiệu lực trong 60 ngày, đồng thời khẳng định tương lai của tuyến đường biển này vẫn phụ thuộc vào “các sắp xếp của Iran”.
FilterLabs nhận định:
“Điều khoản về eo biển Hormuz đã tạo ra cuộc tranh luận rất gay gắt. Các nguồn tin chính thức của Iran nhấn mạnh rằng eo biển này vẫn nằm dưới sự quản lý và thẩm quyền của Iran.”
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm thứ Năm đã đăng tải bản tiếng Anh của MOU trên nền tảng X và mô tả đây là:
“Một tài liệu lịch sử và là thông điệp từ một Iran hùng mạnh: Hòa bình sẽ được thực hiện trong bầu không khí tôn trọng lẫn nhau.”
Chính quyền Iran cũng tìm cách trấn an phe cứng rắn.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói với hãng thông tấn Tasnim:
“Bản ghi nhớ này không có nghĩa là tin tưởng kẻ thù; nó được soạn thảo dựa trên sự cảnh giác chủ động. Chúng tôi sẽ giám sát việc Mỹ thực hiện các cam kết của mình.”
Phe cứng rắn gọi MOU là “gây tổn hại”
Tasnim là cơ quan truyền thông có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng những người ủng hộ họ đang dẫn đầu làn sóng phản đối MOU vì cho rằng nó chưa buộc Mỹ phải nhượng bộ đủ nhiều.
Ông Matin Mirramezani, quản lý dự án Iran 2040 của Đại học Stanford, cho biết:
“Gần như có sự chia rẽ trong nhóm cử tri trung thành với chế độ.”
Theo ông, đây là một bộ phận nhỏ nhưng trung thành với chính quyền, có quan điểm cực kỳ chống Mỹ và mong muốn Iran phải giành được những nhượng bộ lớn hơn nữa.
Dân biểu bảo thủ Mahmoud Nabavian chỉ trích MOU là “gây tổn hại” và cho rằng Iran đã phải nhượng bộ quá nhiều.
Một nhóm 60 Dân biểu cũng ký thư yêu cầu trưởng đoàn đàm phán và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf giải trình về thỏa thuận.
Dân biểu Abol-Fazl Abootorabi yêu cầu Quốc hội phải phê chuẩn thỏa thuận, trong khi một Dân biểu khác cho rằng đây là:
“Sự vi phạm các lằn ranh đỏ mà Lãnh tụ Tối cao đã đặt ra.”
Những người biểu tình bên ngoài Bộ Ngoại giao đã chỉ trích các nhà đàm phán, yêu cầu họ từ chức, thậm chí hô vang những khẩu hiệu đòi xử tử họ.
Các lực lượng ủy nhiệm của Iran tấn công hình ảnh Mỹ trên mạng
Trong khi giới lãnh đạo Iran tranh cãi về chiến lược trong nước, thông điệp gửi ra bên ngoài lại rất thống nhất: Mỹ đã thất bại và phải nhượng bộ.
Các nhóm vũ trang thân Iran tại Lebanon, Gaza, Yemen và Iraq phần lớn tránh bàn trực tiếp về MOU mà tập trung lan truyền nội dung cho rằng Mỹ và Israel đã chịu thất bại nhục nhã, còn Cộng hòa Hồi giáo Iran vẫn tồn tại vững mạnh.
Ông Moustafa Ayad, Giám đốc khu vực Trung Đông của Viện Đối thoại Chiến lược (ISD), cho biết:
“Họ đang đăng tải những video AI khá cực đoan mô tả Mỹ về cơ bản đã đầu hàng.”
Các Thượng Nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện mang tâm trạng u ám, bi quan về thỏa thuận của Trump với Iran
Thỏa thuận của Tổng thống Trump nhằm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran và cho nước này tiếp cận quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD đã phủ bóng tâm trạng ảm đạm lên Hội nghị Đảng Cộng hòa tại Thượng viện. Các Thượng Nghị sĩ Cộng hòa cho biết nhiều đồng nghiệp của họ cảm thấy “thất vọng” và “u ám” trước cái giá phải trả của thỏa thuận này.
Những đồng minh MAGA nhiệt thành nhất của Trump tại Quốc hội đang bảo vệ thỏa thuận, cho rằng đây có thể là bước đột phá giúp chấm dứt chương trình làm giàu uranium của Iran.
Tuy nhiên, nhiều Thượng Nghị sĩ Cộng hòa khác lại hoài nghi về khả năng đạt được bất kỳ thỏa thuận thực chất nào với Iran, lập luận rằng Mỹ dường như không có nhiều đòn bẩy trong các cuộc đàm phán.
Trong khi một số ít Thượng Nghị sĩ Cộng hòa công khai chỉ trích bản ghi nhớ thỏa thuận giữa Trump và Iran, các nguồn tin Thượng viện cho biết còn nhiều thành viên khác trong đảng cảm thấy không thoải mái với các điều khoản của thỏa thuận và bi quan rằng nó sẽ mang lại kết quả thỏa đáng.
“Tôi nghĩ mức độ thất vọng trong căn phòng đó là rất cao,” một Thượng Nghị sĩ Cộng hòa giấu tên cho biết khi đề cập đến suy nghĩ của các đồng nghiệp về thỏa thuận Iran trong cuộc họp trưa tại Điện Capitol hôm thứ Năm.
Vị Thượng Nghị sĩ này dự đoán Quốc hội sẽ không bao giờ có cơ hội bỏ phiếu về vấn đề này vì các cuộc đàm phán với Iran khó có thể dẫn đến một thỏa thuận được ký kết nhằm chấm dứt chương trình hạt nhân của nước này. Đây cũng là quan điểm được nhiều Thượng Nghị sĩ Cộng hòa khác chia sẻ.
“Tôi cho rằng khó có khả năng một thỏa thuận sẽ được đạt được và ký kết,” nguồn tin nói.
Một Thượng Nghị sĩ Cộng hòa khác, cũng yêu cầu giấu tên, mô tả phản ứng của các đồng nghiệp đối với thỏa thuận là “u ám”.
“Đó là một bầu không khí nặng nề, mọi người đều bị sốc phần nào. Tất cả số tiền dành cho Iran trong thỏa thuận này sẽ là một vấn đề lớn,” vị này nói.
Nhiều Thượng Nghị sĩ Cộng hòa kinh ngạc trước khoản lợi ích kinh tế khổng lồ mà Iran có thể nhận được từ việc chấm dứt ngay lập tức các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ, giải phóng tài sản bị đóng băng trên toàn thế giới và khả năng tiếp cận quỹ tái thiết 300 tỷ USD.
Các nhà phê bình thuộc đảng Cộng hòa cho rằng văn bản thỏa thuận được công bố trong tuần này không đề cập đến kho tên lửa của Iran, hiện vẫn còn khoảng 70% năng lực trước chiến tranh theo đánh giá của CIA, đồng thời không ngăn cản Iran tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm tại Liban, Syria, Iraq và Yemen.
Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện, Thượng Nghị sĩ Roger Wicker (Mississippi), hôm thứ Năm đã chỉ trích thỏa thuận là “hoàn toàn đi ngược lại mục tiêu của tổng thống” trong việc vô hiệu hóa mối đe dọa mà Iran đặt ra đối với lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ.
Ông cho rằng khoản lợi ích khổng lồ dành cho Iran trong thỏa thuận lần này vượt xa những gì Iran nhận được theo Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) năm 2015 dưới thời Tổng thống Obama — thỏa thuận từng bị Trump và các đảng viên Cộng hòa chỉ trích gay gắt.
“Cụ thể, quỹ 300 tỷ USD dành cho tái thiết và phát triển kinh tế Iran — dù không do người nộp thuế Mỹ tài trợ — sẽ khiến lợi ích mà Iran nhận được theo thỏa thuận năm 2015 của Obama trở nên nhỏ bé khi so sánh,” Wicker tuyên bố.
“Triều đại trục lợi và tham nhũng của Trump là chưa từng có tiền lệ”
Năm 1958, chính quyền Eisenhower vốn nổi tiếng điềm tĩnh đã bị chấn động bởi một vụ bê bối. Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Sherman Adams buộc phải từ chức vì nhận một chiếc áo khoác lông vicuña và một tấm thảm từ một nhà sản xuất dệt may ở Boston đang bị điều tra liên bang.
Adams, người thực thi quyền lực chính trị hàng đầu của Eisenhower, chưa từng bị truy tố. Những sai phạm đạo đức của ông ta có vẻ nhỏ bé đến mức buồn cười nếu so với “bữa tiệc trụy lạc La Mã” về tham nhũng mà Tổng thống Trump đang điều hành ngày nay. Thực tế, mức độ và sự trắng trợn của triều đại trục lợi và tham nhũng của Trump là không có tiền lệ trong lịch sử Hoa Kỳ.
Ba chính quyền trước đây được xem là nổi bật nhất về bê bối. Trùng hợp (hoặc không), cả ba đều do các tổng thống Cộng hòa lãnh đạo: Richard Nixon, Warren G. Harding và Ulysses S. Grant.
Nixon có mặt trong danh sách chủ yếu vì vụ đột nhập Watergate và việc che giấu sau đó của Tòa Bạch Ốc, dẫn đến việc ông bị luận tội và phải từ chức để tránh khả năng bị kết tội trong phiên tòa Thượng viện. Nhưng với “danh sách kẻ thù”, quỹ vận động tranh cử mờ ám và việc ném bom bí mật Campuchia, “Tricky Dick” cũng đã báo trước khuynh hướng của Trump trong việc che giấu sự thật, đổi quyền tiếp cận lấy tiền và sử dụng các cơ quan liên bang chống lại đối thủ chính trị.
Chính quyền Harding thường được coi là tham nhũng nhất thế kỷ 20. Các quan chức nội các gian lận đã bán vật tư y tế của chính phủ cho các nhà thầu tư nhân và bí mật cho thuê quyền khai thác dầu từ kho dự trữ hải quân Mỹ cho các ông trùm dầu mỏ. Không có bằng chứng Harding trực tiếp tham gia vào các kế hoạch này.
Điều tương tự cũng đúng với Tổng thống Grant, người mà chính quyền của ông từ trước đến nay được xem là đỉnh cao của tham nhũng công quyền. Dưới thời ông, một “nhóm vàng” đã cố gắng thao túng thị trường vàng, gây ra khủng hoảng tài chính. Nổi tiếng nhất là vụ bê bối Credit Mobilier, trong đó cổ phiếu đường sắt được bán hoặc trao với giá rất rẻ cho các chính trị gia Cộng hòa cấp cao, bao gồm hai phó tổng thống của Grant và các thành viên Quốc hội.
“Trùm” của tham nhũng trong chính quyền Trump thứ hai chính là bản thân tổng thống. Có quá nhiều ví dụ đến mức khó biết bắt đầu từ đâu.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp.
