Calitoday (15/11/2026): ‘Chúng ta cần sự lãnh đạo mới’; Van Hollen thách thức Schumer cho vị trí Lãnh đạo phe đa số Dân Chủ tại Thượng viện sắp tới.
Dân biểu Greg Stanton (đảng Dân chủ, bang Arizona) cho biết đảng Dân chủ nên tận dụng quyền kiểm soát ngân sách (quyền quyết định chi tiêu) để thay đổi chính sách đối ngoại hiện tại của Hoa Kỳ đối với Nga vì Donald Trump đang đi đôi với kẻ thù của Hoa Kỳ là Vladimir Putin.
Trong chương trình “The Hill Sunday”, người dẫn chương trình Chris Stirewalt đã đặt câu hỏi với ông Stanton rằng liệu việc gây ra tình trạng chính phủ đóng cửa – thông qua việc sử dụng quyền kiểm soát ngân sách – có phải là một cách hiệu quả để buộc Tổng thống Trump phải hủy bỏ quyết định miễn trừ các lệnh trừng phạt Nga hay chấm dứt cuộc chiến tại Iran hay không.
Ông Stanton đáp: “Thực tế, Quốc hội đã thông qua dự luật về các lệnh trừng phạt Nga – một dự luật mang tính lưỡng đảng nhưng Tổng thống Trump đã đơn phương quyết định không thực thi các biện pháp đó. Tuy nhiên, với tư cách là Quốc hội – một nhánh quyền lực bình đẳng trong chính phủ – chúng ta hoàn toàn có thể sử dụng quyền kiểm soát ngân sách. Chúng ta không phải là cấp dưới phục tùng ông Trump”.
Vào tháng 10, ông Trump đã ban hành một sắc lệnh gây tranh cãi, cho phép miễn trừ các lệnh trừng phạt trong lĩnh vực năng lượng đối với Nga cũng như các đối tác lớn mua năng lượng từ Nga. Trước đó, các nhà lập pháp kỳ vọng rằng các đạo luật trừng phạt Nga này sẽ hạn chế khả năng của Tổng thống Nga Vladimir Putin trong việc huy động tài chính cho cuộc chiến chống lại Ukraine.
Ông Stanton nói tiếp: “Chúng ta nên sử dụng quyền kiểm soát ngân sách để thay đổi chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ. Giờ đây, khi đảng Dân chủ nắm thế đa số, quý vị sẽ thấy chính sách của Hoa Kỳ ủng hộ Ukraine mạnh mẽ hơn”.
Ông cáo buộc rằng thông qua quyết định miễn trừ này, ông Trump đã “đổi phe và chuyển sang ủng hộ ông Putin nhiều hơn”. Trump cũng đòi truất chức Tổng thống Ukraine Zelensky và mới đây còn yêu cầu Ukraine phải nhượng lãnh thổ cho Nga.
Vị dân biểu này kết luận: “Quá nhiều Dân biểu Cộng hòa – những người từng ủng hộ Ukraine – đã chọn cách im lặng khi ông Trump ấy thực hiện thay đổi đó. Giờ đây, khi chúng ta nắm thế đa số, quý vị sẽ thấy những thay đổi đáng kể trong các ưu tiên phân bổ ngân sách từ Quốc hội Hoa Kỳ”. Hạn chót về ngân sách sắp tới là ngày 11 tháng 12. Trong một tuyên bố chung, các Thượng Nghị sĩ Michael Bennet (Dân chủ – bang Colorado), Bernie Sanders (Độc lập – bang Vermont), Chris Van Hollen (Dân chủ – bang Maryland) và Tammy Duckworth (Dân chủ – bang Illinois) cho biết họ sẽ phản đối bất kỳ biện pháp chi tiêu ngắn hạn nào không bao gồm “các điều khoản hạn chế chính quyền Trump sử dụng ngân sách được phân bổ để tiếp tục cuộc chiến chống lại Iran”.
Ông Trump đã lên tiếng bảo vệ quyết định miễn trừ trừng phạt của mình. Trên nền tảng Truth Social, ông viết rằng nếu áp đặt các lệnh trừng phạt, tiến trình đàm phán về việc giải thoát các con tin tại Nga sẽ “hoàn toàn bị đình trệ”. Ông nói thêm rằng phía Mỹ “không phải nhượng bộ bất cứ điều gì” để đổi lấy việc trả tự do cho Stephen Hubbard, một công dân Mỹ đang bị Nga giam giữ. Nhượng bộ mọi quyền lợi của Hoa Kỳ và chống lại đồng minh Ukraine để chỉ bảo vệ việc trao đổi chỉ một cá nhân công dân Mỹ đang bị Nga giam giữ mới thật là chính sách vĩ đại của Donald Trump hiện nay!
Crawford cho rằng còn “quá sớm” để đổ lỗi cho Lutnick về vấn đề bán chip Nvidia
Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện Rick Crawford (đảng Cộng hòa, bang Arkansas) hôm Chủ nhật cho biết còn quá sớm để đổ lỗi cho Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick về sự chậm trễ trong việc xử lý các công ty bị nghi ngờ tuồn trái phép chip Nvidia sang Trung Quốc. Phát biểu này được đưa ra sau khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent công khai bày tỏ sự thất vọng đối với Bộ Thương mại.
“Tôi nhắc lại, còn hơi sớm để chúng ta đổ lỗi cho bất kỳ ai. Tôi nghĩ chúng ta cần đảm bảo rằng mình hiểu rõ hơn về những gì đã thực sự xảy ra,” ông Crawford chia sẻ trong chương trình “The Hill Sunday” trên đài NewsNation.
Ông Crawford cho biết ông cùng Dân biểu Jim Himes (đảng Dân chủ, bang Connecticut) – thành viên cấp cao nhất của đảng Dân chủ trong ủy ban – đã yêu cầu ông Lutnick gặp gỡ các nhà lập pháp tại Đồi Capitol để giải trình về các hành động của Bộ Thương mại.
“Tôi tin rằng ông ấy sẽ đến trao đổi với chúng tôi và giúp chúng tôi hiểu rõ hơn về những gì đang diễn ra,” ông Crawford nói, đề cập đến ông Lutnick.
Những bình luận này xuất hiện trong bối cảnh một vụ bê bối liên quan đến CEO Nvidia, Jensen Huang – người đã từ chức sau khi bị cáo buộc có quan hệ tình ái với Alice Huang, một phụ nữ bị nghi là gián điệp Trung Quốc. Hôm thứ Sáu, ông Bessent bày tỏ sự thất vọng trước việc Bộ Thương mại chậm trễ trong việc áp đặt các hạn chế xuất khẩu đối với Megaspeed International. Đây là một công ty có trụ sở tại Singapore, từng được điều hành bởi Alice Huang – người bị tình báo Mỹ nghi ngờ làm gián điệp cho Trung Quốc.
Ông Bessent cho biết Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng và Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã ủng hộ việc đưa Megaspeed vào danh sách kiểm soát xuất khẩu liên bang từ lâu, nhưng Bộ Thương mại vẫn chưa có động thái gì.
“Bộ Thương mại là cơ quan nắm quyền quyết định, vì vậy bạn sẽ phải hỏi họ về các quy trình nội bộ của họ,” ông Bessent phát biểu trên kênh CNBC. “Cấp phó của tôi đã thúc đẩy vấn đề này suốt nhiều tháng qua.” Khi được hỏi liệu những phát biểu của Bessent có nhắm vào Lutnick hay không, Crawford từ chối đưa ra kết luận trước khi trực tiếp lắng nghe ý kiến từ Bộ trưởng Thương mại.
Trong một diễn biến khác, Thượng Nghị sĩ Ron Wyden (Đảng Dân chủ – bang Oregon) và Dân biểu Richard Neal (Đảng Dân chủ – bang Massachusetts) — những thành viên cấp cao nhất của Đảng Dân chủ tại Ủy ban Tài chính Thượng viện và Ủy ban Thuế vụ Hạ viện — hôm thứ Năm đã khởi động một cuộc điều tra về quyết định của Tổng thống Trump trong việc cho phép Nvidia bán các dòng chip H200 mạnh mẽ của hãng này sang Trung Quốc.
Các nhà lập pháp yêu cầu Lutnick phải lưu giữ mọi hồ sơ liên quan đến quyết định trên, đồng thời bày tỏ lo ngại về việc liệu các yếu tố chính trị có gây ảnh hưởng đến các chính sách xuất khẩu của chính quyền hay không.
Liệu ông Trump có quay lưng lại với các ông trùm AI?
Trước sức ép từ làn sóng ủng hộ Đảng Dân chủ (“làn sóng xanh”), Tổng thống Trump đã gợi mở về một vài thay đổi chính sách đáng kể trong cuộc trò chuyện với Ross Douthat trên chương trình “60 Minutes” vào Chủ nhật tuần trước. Chẳng hạn, ông cho biết sẽ hợp tác với Đảng Dân chủ để đảm bảo an toàn trong lĩnh vực AI. Trong một khoảnh khắc gợi nhớ đến phong cách của Bernie Sanders, ông Trump đã tỏ thái độ cứng rắn với các ông trùm AI: “Chúng tôi nhận được báo cáo rằng có người đang làm điều gì đó sai trái với AI. Chúng tôi đã gọi điện cho họ và cảnh báo gay gắt: ‘Hãy chuẩn bị tinh thần vào tù đi. Nhớ hôn tạm biệt vợ trước khi đi nhé.’”
Cách tiếp cận này hoàn toàn trái ngược với quan điểm “tự quản lý” mà ông Trump từng đề xuất chỉ vài tuần trước đó. Có khả năng “ông trùm AI” giấu tên được nhắc đến chính là Jensen Huang (tờ The New York Times đưa tin rằng ông Trump đã được báo cáo về vụ việc này một năm trước khi thông tin được công khai), mặc dù chưa có bằng chứng nào xác nhận mối liên hệ này. Vài ngày sau khi cuộc phỏng vấn của ông Trump được ghi lại, những bê bối cá nhân của CEO Nvidia đã bị phanh phui: ông Huang phải lên tiếng xin lỗi vì ngoại tình. Theo các báo cáo, ông có mối quan hệ ngoài luồng với Alice Huang – cựu giám đốc điều hành tại Megaspeed (một khách hàng của Nvidia có trụ sở tại Singapore) – người mà tình báo Mỹ nghi ngờ là gián điệp Trung Quốc. Bản thân ông Trump, người không xa lạ gì với các bê bối tình ái, lại tỏ ra thông cảm và gọi ông Huang là một “người đáng kính”.
Những hệ lụy chính trị này có thể mang lại cho ông Trump một cơ sở thực tế để cân nhắc lại chính sách về AI. Còn gì thuyết phục hơn một ví dụ điển hình, sống động như vậy? Đây có thể chính là bước ngoặt mà những người ủng hộ việc kiểm soát AI trong phe cánh hữu đã mong đợi từ lâu. Trong giai đoạn trước Ngày Bầu cử, Steve Bannon – người tỏ ra rất hào hứng với viễn cảnh tách ông Trump khỏi nhóm các nhà tài trợ từ lĩnh vực công nghệ đã nói rằng: “Phần lớn nguồn tiền tranh cử đổ về với quy mô lớn vào giai đoạn cuối đều đến từ các nhà tài phiệt. Họ chắc chắn sẽ đòi hỏi những lợi ích tương xứng. Đó mới là lúc cuộc chiến thực sự bắt đầu”. Ông nói thêm rằng những nhà tài phiệt này “hoàn toàn xứng đáng bị công chúng ghét bỏ”.
Thất bại nặng nề của Đảng Cộng hòa vào tuần trước đã tạo ra nhiều cơ hội cho Bannon và các đồng minh của ông; trong đó, trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những vấn đề then chốt mà Đảng Dân chủ sử dụng để thu hút cử tri. Tại Texas, ứng viên Đảng Dân chủ Gina Hinojosa đã chỉ trích Thống đốc Đảng Cộng hòa Greg Abbott vì quảng bá tiểu bang này là “tâm điểm phát triển AI”. Việc ông Abbott quay sang phản đối các trung tâm dữ liệu vào phút chót đã không thể cứu vãn tình thế. Tại Nam Carolina, ứng viên Đảng Dân chủ Annie Andrews đã đánh bại Thượng Nghị sĩ Đảng Cộng hòa Darline Graham sau khi đặt cho bà biệt danh “Darline Trung tâm Dữ liệu” (Data Center Darline).
Trump: Jensen Huang đã “trải qua địa ngục” sau khi bị loại khỏi NVIDIA
Hiện nay, cả phe cánh hữu lẫn cánh tả đều đang đẩy mạnh các đề xuất như tạm dừng xây dựng trung tâm dữ liệu và yêu cầu nhà nước nắm giữ cổ phần trong các dự án AI. Tuy nhiên, dù cùng đồng thuận về các biện pháp này, hai bên lại có những quan điểm rất khác biệt về mục đích thực sự đằng sau đó. Bannon mô tả việc cấm công dân Trung Quốc làm việc tại các phòng thí nghiệm AI tiên tiến hay hạn chế cấp thị thực du học cho họ chính là “cuộc chiến tiếp theo, tương tự như cuộc chiến về trung tâm dữ liệu hay hệ thống camera giám sát Flock”. Tầm nhìn của ông về sự cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc lại mâu thuẫn với quan điểm của các chính trị gia Đảng Dân chủ – chẳng hạn như Dân biểu Greg Casar từ Texas – khi họ cho rằng: “Cuộc chạy đua vũ trang về AI không phải là cuộc đua mà bạn có thể giành chiến thắng”.
Trong số các lập luận nhằm kiểm soát các công ty công nghệ, tư tưởng “Nước Mỹ trên hết” (America First) của phe cánh hữu theo chủ nghĩa dân túy dường như phù hợp nhất với bản năng của ông Trump. Cách tiếp cận này mô tả các phòng thí nghiệm AI như những đơn vị thiếu trách nhiệm, gây tổn hại đến lợi ích quốc gia. James Fishback, ứng viên Cộng hòa theo đường lối dân túy từng thất bại trong cuộc đua giành ghế thống đốc bang Florida hồi đầu năm nay, đã nắm bắt được sự kết hợp giữa nỗi lo kinh tế và chủ nghĩa dân tộc khi chia sẻ vào tháng 7 rằng: “Chúng tôi quan tâm đến những nỗi sợ của tầng lớp trung lưu — những người lo rằng họ có thể mất việc làm trong vài năm tới, dù là do trí tuệ nhân tạo (AI) hay do một dạng ‘AI’ khác: chính sách nhập cư đầy ngạo mạn”.
Tuy nhiên, lập luận dựa trên “lợi ích quốc gia” lại là con dao hai lưỡi. Tại hội nghị an ninh quốc gia DEFCON đầy sôi nổi ở Đại học Stanford, một quan chức quân sự cấp cao đã nhấn mạnh rằng “mối quan hệ giữa những người sáng lập, các nhà tài trợ và lực lượng chiến đấu” cần phải “gắn kết chặt chẽ hơn bao giờ hết”. Các ông trùm trong lĩnh vực AI khó có thể mong đợi một lời mời gọi nào tốt hơn thế để khẳng định vai trò không thể thiếu của mình; một vị tổng thống tin rằng an ninh quốc gia đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ các tập đoàn này, thì cũng có thể dễ dàng bị thuyết phục rằng an ninh quốc gia lại đòi hỏi phải trao cho họ toàn quyền hành động.
Hãy kỳ vọng rằng khuynh hướng điều tiết từ cánh hữu này sẽ nhận được sự chú ý lớn hơn khi các điều kiện thuận lợi hội tụ để nó tiến vào dòng chính trị chủ lưu — dù vẫn chưa rõ ông Trump dự định đi xa đến đâu, ngoài việc thể hiện thái độ cứng rắn hơn và ủng hộ một số dự luật lưỡng đảng nhất định. Việc bổ nhiệm chánh văn phòng cho Stephen Miller không giúp làm sáng tỏ định hướng của chính quyền mới. (Vợ ông, bà Katie — một người ủng hộ nhiệt thành cho việc tăng tốc phát triển công nghệ — từng làm việc tại SpaceX và nắm giữ cổ phiếu của công ty này, buộc ông Miller phải rút lui khỏi các vấn đề liên quan đến chính sách AI. Hiện tại, bà Katie đã rời SpaceX và bán hết số cổ phiếu đó, tạo điều kiện cho chồng bà tham gia định hình chính sách khi ông bắt đầu đảm nhận cương vị của mình).
Nội các của ông Trump thảo luận về các bê bối liên quan đến Nvidia và FAA
Hôm Chủ nhật 15/11, Bộ trưởng Tài chính Sean Duffy cho rằng lệnh tạm dừng mọi chuyến bay trên toàn quốc vào thứ Sáu vừa qua là do Quốc hội không cấp đủ ngân sách.
Ông đã xuất hiện trên các chương trình “State of the Union” (CNN), “Fox News Sunday” (Fox News), “Meet the Press” (NBC News) và “Face the Nation” (CBS News) để thảo luận về nguyên nhân dẫn đến lệnh tạm dừng bay — vốn vẫn chưa được xác định rõ — cũng như các hệ quả đi kèm.
Tổng thống Trump cũng đưa ra quan điểm tương tự vào Chủ nhật. Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông viết: “Nếu Quốc hội phê duyệt khoản ngân sách đang rất cần thiết cho hệ thống kiểm soát không lưu, chúng ta có thể xây dựng nó một cách nhanh chóng và hiệu quả. Đó sẽ là HỆ THỐNG TỐT NHẤT trên toàn thế giới”.
Đây mới chỉ là lần thứ ba một lệnh tạm dừng bay như vậy xảy ra tại Hoa Kỳ kể từ sau các cuộc tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001. Bộ trưởng Duffy khẳng định rằng việc phải tạm dừng các chuyến bay là do lỗi từ một nhà thầu viễn thông chứ không phải do các tác nhân xấu gây ra. Ông đã tận dụng sự việc này trong hai cuộc họp báo sau đó để thúc đẩy yêu cầu tăng ngân sách cho cơ sở hạ tầng hàng không.
Một thành viên khác trong nội các của chính quyền Trump, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, cũng dự kiến sẽ tham gia một cuộc phỏng vấn trên truyền hình vào Chủ nhật. Tuần trước, các Dân biểu Dân chủ cấp cao trong các ủy ban thương mại tại Hạ viện và Thượng viện đã yêu cầu Bộ Tài chính lưu giữ hồ sơ liên quan đến quyết định của Tổng thống Trump trong việc cho phép Nvidia bán các loại chip máy tính mạnh mẽ cho Trung Quốc. Yêu cầu này được đưa ra sau khi CEO của công ty công nghệ này từ chức, trong bối cảnh xuất hiện các thông tin cho rằng ông có quan hệ tình ái với một người bị nghi là gián điệp Trung Quốc.
Đã đến lúc Đảng Dân chủ cần nghiêm túc hơn
Greg Pollock từng đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo tại Văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ trong giai đoạn 2010–2025, trong đó có hai lần giữ vai trò Quyền Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng. Hiện ông là giảng viên thỉnh giảng tại Trường Ngoại giao thuộc Đại học Georgetown và là nghiên cứu viên cao cấp không thường trú tại Trung tâm Khí hậu và An ninh (Center for Climate and Security) đã có bài phân tích như sau dành cho đảng Dân Chủ vừa mới thắng cử tại lưỡng viện Quốc Hội:
Trong nhiều tháng qua, Đảng Dân chủ đã lập luận rằng Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth không đủ năng lực cho vị trí của mình và cần phải bị cách chức. Với tư cách là người từng dành 15 năm làm việc dưới quyền tám vị Bộ trưởng Quốc phòng, tôi cho rằng họ đã đúng.
Những người bảo vệ ông Hegseth có thể lập luận rằng các hành vi phá vỡ chuẩn mực của ông chỉ là những trường hợp cá biệt hoặc bất hợp pháp, và rằng quyền hạn của nhánh hành pháp trong việc tiến hành các chiến dịch quân sự kéo dài mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội vốn là vấn đề gây tranh cãi từ lâu. Tuy nhiên, khó có thể phủ nhận rằng ông Hegseth đã để xảy ra các vụ hành quyết ngoài khuôn khổ pháp luật, vi phạm nhân quyền và vi phạm luật xung đột vũ trang tại Venezuela và Iran. Nếu những hành động đó không cấu thành “các tội nghiêm trọng và hành vi sai trái” (high crimes and misdemeanors), thì cụm từ này chẳng còn ý nghĩa rõ ràng nào nữa.
Khi Dân biểu Thomas Massie (Cộng hòa – Kentucky) thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu về việc luận tội ông Hegseth, Đảng Dân chủ chỉ có một nhiệm vụ duy nhất: có mặt để bỏ phiếu. Thế nhưng, 11 thành viên Đảng Dân chủ đã không xuất hiện, tạo điều kiện cho Đảng Cộng hòa — với cách biệt 7 phiếu — ngăn chặn đề xuất này ngay tại ủy ban, khiến nó không thể được đưa ra xem xét trong suốt phần còn lại của nhiệm kỳ Quốc hội này.
Các thành viên Đảng Dân chủ vắng mặt đã đưa ra hàng loạt lý do để biện minh, nhưng những lời giải thích đó hoàn toàn thiếu nghiêm túc và không thể chấp nhận được. Phần lớn trong số họ lấy lý do bị kẹt xe trên đường từ một bữa tiệc ăn mừng chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ đến Đồi Capitol. Ngay cả cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi (Dân chủ – California) cũng vắng mặt — bà đang ở California để nhận một giải thưởng. Những lời giải thích này sẽ chẳng thể chấp nhận được nếu chúng đến từ một ủy viên hội đồng thành phố mới nhậm chức lần đầu mà lại vắng mặt trong một cuộc bỏ phiếu thông thường; huống chi là từ các thành viên của cơ quan lập pháp quan trọng nhất thế giới – những người đang cân nhắc việc luận tội một bộ trưởng nội các, người đã tiến hành một cuộc chiến tranh không được ủy quyền, gây tổn thất về sinh mạng cho các quân nhân Mỹ và tiêu tốn gần 50 tỷ đô la tiền thuế của người dân cho đến thời điểm hiện tại.
Dự luật chi tiêu quốc phòng trị giá 350 tỷ đô la của ông Trump làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chính phủ đóng cửa.
Việc Đảng Dân chủ thất bại trong trường hợp này có thể nói đã củng cố vị thế cho ông Hegseth, đồng thời tạo cơ hội để Tổng thống Trump tuyên bố – dù nghe thật nực cười – rằng cuộc bỏ phiếu này chính là sự “minh oan” cho vị Bộ trưởng Quốc phòng đang bị bủa vây bởi nhiều tranh cãi của ông.
Một số thành viên Đảng Dân chủ cho rằng công chúng không cần phải lo lắng về sự việc này, vì họ có thể luận tội ông Hegseth vào đầu nhiệm kỳ Quốc hội mới năm 2027, khi Đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát cả hai viện. Tuy nhiên, điều này chẳng mang lại mấy an ủi. Với việc ông Massie rời Quốc hội, bất kỳ nỗ lực mới nào nhằm luận tội ông Hegseth cũng sẽ bị coi là một hành động thuần túy mang tính đảng phái. Hơn nữa, nếu mục tiêu thực sự của Đảng Dân chủ là kết tội và bãi nhiệm, thì cán cân quyền lực tại Thượng viện vào năm tới có lẽ cũng sẽ kém thuận lợi hơn.
Đúng là khi đó sẽ có nhiều thành viên Đảng Dân chủ hơn, nhưng cơ quan này sẽ không còn những Dân biểu sắp mãn nhiệm như John Cornyn (Cộng hòa – Texas), Joni Ernst (Cộng hòa – Iowa), Thom Tillis (Cộng hòa – Bắc Carolina) hay Susan Collins (Cộng hòa – Maine) – những người vốn không còn gì để mất về mặt chính trị, nên có thể đã sẵn sàng thách thức Tổng thống như một hành động dũng cảm cuối cùng trước khi rời ghế. Cơ hội đó giờ đây đã bị bỏ lỡ.
Sự việc này cũng đặt ra những câu hỏi khó chịu về năng lực của lãnh đạo Đảng Dân chủ Hakeem Jeffries (Dân chủ – New York) cùng đội ngũ lãnh đạo của ông trong việc đảm nhận các trọng trách điều hành mà cử tri đã tin tưởng giao phó. Nếu ông Jeffries và bộ máy điều phối của mình không thể đảm bảo mọi thành viên đều có mặt trong một cuộc bỏ phiếu quan trọng đến vậy, thì liệu ông có đủ sự cứng rắn và kỷ luật để trở thành người kế nhiệm xứng tầm của cựu Chủ tịch Hạ viện Pelosi – người từng điều hành nhóm Dân biểu Đảng Dân chủ với sự kiểm soát vô cùng chặt chẽ hay không? Nhìn rộng ra ngoài sự việc cụ thể này, các thành viên Đảng Dân chủ cần nhớ rằng, sau những bất ổn thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, phải mất cả một thế hệ mới có thể thuyết phục cử tri tin tưởng trở lại vào khả năng bảo đảm an ninh quốc gia của đảng này. Những Thượng Nghị sĩ như Sam Nunn (Đảng Dân chủ – bang Georgia), Carl Levin (Đảng Dân chủ – bang Michigan) và cả Joe Biden (Đảng Dân chủ – bang Delaware), cùng với các nhà lãnh đạo như Ngoại trưởng Madeleine Albright và Bộ trưởng Quốc phòng William Perry, đã gây dựng lại niềm tin của công chúng thông qua phong thái điềm tĩnh và sự am hiểu sâu sắc về các vấn đề trọng yếu.
Sự tín nhiệm đó không dễ gì có được, nhưng lại có thể mất đi nhanh hơn nhiều so với quá trình gây dựng. Đảng Dân chủ không thể tỏ ra hời hợt trước một vấn đề nghiêm trọng như việc luận tội Bộ trưởng Quốc phòng, rồi lại mong đợi cử tri coi họ là những người có trách nhiệm trong việc bảo vệ lợi ích của nước Mỹ.
Đảng Dân chủ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua gần như là nhờ vào tình thế khách quan; họ cần nhận thức rằng cử tri đi bỏ phiếu không hẳn vì ủng hộ họ, mà chủ yếu là để phản đối những sai lầm của ông Trump liên quan đến cuộc chiến tại Iran, các chính sách thuế quan, chi phí sinh hoạt và nhiều vấn đề khác. Đảng Dân chủ vẫn chưa đưa ra được một tầm nhìn nhất quán cho riêng mình, bao gồm cả các vấn đề về đối ngoại và an ninh quốc gia. Những cuộc tranh luận sắp tới xoay quanh Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) và các hạn chế ngân sách cho cuộc chiến tại Iran — vốn đang được chính quyền yêu cầu cấp thêm 70 tỷ USD — sẽ là phép thử quan trọng đối với cách ứng xử của Đảng Dân chủ.
Về phía Đảng Cộng hòa, họ đang đưa những nhân vật cứng rắn nhất lên vị trí tiên phong trong hai năm tới, điển hình là tân Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Stephen Miller và tân Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Jim Jordan (đảng viên Cộng hòa từ bang Ohio). Dù không nhất thiết phải tán đồng quan điểm chính trị hay đánh giá cao năng lực của họ, người ta vẫn phải thừa nhận rằng những cá nhân này chưa bao giờ ngần ngại tham gia vào các cuộc đối đầu. Đảng Dân chủ cần thể hiện mức độ tập trung và cam kết tương xứng nếu muốn thực hiện được sứ mệnh mà cử tri đã trao gửi trong cuộc bầu cử tháng 11 vừa qua.
Như Tổng thống Obama từng kêu gọi trong bài phát biểu nhậm chức năm 2009, Đảng Dân chủ cần “gạt bỏ những điều trẻ con” — chẳng hạn như những lý do biện minh hời hợt cho việc vắng mặt trong các cuộc bỏ phiếu quan trọng — và bắt đầu nghiêm túc thực hiện nhiệm vụ của mình. Nếu không, thế đa số mà họ đang nắm giữ có thể sẽ chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, và cơ hội giành lại Tòa Bạch Ốc vào năm 2029 cũng sẽ trở nên bấp bênh.
Hạ viện và Thượng viện chạy đua hoàn tất công việc trước kỳ nghỉ lễ
Cả hai viện Quốc hội đều đã trở lại Washington trong tuần này để nỗ lực cuối cùng nhằm thúc đẩy các dự luật và giải quyết các công việc tồn đọng trước khi bước vào kỳ nghỉ lễ Tạ ơn kéo dài một tuần.
Các thành viên Đảng Dân chủ tại Hạ viện dự kiến sẽ tổ chức bầu chọn ban lãnh đạo vào thứ Tư và thứ Năm, trong bối cảnh đảng này chuẩn bị nắm quyền kiểm soát Hạ viện vào năm tới.
Đảng Cộng hòa tại Hạ viện đã hoàn tất bầu chọn ban lãnh đạo vào tuần trước, trong đó Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện Jim Jordan (bang Ohio) được chọn làm lãnh đạo phe thiểu số. Ông Tom Emmer (bang Minnesota) tiếp tục giữ vị trí lãnh đạo phụ trách kỷ luật đảng (Whip), và bà Lisa McClain (bang Michigan) tái đắc cử vị trí Chủ tịch Hội nghị Đảng Cộng hòa tại Hạ viện.
Tại Thượng viện, các nhà lập pháp dự kiến sẽ tiến hành một cuộc bỏ phiếu về thủ tục đối với một tu chính án trong dự luật cải cách quy trình cấp phép; bước đi này mở đường cho khả năng bỏ phiếu thông qua dự luật cuối cùng vào cuối tuần này. Dự luật này nhằm đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng quốc gia, đặc biệt là các dự án năng lượng.
Trong khi đó, Ủy ban Y tế, Giáo dục, Lao động và Hưu trí (HELP) của Thượng viện dự kiến sẽ bỏ phiếu về hai đề cử nhân sự cho nhánh hành pháp: bà Heidi Overton cho vị trí Ủy viên Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA), và ông Jim O’Neill cho vị trí Giám đốc Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF).
Bà Overton là một người ủng hộ nổi bật cho phong trào “Làm cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại” (Make America Healthy Again) của Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) Robert F. Kennedy Jr. Hồi tháng 8, bà đã sát cánh cùng ông Trump khi ông công bố một sắc lệnh hành pháp nhằm cắt giảm lịch tiêm chủng cho trẻ em.
Các Thượng Nghị sĩ từng cam kết ủng hộ Schumer sẽ thay đổi lá phiếu
‘Chúng ta cần sự lãnh đạo mới’; Van Hollen thách thức Schumer trong cuộc đua giành vị trí Lãnh đạo Đa số Dân Chủ tại Thượng viện.
Hôm Chủ nhật 15/11, Thượng Nghị sĩ Chris Van Hollen (Đảng Dân chủ – bang Maryland) cho biết một số Thượng Nghị sĩ – những người mà đội ngũ của Lãnh đạo Thiểu số Thượng viện Chuck Schumer (Đảng Dân chủ – bang New York) khẳng định sẽ bỏ phiếu cho ông – thực tế đã cam kết riêng với Van Hollen rằng họ sẽ ủng hộ ông cho vị trí Lãnh đạo Đa số giai đoạn mới này.
Tờ The Hill đưa tin hôm thứ Bảy hôm qua rằng các đồng minh của Schumer kỳ vọng ông sẽ giành được hơn 40 phiếu bầu trong cuộc đua giành vị trí Lãnh đạo Đa số tại Thượng viện. Họ cũng cho rằng vị Thượng Nghị sĩ Đảng Dân chủ từ Maryland này đang tận dụng việc thách thức Schumer để thúc đẩy các nhượng bộ về những ưu tiên tiến bộ, bao gồm chương trình “Medicare cho tất cả mọi người” (Medicare for All) và việc loại bỏ quy định “filibuster” (quy định yêu cầu đa số 60 phiếu để thông qua hầu hết các dự luật).
“Mới hôm nọ, đội ngũ của ông Schumer đã công bố một danh sách những người mà họ cho rằng sẽ bỏ phiếu cho Thượng Nghị sĩ Schumer,” Van Hollen phát biểu hôm Chủ nhật trên chương trình “State of the Union” của đài CNN.
“Tôi có thể khẳng định với quý vị rằng một số người trong danh sách đó thực tế đã cam kết bỏ phiếu cho tôi, và những người khác cũng rất cởi mở với ý tưởng thay đổi,” ông nói thêm.
Van Hollen – người đang thách thức Schumer để giành quyền lãnh đạo các thành viên Đảng Dân chủ tại Thượng viện khi đảng này nắm quyền kiểm soát cơ quan lập pháp vào tháng 1/2027 tới – không nêu đích danh các Thượng Nghị sĩ đã cam kết ủng hộ ông, cũng không tiết lộ cụ thể ông đã giành được bao nhiêu phiếu bầu.
Ông khẳng định mình có lộ trình để giành chiến thắng, lập luận rằng các Thượng Nghị sĩ Đảng Dân chủ ngày càng cởi mở hơn với việc thay thế vị lãnh đạo lâu năm của họ để giành lại niềm tin từ cử tri.
“Đang có một khát khao thay đổi trong nội bộ nhóm các Thượng Nghị sĩ Đảng Dân chủ,” Van Hollen lưu ý.
Ông mô tả hành động thách thức này là sự phản hồi trước yêu cầu thay đổi của cử tri sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đồng thời lập luận rằng Đảng Dân chủ không nên tiếp tục duy trì cách làm việc như trước đây.
“Đây thực sự là lời đáp lại yêu cầu từ các cử tri – những người đã bác bỏ Tổng thống Donald Trump cùng các chính sách tồi tệ của ông ấy. Tuy nhiên, họ vẫn chưa hoàn toàn đặt niềm tin vào Đảng Dân chủ,” vị Thượng Nghị sĩ bang Maryland tiếp lời.
Van Hollen nêu ra một số điểm bất đồng với Schumer, trong đó có quan điểm cho rằng các nhà lãnh đạo Đảng Dân chủ nên đứng ngoài các cuộc bầu cử sơ bộ đang có sự cạnh tranh gay gắt trong nội bộ đảng. Ông cũng cáo buộc Schumer đã phối hợp với Ủy ban Các vấn đề Công cộng Mỹ – Israel (AIPAC) cùng các nhóm lợi ích trong lĩnh vực tiền điện tử nhằm đánh bại hai ứng cử viên – những người cuối cùng đã giành chiến thắng trong cuộc đua của mình.
Tính đến Chủ nhật, Van Hollen đã nhận được sự ủng hộ công khai từ các Thượng Nghị sĩ Bernie Sanders (độc lập, bang Vermont) và Jeff Merkley (Đảng Dân chủ, bang Oregon), cùng với các ứng cử viên Đảng Dân chủ vừa đắc cử là Abdul El-Sayed (bang Michigan) và Peggy Flanagan (bang Minnesota).
Trong khi đó, Schumer đã nhận được sự ủng hộ công khai từ hơn một chục Thượng Nghị sĩ, bao gồm Brian Schatz (bang Hawaii) – người sắp đảm nhận vị trí lãnh đạo kỷ luật (Whip) của Đảng Dân chủ – cùng các Thượng Nghị sĩ Đảng Dân chủ khác như Sheldon Whitehouse (bang Rhode Island), Tammy Baldwin (bang Wisconsin), Mark Kelly (bang Arizona) và Kirsten Gillibrand (bang New York).
Donald Trump kêu gọi Quốc hội cấp kinh phí cho hệ thống kiểm soát không lưu mới
Hôm Chủ nhật 15/11, Tổng thống Trump đã yêu cầu Quốc hội cấp kinh phí cho một hệ thống kiểm soát không lưu mới, sau sự kiện hiếm hoi vào thứ Sáu khi tất cả các chuyến bay tại Hoa Kỳ phải tạm dừng hoạt động trên mặt đất.
“Nếu Quốc hội phê duyệt khoản kinh phí đang rất cần thiết cho hệ thống kiểm soát không lưu, chúng ta có thể xây dựng nó một cách nhanh chóng và hiệu quả. Đây sẽ là HỆ THỐNG TỐT NHẤT trên toàn thế giới,” Tổng thống viết trên nền tảng Truth Social vào Chủ nhật.
“Phần lớn hệ thống kiểm soát không lưu hiện nay của chúng ta đã 50 năm tuổi – THẬT NỰC CƯỜI! Chúng ta đã bắt đầu công việc, nhưng cần phải thực hiện đồng bộ thay vì chắp vá, nhỏ giọt. Quốc hội phải phê duyệt,” ông nói thêm, đồng thời đổ lỗi cho chính quyền Biden là nguyên nhân khiến hệ thống này “bị tụt hậu nhiều năm.”
Chiều thứ Sáu, Cục Hàng không Liên bang (FAA) đã ra lệnh tạm dừng các chuyến bay trên mặt đất trong khoảng bốn giờ, với lý do gặp sự cố liên lạc. Đây là một quyết định bất thường — chỉ mới là lần thứ ba sự việc như vậy xảy ra — và đã gây gián đoạn hoạt động đi lại trên khắp cả nước.
Trước tình hình đó, các thành viên trong chính quyền Trump cùng các nhà lập pháp đã kêu gọi Quốc hội cải thiện hệ thống mà họ cho là đã lỗi thời này.
“Chúng ta đang sở hữu một hệ thống kiểm soát không lưu cực kỳ cũ kỹ,” Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy phát biểu trong một cuộc họp báo tối thứ Sáu. “Đừng chỉ sửa chữa chắp vá cho một hệ thống vốn đóng vai trò thiết yếu đối với mọi gia đình.”
Ông Duffy đề xuất mức kinh phí 50 tỷ USD và nhấn mạnh: “Hãy hoàn tất công việc này: phần cứng mới, phần mềm mới, hệ thống viễn thông mới.”
Hôm thứ Bảy, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson (đảng Cộng hòa, bang Louisiana) đã bác bỏ các yêu cầu mở cuộc điều tra. Thay vào đó, trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, ông cho rằng “chúng ta cần đầu tư thêm.”
“Một số thiết bị đã có từ thập niên 80, vì vậy cần phải được cập nhật; đó là trách nhiệm của chúng ta. Chúng tôi sẽ nỗ lực để hoàn thành việc này,” ông Johnson khẳng định. Nguyên nhân dẫn đến lệnh tạm dừng hoạt động bay trên mặt đất vẫn chưa được xác định cụ thể.
Vào sáng thứ Bảy 14/11, Bộ trưởng Giao thông Vận tải cho biết một sự cố liên quan đến thiết bị chuyển mạch trên đường truyền viễn thông có thể là nguyên nhân gây ra vấn đề.
“Chúng tôi đang nỗ lực làm rõ liệu có sự thiếu năng lực nào ở đây hay không – chẳng hạn như lỗi do người vận hành, lỗi lắp đặt từ phía L3Harris, hay do họ đã lắp đặt một bộ định tuyến (router) bị lỗi?” ông chia sẻ với các phóng viên. “Hiện tại, chúng tôi vẫn chưa xác định được chính xác lỗi nằm ở đâu.”
Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin đã bác bỏ những lo ngại cho rằng các chuyến bay tại Mỹ không an toàn hoặc có sự can thiệp từ các tác nhân xấu.
“Cho đến thời điểm này, chưa có dấu hiệu nào cho thấy đây là một cuộc tấn công ác ý nhắm vào chúng ta,” ông Mullin phát biểu với các phóng viên vào chiều thứ Sáu bên ngoài Tòa Bạch Ốc. “Hiện tại, đây chỉ đơn thuần là một sự cố gián đoạn viễn thông.”
Trước đó, đã xuất hiện một số suy đoán cho rằng việc triển khai công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) mới của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) – hệ thống Quản lý Chiến lược Không phận, Các đường bay và Quỹ đạo (SMART) – có thể là một phần nguyên nhân. Tuy nhiên, Air Space Intelligence (ASI), công ty sở hữu hệ thống SMART, đã phủ nhận mọi liên quan.
“Lệnh tạm dừng hoạt động bay hiện tại không xuất phát từ hệ thống SMART, không phải là kết quả từ bất kỳ sản phẩm nào của ASI, cũng không liên quan đến quá trình tích hợp giữa chúng tôi với FAA hay cơ quan kiểm soát không lưu (ATC),” ASI viết trên mạng xã hội vào thứ Sáu, trong thời điểm lệnh tạm dừng vẫn đang có hiệu lực.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp


