Một mùa khô đầy cam go đang được cảnh báo khi hiện tượng El Niño có nguy cơ đạt đến cường độ rất mạnh vào những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Nắng nóng gay gắt, tình trạng thiếu nước ngọt và nước mặn xâm nhập sâu vào nội địa có thể đẩy hàng triệu người dân Việt Nam vào cảnh khốn đốn…
Một hiện tượng khí hậu đang hình thành trên Thái Bình Dương có thể gây ra những hậu quả sâu rộng đối với đời sống của hàng trăm triệu người trên thế giới. El Niño được dự báo sẽ tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, kéo theo nguy cơ nắng nóng, thiếu mưa, hạn hán và nước mặn xâm nhập tại nhiều vùng. Đối với Việt Nam, miền Nam, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đang được cảnh báo có thể phải đối diện với một mùa khô vô cùng khắc nghiệt.
Theo bản tin dự báo khí hậu thời hạn mùa do Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia công bố lúc 3 giờ chiều ngày 15 tháng 11 năm 2026, trong khoảng thời gian từ tháng 12 năm 2026 đến tháng 2 năm 2027, El Niño có khả năng tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh với xác suất 79%; khả năng duy trì ở mức trung bình đến mạnh là 21%. Trong khi đó, bản tin dự báo do cơ quan này công bố hồi tháng 8 từng đưa ra xác suất 93% El Niño đạt cường độ mạnh đến rất mạnh trong cùng thời kỳ, trong đó khả năng đạt mức rất mạnh là 70%. Như vậy, con số 93% đang được nhắc đến là kết quả dự báo trước đây; bản tin mới nhất đã điều chỉnh xác suất xuống còn 79% đối với kịch bản El Niño đạt cường độ rất mạnh. Dẫu vậy, nguy cơ hiện tượng này diễn biến nghiêm trọng vẫn được đánh giá là đáng kể.
El Niño là hiện tượng nhiệt độ nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, gần đường xích đạo, tăng cao bất thường. Sự thay đổi này làm xáo trộn hoàn lưu khí quyển, từ đó ảnh hưởng đến chế độ mưa và nhiệt độ tại nhiều nơi trên thế giới. Hiện tượng thường xuất hiện theo chu kỳ khoảng hai đến bảy năm, mỗi đợt kéo dài từ chín đến mười hai tháng. Khi El Niño đạt cường độ rất mạnh, những biến động về thời tiết có thể trở nên rõ rệt và dữ dội hơn. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau giữa các quốc gia cũng như từng mùa trong năm.
Trong bản báo cáo công bố ngày 9 tháng 11 năm 2026, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo hiện tượng El Niño rất mạnh đang làm gia tăng nguy cơ xảy ra thời tiết cực đoan trong năm 2027. Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo cho biết đại dương đang tích trữ một lượng nhiệt đặc biệt cao, tạo thêm điều kiện để hiện tượng này giải phóng nhiệt vào bầu khí quyển. Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres cũng cảnh báo thế giới đang bước vào một thời kỳ khí hậu cực đoan mới, khi El Niño kết hợp với tình trạng Trái Đất nóng lên do các hoạt động của con người, khiến những đợt nắng nóng, mưa lớn và nhiều hiện tượng thời tiết nguy hiểm trở nên đáng lo ngại hơn.
Tại Việt Nam, những ảnh hưởng được dự báo sẽ thể hiện rõ qua nhiệt độ và lượng mưa. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định nhiệt độ trung bình trên cả nước trong thời gian từ tháng 12 năm 2026 đến tháng 5 năm 2027 có thể cao hơn mức trung bình nhiều năm từ 1 đến 2 độ C, một số nơi còn cao hơn nữa. Lượng mưa có khuynh hướng thiếu hụt tại nhiều khu vực, đặc biệt là Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Riêng trong tháng 12 năm 2026, lượng mưa tại vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có thể thấp hơn mức trung bình nhiều năm từ 50 đến 150 mm. Bước sang tháng 1 và tháng 2 năm 2027, Tây Nguyên và Nam Bộ được dự báo sẽ có rất ít mưa.
Ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng Dự báo thuộc Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ, trả lời báo Tuổi Trẻ ngày 16 tháng 11 cho biết các mô hình dự báo trong nước và quốc tế đều cho thấy El Niño đang tiến vào giai đoạn đặc biệt mạnh, có thể kéo dài đến hết tháng 12 năm 2026 và những tháng đầu năm tới. Theo ông, Nam Bộ có nguy cơ bước vào mùa khô với tình trạng nắng nóng xuất hiện sớm, mưa trái mùa ngày càng khan hiếm và mùa mưa năm 2027 có thể đến trễ. Nắng nóng có khả năng bắt đầu từ cuối tháng 1 hoặc đầu tháng 2, rồi gia tăng trong tháng 3 và tháng 4. Nhiệt độ tại một số nơi có thể lên đến 39 độ C hoặc cao hơn vào thời kỳ nóng nhất trong tháng 4 năm 2027.
Đáng lo ngại hơn cả là nguy cơ hạn hán và nước mặn xâm nhập tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Khi lượng mưa sụt giảm, nhiệt độ tăng cao và nước bốc hơi nhanh, nguồn nước ngọt dùng cho sinh hoạt, canh tác nông nghiệp và chăn nuôi sẽ phải chịu sức ép rất lớn. Ông Lê Đình Quyết cảnh báo mùa khô 2026–2027 có thể khắc nghiệt hơn cả đợt hạn hán lịch sử năm 2015–2016. Khi ấy, nhiều địa phương miền Tây lâm vào cảnh thiếu nước sinh hoạt, ruộng vườn khô cháy và nước mặn tràn sâu vào tận những vùng nội địa. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng nếu có sự chuẩn bị từ sớm, biết tích trữ nước ngọt và phối hợp đối phó kịp thời, thiệt hại có thể được giảm bớt đáng kể.
Một điều cần lưu ý là El Niño mạnh không có nghĩa tất cả mọi nơi đều phải chịu cảnh khô hạn tuyệt đối. Cơ quan khí tượng vẫn cảnh báo khu vực Trung Bộ có thể xuất hiện những đợt mưa vừa đến mưa lớn trong tháng 12 năm 2026, trong khi miền Bắc vẫn có khả năng đón những đợt không khí lạnh mạnh. Điều đó cho thấy thời tiết có thể biến chuyển bất thường: nơi thì thiếu mưa kéo dài, nơi khác vẫn có nguy cơ xảy ra mưa lớn cục bộ, lũ quét và sạt lở đất.
Trước những nguy cơ kể trên, các địa phương cần sớm kiểm tra và lượng định lại nguồn nước hiện có, điều hành các hồ chứa một cách hợp lý, bảo vệ hệ thống thủy lợi, chuẩn bị phương án cung cấp nước sinh hoạt và điều chỉnh lịch gieo trồng cho phù hợp. Người dân, đặc biệt tại Tây Nguyên và vùng Đồng bằng sông Cửu Long, cần chủ động tích trữ nước ngọt, sử dụng nước một cách tiết kiệm và thường xuyên theo dõi những lời cảnh báo về tình trạng nước mặn xâm nhập.
El Niño là một hiện tượng tự nhiên, nhưng những thiệt hại do nó gây ra có thể trở nên trầm trọng hơn bởi tình trạng biến đổi khí hậu, việc quy hoạch thiếu bền vững và sự chậm trễ trong công tác chuẩn bị.
NGƯỜI QUAN SÁT



