Việt Nam đang đứng trước nguy cơ phải đối diện với một đợt El Niño rất mạnh vào cuối năm 2026. Các chuyên gia khí tượng cảnh báo tình trạng nắng nóng kéo dài, thiếu nước, hạn hán và nước mặn xâm nhập có thể tái diễn trên diện rộng, đặc biệt tại Trung phần, Cao nguyên Trung phần và Nam phần…
Ngày 17 tháng 6 năm 2026, trong cuộc họp báo cung cấp thông tin về tình hình khí tượng thủy văn và thiên tai, các chuyên gia trong ngành khí tượng đã đưa ra những lời cảnh báo đáng chú ý về nguy cơ Việt Nam sẽ phải đối diện với một chu kỳ El Niño rất mạnh trong những tháng cuối năm nay và đầu năm 2027. Theo nhận định của giới chuyên môn, nếu kịch bản này xảy ra, nhiều vùng trên cả nước, đặc biệt là Trung phần, Cao nguyên Trung phần và Nam phần, có thể phải đối diện với tình trạng nắng nóng kéo dài, thiếu mưa, hạn hán, khan hiếm nước và nước mặn xâm nhập nghiêm trọng.
Phát biểu tại cuộc họp báo, bà Đặng Thanh Mai, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn, cho biết những kết quả dự báo hiện nay cho thấy xác suất xuất hiện hiện tượng El Niño vào cuối năm 2026 vào khoảng từ 60 đến 65 phần trăm. Điều đáng lo ngại là cường độ của hiện tượng này được dự báo có thể tương đương với giai đoạn 2015-2016, thậm chí diễn biến tương tự năm 2023, vốn được xem là một trong những đợt El Niño dữ dội nhất trong nhiều thập niên qua.
Theo bà Đặng Thanh Mai, nếu dự báo này trở thành hiện thực thì Việt Nam sẽ phải đối diện với nền nhiệt cao hơn mức trung bình của nhiều năm trước, số đợt không khí lạnh suy giảm và lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng đối với các tỉnh Trung phần, Cao nguyên Trung phần và Nam phần, vốn từ lâu đã phải chịu nhiều áp lực về nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân.
Bà Mai cảnh báo rằng đợt El Niño sắp tới hoàn toàn có thể nằm trong nhóm những hiện tượng El Niño mạnh nhất kể từ năm 1950. Điều đó đồng nghĩa với việc nguy cơ hạn hán, thiếu nước ngọt và nước mặn xâm nhập sẽ gia tăng đáng kể trong những tháng cuối năm 2026 và kéo dài sang đầu năm 2027.
Không chỉ phải đối diện với nắng nóng và khô hạn, các chuyên gia khí tượng còn lưu ý rằng những năm chịu ảnh hưởng của El Niño thường có số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ít hơn mức trung bình của nhiều năm. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mức độ nguy hiểm của thiên tai sẽ giảm bớt. Trái lại, vẫn có khả năng xuất hiện những cơn bão cực mạnh, gây thiệt hại nặng nề về nhân mạng và tài sản. Chính vì vậy, bà Đặng Thanh Mai nhấn mạnh rằng tuyệt đối không được lơ là trước những diễn biến bất thường của thời tiết trong thời gian tới.
Cũng trong ngày 17 tháng 6, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết cơ quan này đang xây dựng các kế hoạch ứng phó từ sớm nhằm giảm thiểu thiệt hại do El Niño gây ra. Theo ông Khiêm, việc dự báo sớm sẽ giúp các địa phương chủ động hơn trong việc điều hành sản xuất, quản trị nguồn nước và chuẩn bị các phương án đối phó với thiên tai.
El Niño, còn được gọi là giai đoạn nóng của dao động ENSO, là hiện tượng xảy ra theo chu kỳ từ hai đến bảy năm một lần. Hiện tượng này xuất hiện khi các khối nước ấm ngoài khơi bờ biển Nam Mỹ lan rộng ra vùng Thái Bình Dương, làm gia tăng lượng nhiệt trong bầu khí quyển và tác động đến thời tiết trên phạm vi toàn cầu. ENSO gồm ba trạng thái là El Niño, La Niña và trung tính. Trong đó, El Niño thường đi kèm với nắng nóng, thiếu mưa và hạn hán tại nhiều quốc gia Á Châu, trong đó có Việt Nam.
Những ký ức về đợt El Niño lịch sử trong giai đoạn 2015-2016 cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị cảnh báo. Khi ấy, nhiều tỉnh miền Trung lâm vào tình trạng khô hạn nghiêm trọng, trong khi vùng đồng bằng sông Cửu Long phải hứng chịu đợt nước mặn xâm nhập chưa từng có, gây thiệt hại nặng nề cho nông nghiệp và đời sống của hàng triệu người dân. Hàng chục ngàn mẫu ruộng lúa bị mất trắng, nhiều địa phương phải chở nước ngọt bằng xe bồn để phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày.
Điều đáng chú ý là sự biến đổi khí hậu trên toàn cầu đang khiến những hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng trở nên khó lường hơn. Những chu kỳ thiên tai từng được xem là bất thường nay lại có khuynh hướng xuất hiện dày đặc hơn và với cường độ mạnh hơn. Điều đó cho thấy bài toán đối phó với hạn hán và tình trạng khan hiếm nước không còn là vấn đề nhất thời mà đã trở thành một thử thách lâu dài đối với sự phát triển bền vững của quốc gia.
Thực tế cũng cho thấy thiệt hại do thiên tai gây ra nhiều khi không hoàn toàn xuất phát từ thiên nhiên. Sự chậm trễ trong việc quy hoạch nguồn nước, tình trạng khai thác tài nguyên thiếu bền vững, cùng với việc rừng đầu nguồn ngày càng suy giảm và sự lệ thuộc quá lớn vào điều kiện tự nhiên đang khiến khả năng chống đỡ của nhiều địa phương trở nên mong manh hơn.
Trong bối cảnh nguy cơ El Niño cực mạnh đang hiện hữu, những lời cảnh báo từ ngành khí tượng không nên chỉ dừng lại ở các bản tin dự báo. Điều quan trọng hơn là các địa phương, ngành nông nghiệp và hệ thống quản trị tài nguyên nước của Việt Nam phải có những biện pháp chuẩn bị từ sớm. Bởi một khi hạn hán và nước mặn xâm nhập thực sự xảy ra, cái giá phải trả sẽ không chỉ là những cánh đồng khô cháy hay những dòng sông cạn nước, mà còn là sinh kế của hàng triệu người dân và sự ổn định của cả nền kinh tế.
NGƯỜI QUAN SÁT
