Hôm thứ Tư, Hạ viện đã thông qua việc gia hạn quyền do thám không cần lệnh của quốc gia với tỷ lệ 235-191 phiếu, nhận được sự ủng hộ từ các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng.
Dự luật, nhằm gia hạn Điều 702 của Đạo luật Giám sát Tình báo Nước ngoài (FISA), vẫn cần phải được Thượng viện thông qua, một trở ngại đầy thách thức khác trước khi các quyền hạn này hết hiệu lực vào ngày 30 tháng 4.
Điều 702 của FISA cho phép chính phủ theo dõi người nước ngoài ở nước ngoài, nhưng từ lâu đã có những lời kêu gọi bổ sung yêu cầu phải có lệnh khám xét trước khi xem xét bất kỳ thông tin nào thu thập được về người Mỹ liên lạc với các mục tiêu ở nước ngoài.
Dự luật được Hạ viện thông qua hôm thứ Tư bao gồm những cải cách khiêm tốn đối với chương trình, trong đó có việc cho phép nhiều nhà lập pháp hơn xem xét thông tin được trình lên Tòa án Giám sát Tình báo Nước ngoài. Dự luật gia hạn Điều 702 thêm ba năm — dài hơn so với yêu cầu 18 tháng ban đầu của Tổng thống Trump.
Nhưng những thay đổi đó vẫn chưa đủ để thuyết phục những người bảo thủ về quyền riêng tư ở cả hai phe, một kịch bản có khả năng sẽ lặp lại ở Thượng viện.
Năm nay cũng chứng kiến số lượng đảng viên Dân chủ phản đối việc gia hạn Điều 702 tăng lên, với nhiều người cho rằng chính quyền Trump không thể được tin tưởng là sẽ không lạm dụng công cụ do thám mạnh mẽ này.
Trong khi 147 đảng viên Dân chủ bỏ phiếu gia hạn Điều 702 vào năm 2024, năm nay chỉ có 42 người làm vậy. Và trong khi 88 đảng viên Cộng hòa phản đối FISA khi nó được xem xét lần trước, lần này chỉ có 22 người phản đối – một dấu hiệu cho thấy ảnh hưởng của Trump đối với vấn đề này.
“Dự luật này là một giấy phép và sự cho phép kéo dài ba năm cho chính quyền Trump và chính quyền kế nhiệm tiếp tục lạm dụng quyền giám sát rộng rãi theo Điều 702 của FISA để theo dõi các cuộc liên lạc riêng tư của công dân Mỹ và vi phạm quyền riêng tư của người dân”, Dân biểu Jamie Raskin (Maryland), lãnh đạo phe Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện, cho biết.
Nhiệm kỳ thứ hai của Trump đã chứng kiến nhiều sự đảo ngược kể từ lần cuối Điều 702 được gia hạn vào năm 2024, với Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện Jim Jordan (R-Ohio), người từ lâu đã ủng hộ việc bổ sung yêu cầu lệnh khám xét, hiện đang dẫn đầu nỗ lực gia hạn dự luật mà không có yêu cầu đó.
“Đây không phải là FISA giống như trước nữa,” Jordan nói hôm thứ Tư, đồng thời ca ngợi gói 56 cải cách được đưa vào dự luật năm 2024, trong đó có việc yêu cầu người giám sát phải phê duyệt bất kỳ cuộc tìm kiếm nào của FBI đối với người Mỹ.
“Chúng ta đang bắt đầu thấy hiệu quả của những cải cách đó. Trong năm sau khi [dự luật năm 2024] được thông qua, FBI đã báo cáo thực hiện 9.089 truy vấn thông tin cá nhân của công dân Mỹ. Trong số đó, khoảng 9.000 truy vấn, chỉ có 127 truy vấn không tuân thủ các quy định. … Đó là sự cải thiện thực sự. Đó là một chương trình khác biệt.”
Một số đảng viên Cộng hòa khác thẳng thắn tuyên bố rằng việc ông Trump nắm quyền tại Tòa Bạch Ốc đã thay đổi quan điểm của họ, khiến họ ủng hộ việc gia hạn đạo luật.
“Tôi tin chắc rằng vấn đề này đã được giải quyết,” Chủ tịch Ủy ban Quy tắc Hạ viện Virginia Foxx (RN.C.), người đã bỏ phiếu chống lại việc gia hạn FISA vào năm 2024, cho biết hôm thứ Ba.
“Chừng nào đảng Cộng hòa còn nắm quyền, tôi tin rằng vấn đề này sẽ được giải quyết ổn thỏa.”
Nhiều nhà lập pháp thuộc đảng Cộng hòa đã lên tiếng chỉ trích việc gia hạn Điều 702 mà không có lệnh khám xét, tuy nhiên không ai trong số họ lên tiếng tại Hạ viện hôm thứ Tư sau khi liên tục thúc giục cơ quan này xem xét lại dự luật.
Dự luật Điều 702 đã trải qua một quá trình phức tạp để được đưa ra thảo luận tại Hạ viện, với việc các lãnh đạo đảng Cộng hòa trì hoãn kế hoạch ban đầu xem xét dự luật này vào đầu năm nay. Trong bối cảnh gấp rút để đáp ứng thời hạn ban đầu là ngày 20 tháng 4, một đề xuất trước đó nhằm gia hạn dự luật đã thất bại tại Hạ viện, với một số thành viên cứng rắn của đảng Cộng hòa, những người đã đàm phán gói dự luật, bỏ phiếu chống lại. Trong tình trạng hỗn loạn đó, cả hai đảng đã đồng ý gia hạn thêm 10 ngày.
Với thời hạn được gia hạn, các lãnh đạo đảng Cộng hòa đã soạn thảo một đề xuất mới, trong đó yêu cầu xem xét kỹ lưỡng hơn các yêu cầu theo Điều 702 đối với người Mỹ bởi một bộ phận về quyền tự do dân sự thuộc Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia. FBI cũng sẽ phải báo cáo cho bộ phận này hàng tháng, giải thích lý do đằng sau bất kỳ yêu cầu nào đối với người Mỹ. Đề xuất này cũng tăng hình phạt hình sự đối với các sĩ quan tình báo sử dụng FISA một cách không đúng cách.
Mặc dù sự ủng hộ đối với Điều 702 không hoàn toàn chia rẽ theo đường lối đảng phái, nhưng trong cuộc tranh luận tại nghị trường hôm thứ Tư, chỉ có các thành viên đảng Dân chủ lên tiếng ủng hộ dự luật, trong khi các nhân vật thuộc đảng Cộng hòa, những người từng chỉ trích mạnh mẽ việc gia hạn Điều 702 mà không có yêu cầu lệnh khám xét, lại không đưa ra lập luận đó.
“Trong suốt một thập kỷ làm việc tại Ủy ban Tình báo Hạ viện, tôi đã chứng kiến vô số trường hợp thông tin tình báo thu được thông qua Điều 702 thực sự đã cứu sống nhiều người. Điều 702 là thẩm quyền thu thập thông tin tình báo nước ngoài quan trọng nhất mà chúng ta có, và mỗi ngày – mỗi ngày – nó được các chuyên gia phi chính trị trong toàn bộ cộng đồng tình báo và các chuyên gia phi chính trị tại FBI sử dụng để bảo vệ người dân Mỹ ở trong và ngoài nước. Không có cách nào thay thế được giá trị mà Điều 702 mang lại,” Dân biểu Jim Himes (D-Conn.), lãnh đạo phe Dân chủ trong ủy ban, phát biểu trong cuộc tranh luận.
“Chúng tôi chưa thấy bằng chứng nào cho thấy chính quyền này đang lạm dụng Điều 702, nhưng dù sao đi nữa, chúng ta vẫn phải hết sức cảnh giác, xét đến những hành vi lạm dụng khác mà chúng ta đã chứng kiến từ chính quyền này,” Himes nói, đồng thời cho biết thêm rằng ông không tin tưởng Giám đốc FBI Kash Patel “cũng giống như các đồng nghiệp đảng Dân chủ của tôi.”
Để nhận được phiếu bầu từ các thành viên của Nhóm Tự do Hạ viện, đảng Cộng hòa đã đồng ý đính kèm một dự luật đã được Hạ viện thông qua trước đó, trong đó cấm Cục Dự trữ Liên bang thiết lập tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC), điều mà các nhà hoạt động bảo vệ quyền riêng tư của đảng Cộng hòa cho rằng sẽ cho phép chính phủ theo dõi chi tiêu của người tiêu dùng.
Dự luật đó sẽ được “ghép nối” với dự luật Mục 702 trước khi được trình lên Thượng viện, nơi Lãnh đạo đa số John Thune (RS.D.) cho biết hôm thứ Ba rằng FISA sẽ “chết ngay từ khi ra đời” nếu nó bao gồm điều khoản về CBDC.
Thượng viện có thể loại bỏ điều khoản đó và gửi dự luật trở lại Hạ viện. Ngôn ngữ được đưa vào gói quy tắc đã được Hạ viện thông qua cho phép Chủ tịch Hạ viện xem xét các dự luật thông qua thủ tục đình chỉ nhanh quy trình thông thường cho đến thứ Sáu tuần này – một công cụ thường chỉ có sẵn từ thứ Hai đến thứ Tư, và là dấu hiệu cho thấy các lãnh đạo Hạ viện kỳ vọng sẽ quay lại và nhanh chóng thông qua dự luật của Thượng viện mà không bao gồm điều khoản đó.
Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu cuối cùng hôm thứ Tư đã không đạt được 290 phiếu cần thiết để thông qua dự luật tạm đình chỉ, làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi về khả năng thông qua việc gia hạn Điều 702.
Ny (Theo The Hill)
