Căng thẳng Trung Đông dâng cao tột độ khi Mỹ tuyên bố sẵn sàng phong tỏa vận tải, còn Iran úp mở những “quân bài cuối”, đẩy Eo biển Hormuz vào trạng thái nghẹt thở chưa từng có…
Giữa tháng 4 năm 2026, tình hình chiến sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang với mức độ căng thẳng ngày càng dồn dập, khi đôi bên liên tiếp đưa ra những tuyên bố cứng rắn chưa từng thấy trong nhiều năm trở lại đây. Trọng tâm của cuộc đối đầu không còn nằm ở một chiến trường hữu hình, mà dồn cả vào cổ họng dầu hỏa của thế giới: Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển gần một phần ba lượng dầu thô lưu thông bằng đường biển toàn cầu.
Ngày 13 tháng 4 năm 2026, từ Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, tướng Michael Kurilla tuyên bố lực lượng hải quân và không quân của nước này đã ở trong tình trạng sẵn sàng cao độ nhằm bảo đảm tự do hàng hải trong khu vực. Đồng thời, một phát biểu gây chấn động được đưa ra, theo đó Washington có thể áp dụng biện pháp phong tỏa hoàn toàn các tuyến hàng hải liên quan đến Iran nếu Tehran tiếp tục các hoạt động bị xem là gây bất ổn trong vùng Vịnh.
Song song với đó, nhiều nguồn tin từ Lầu Năm Góc cho biết chính quyền Washington đang chuẩn bị một kế hoạch chưa chính thức mang tên “cơn thịnh nộ kinh tế”, bao gồm việc siết chặt vận tải biển, mở rộng trừng phạt tài chính và gây áp lực lên các đối tác thương mại còn giao dịch với Tehran. Đây được xem là bước leo thang vượt xa các biện pháp cấm vận truyền thống, mang tính bao vây toàn diện hơn.
Phía Mỹ tin rằng họ đang nắm lợi thế chiến lược tại Hormuz. Với sự hiện diện thường trực của Hạm đội 5 đặt tại Bahrain cùng mạng lưới căn cứ quân sự trải rộng khắp Trung Đông, Washington có khả năng kiểm soát phần lớn các tuyến đường biển trọng yếu. Các chiến hạm, khu trục hạm mang hỏa tiễn điều khiển, tàu sân bay và phi cơ trinh sát liên tục hiện diện, tạo nên một thế bố trí quân sự dày đặc.
Tuy nhiên, phía Iran lại tỏ ra không lùi bước. Ngày 14 tháng 4 năm 2026, Tư lệnh Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Alireza Tangsiri tuyên bố trên truyền hình quốc gia rằng Tehran “chưa tung hết quân bài” và vẫn còn nhiều phương án chiến lược chưa sử dụng. Ông mô tả chiến thuật của Iran như một lối đánh phi đối xứng, tận dụng địa hình hẹp, tốc độ và yếu tố bất ngờ để đối phó đối thủ mạnh hơn về hỏa lực.
Theo nhận định của giới quân sự, dù Mỹ vượt trội về công nghệ và sức mạnh hải quân, Iran lại có lợi thế địa hình và tính cơ động tại khu vực. Tehran có thể sử dụng tàu cao tốc vũ trang, thủy lôi, hỏa tiễn chống hạm và các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực để gây rối loạn tuyến vận tải. Chỉ một sự cố nhỏ tại Hormuz cũng có thể khiến giá dầu thế giới biến động mạnh, kéo theo hiệu ứng dây chuyền đối với kinh tế toàn cầu.
Điều khiến tình hình trở nên căng thẳng hơn chính là sự kết hợp giữa sức ép quân sự và kinh tế. Nếu chiến dịch phong tỏa kinh tế được triển khai, không chỉ Iran bị ảnh hưởng trực tiếp mà cả các quốc gia và tập đoàn vẫn còn giao thương với Tehran cũng sẽ chịu sức ép nặng nề. Đây là dạng đòn bẩy gián tiếp nhưng có sức tác động sâu rộng, nhằm cô lập Tehran trên bình diện tài chính quốc tế.
Ở chiều ngược lại, Iran cũng được cho là có nhiều “đòn bẩy chiến lược” khác ngoài Hormuz. Thông qua các lực lượng đồng minh trong khu vực, Tehran có thể gây ảnh hưởng tại nhiều điểm nóng như Iraq, Syria hay Yemen, qua đó mở rộng phạm vi đối đầu vượt ra ngoài một eo biển duy nhất. Điều này khiến nguy cơ xung đột lan tỏa mang tính khu vực ngày càng rõ rệt.
Giới phân tích nhận định hai bên đang bước vào một thế cờ nguy hiểm, nơi mỗi bước đi đều nhằm gây sức ép tối đa nhưng vẫn tránh vượt qua ngưỡng chiến tranh toàn diện. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy những trạng thái đối đầu như vậy luôn tiềm ẩn rủi ro tính toán sai lầm, chỉ cần một biến cố nhỏ cũng có thể đẩy tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát.
Tính đến ngày 15 tháng 4 năm 2026, chưa có dấu hiệu xuống thang rõ rệt. Chiến hạm vẫn dày đặc tại Hormuz, các tuyên bố cứng rắn tiếp tục được phát đi, trong khi thị trường năng lượng toàn cầu bắt đầu phản ứng trước những biến động khó lường.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn nhất không còn là liệu xung đột có xảy ra hay không, mà là khi nào và dưới hình thức nào. Một đòn phong tỏa kinh tế toàn diện, một va chạm quân sự cục bộ, hay một chuỗi phản ứng dây chuyền ngoài ý muốn – tất cả đều là những kịch bản có thể xảy ra.
Eo biển Hormuz, từ lâu vốn đã là điểm nghẽn chiến lược của thế giới, nay một lần nữa trở thành tâm điểm của cơn bão địa chính trị, một biến cố có thể làm rung chuyển toàn cầu.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp + bình luận )
