CaliToday News — Từ việc gọi đây là “sai lầm chính sách đối ngoại tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ” cho đến chỉ trích bản ghi nhớ (MOU) của Tổng thống Donald Trump với Iran là “đi ngược lại” các mục tiêu đề ra, nhiều Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã công khai bất đồng quan điểm với Tổng thống.
Mối lo ngại cốt lõi từ những đồng minh thân cận nhất của ông Trump tại Quốc hội xoay quanh việc thỏa thuận ngắn hạn ký vào thứ Tư vừa qua đã mở ra cơ hội kinh tế lớn để Iran tái thiết đất nước, trong khi đổi lại quốc gia này đưa ra rất ít nhượng bộ.
Thỏa thuận bị chỉ trích là “bước đi sai hướng”
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Tom Cotton, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, chia sẻ với Fox News vào thứ Năm: “Tôi lo ngại rằng một số khía cạnh của thỏa thuận này đang đi sai hướng. Ông Trump rất đáng khen ngợi vì đã khiến Iran suy yếu hơn bao giờ hết trong hàng thập kỷ qua, và chúng ta cần đảm bảo rằng không lãng phí đòn bẩy mà chúng ta đã xây dựng suốt 6 năm qua.” Những bình luận của ông Cotton rất đáng chú ý bởi ông vốn là một trong những tiếng nói diều hâu nhất tại Thượng viện đối với vấn đề Iran.
Nhiều Thượng nghị sĩ Cộng hòa khác cũng có chung quan điểm, lập luận rằng thỏa thuận đã lập tức nới lỏng doanh thu dầu mỏ cho Iran, cam kết nỗ lực giải phóng 24 tỷ USD tài sản bị đóng băng và hỗ trợ thành lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cho quốc gia này.
“Lịch sử chứng minh rằng việc trao hàng tỷ USD cho những kẻ cuồng tín thần quyền muốn sát hại chúng ta là một ý tưởng tồi tệ đặc biệt,” Thượng nghị sĩ Ted Cruz (Đảng Cộng hòa, bang Texas) nhận định về quỹ tái thiết. “Tôi không muốn thấy chúng ta gửi một xu nào cho giáo chủ Ayatollah.”
Chủ tịch Ủy ban Vũ trang Thượng viện, Thượng nghị sĩ Roger Wicker (bang Mississippi), cũng ra một tuyên bố chỉ trích gay gắt bản MOU. Ông cho rằng đề xuất thành lập tài khoản 300 tỷ USD để tài trợ tái thiết Iran “sẽ khiến khoản tiền thưởng của Tổng thống Obama trong thỏa thuận năm 2015 trở nên ít ỏi nếu đem ra so sánh.”
Trước những chỉ trích này, ông Trump khẳng định Mỹ sẽ không đóng góp vào quỹ tái thiết kể trên: “Chúng tôi không bỏ ra dù chỉ 10 xu. Các nước khác có thể quyết định làm điều đó, nhưng đó là việc của họ.”
Mập mờ tại Eo biển Hormuz và lỗ hổng hạt nhân
Mặc dù thỏa thuận kêu gọi mở cửa trở lại Eo biển Hormuz mà không thu phí, các nghị sĩ cho biết tương lai của tuyến hải trình này vẫn mập mờ. Thượng nghị sĩ John Cornyn lo ngại: “Tôi e rằng chúng ta sẽ nhìn lại việc này và thấy một cơ hội bị bỏ lỡ để loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa, bởi không có điều gì ngăn cản chế độ này phong tỏa Eo biển Hormuz một lần nữa theo ý muốn của họ.”
Các Thượng nghị sĩ cũng lo ngại về việc bản MOU không yêu cầu Iran tiêu hủy kho trữ lượng urani làm giàu ở cấp độ cao, đồng thời không cung cấp một cơ chế nào để ngăn chặn quốc gia này sở hữu vũ khí hạt nhân trong tương lai — vốn là một trong những mục tiêu chính của ông Trump. Thay vào đó, bản MOU chỉ ghi nhận việc Iran tái khẳng định cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân và đồng ý đàm phán về phương án xử lý kho dự trữ. Thượng nghị sĩ Bill Cassidy thẳng thắn bày tỏ sự hoài nghi: “Tham vọng hạt nhân của Iran vẫn chưa hề bị kiềm chế.”
Ý kiến trái chiều và lời phân trần từ Tòa Bạch Ốc
Ngược lại với số đông, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham dù ban đầu hoài nghi nhưng hiện tại lại lạc quan một cách thận trọng. Ông cho rằng nếu không có MOU này, “sẽ không có lộ trình ngoại giao nào để chấm dứt tham vọng hạt nhân của Iran. Điều đó chỉ để lại giải pháp chiến tranh, vì vậy mặt tích cực của việc ký MOU vẫn lớn hơn.”
Chính quyền ông Trump đã bác bỏ các lời chỉ trích, giải thích rằng việc nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản gắn liền với “những cam kết hạt nhân rất cụ thể” từ phía Iran. Họ nhấn mạnh đây mới chỉ là một bản khung định hướng để tiếp tục đàm phán, chứ chưa phải thỏa thuận cuối cùng.
Phát biểu tại phòng họp báo Tòa Bạch Ốc vào thứ Năm, Phó Tổng thống JD Vance đã lên tiếng bảo vệ thỏa thuận trước những người hoài nghi: “Mọi người nói rằng người Iran sẽ không bao giờ thay đổi hành vi. Nếu đúng là như vậy, họ sẽ không nhận được bất kỳ lợi ích nào từ thỏa thuận. Nhưng chẳng lẽ việc này không đáng để thử sao? Chẳng lẽ không đáng để xem vị thế suy yếu mà Tổng thống Mỹ đã áp đặt lên Iran có đủ thúc đẩy họ thay đổi hành vi hay không?”
Nguồn Tổng hợp
