Nam mô A Di Đà Phật. Hôm nay tôi muốn chia sẻ với chư vị về một việc rất quen thuộc. Rất nhiều gia đình đang làm mỗi ngày nhưng lại có một điều quan trọng mà không phải ai cũng nhìn thấy, đó là việc mở máy niệm Phật trong nhà. Có người mở từ sáng sớm, có người mở suốt cả ngày. Có người trước khi đi ngủ cũng bật một câu Phật hiệu nho nhỏ để căn phòng được yên tĩnh hơn. Nhìn bề ngoài đây là một việc rất tốt. Âm thanh của Phật hiệu giúp tâm con người lắng lại, giữa cuộc sống đầy căng thẳng và bất an, được nghe một câu niệm Phật cũng giống như nhìn thấy một ngọn đèn giữa đêm tối. Nhưng hôm nay tôi muốn mời chư vị nhìn sâu hơn một chút, bởi vì điều quyết định sự bình an của một ngôi nhà không phải nằm ở chiếc máy đang phát ra âm thanh gì. Điều quyết định nằm ở con người đang sống trong ngôi nhà đó. Có những gia đình mở máy niệm Phật suốt ngày nhưng người trong nhà vẫn thường xuyên cãi giả, vẫn trách móc nhau, vẫn nói những lời làm tổn thương nhau, vẫn sống trong căng thẳng và lạnh nhạt. Nếu vậy, chúng ta cần tự hỏi một câu rất chân thật. Rốt cuộc điều gì đang đi vào trái tim chúng ta mỗi ngày? Là câu Phật hiệu hay là những phiền não mà chúng ta vẫn ôm chặt không buông? Đây là điều mà rất nhiều người không muốn nhìn thẳng.
Người ta thường chú ý đến chiếc máy nhưng lại ít chú ý đến cái tâm. Người ta quan tâm đặt máy ở đâu nhưng lại ít tự hỏi tâm mình đang đặt ở đâu. Người ta lo lắng mở giờ nào cho đúng nhưng lại quên nhìn xem mình đang sống như thế nào sau khi nghe những câu niệm Phật ấy.
Nếu một hạt giống tốt được gieo xuống đất nhưng mỗi ngày đều bị phủ lên bởi đá sỏi, cỏ dại và bụi bẩn thì hạt giống đó rất khó nảy mầm. Phật hiệu cũng như vậy.
Âm thanh có thể đi vào tai rất dễ dàng, nhưng để đi vào trái tim lại là một hành trình hoàn toàn khác. Tôi từng gặp những người rất tự hào rằng nhà mình mở máy niệm Phật 24 giờ mỗi ngày, nhưng khi nói chuyện trong lời nói vẫn đầy sân hận, khi nhắc đến người khác vẫn đầy quán trách, khi đối diện với những điều không vừa ý vẫn nổi nóng như cũ. Lúc đó tôi không nghĩ đến chiếc máy niệm Phật. Tôi nghĩ đến một điều khác, đó là chúng ta đã nghe rất nhiều nhưng có thể chúng ta chưa thật sự lắng nghe. Nghe là âm thanh đi vào tai, lắng nghe là âm thanh đi vào cuộc sống. Đó là hai việc hoàn toàn khác nhau.
Một người có thể nghe một vạn câu Phật hiệu mà tâm vẫn không thay đổi. Một người khác chỉ nghe một câu thôi nhưng từ ngày đó bắt đầu biết kiềm chế cơn giận, biết nói lời tử tế hơn, biết sống bao dung hơn. Người thứ hai mới thật sự nhận được lợi ích từ Phật pháp. Cho nên khi nói về việc mở máy niệm Phật trong nhà, điều đầu tiên cần lưu ý không phải là công suất của chiếc loa mà là độ rộng mở của trái tim, không phải âm lượng lớn hay nhỏ mà là sự tỉnh thức nhiều hay ít. Có một sự thật rất đáng suy ngẫm. Năng lượng mạnh nhất trong một ngôi nhà chưa bao giờ đến từ chiếc máy niệm Phật. Năng lượng mạnh nhất luôn đến từ con người. Một người mẹ hiền lành có thể làm cả căn nhà trở nên ấm áp. Một người cha biết yêu thương có thể làm mọi người cảm thấy an toàn. Một người biết nhẫn nhịn có thể chặn đứng rất nhiều xung đột. Một người biết tha thứ có thể hóa giải những khoảng cách kéo dài nhiều năm. Những điều đó không cần đến điện, không cần đến loa, không cần đến bất kỳ thiết bị nào cả. nhưng sức ảnh hưởng của chúng sâu xa hơn rất nhiều. Vì vậy, nếu chư vị thật sự muốn biết mở máy niệm Phật trong nhà có lợi ích hay không, trước tiên hãy nhìn vào bầu không khí trong gia đình mình. Sau khi tiếng niệm Phật vang lên, mọi người có nhẹ nhàng với nhau hơn không? Sau khi nghe những câu Phật hiệu ấy, chúng ta có bớt nóng giận hơn không? Có bớt chấp nhặt hơn không? Có biết đặt mình vào vị trí của người khác hơn không? Nếu câu trả lời là có thì chiếc máy ấy đang thực hiện đúng trò của nó. Nhưng nếu năm tháng trôi qua mà tâm vẫn đầy phiền não như cũ, cách sống vẫn như cũ, cách đối xử với người thân vẫn như cũ thì điều cần xem lại có lẽ không phải chiếc máy mà là chính chúng ta. Và đây chính là điều rất ít người nhận ra.
Nhiều người nghĩ rằng mở máy niệm Phật là để mời Phật vào nhà. Nhưng thật ra điều quan trọng hơn là mời lòng từ bi đi vào từng lời nói, từng hành động và từng mối quan hệ trong gia đình. Bởi vì một ngôi nhà không trở nên thanh tịnh nhờ âm thanh, một ngôi nhà trở nên thanh tịnh nhờ những con người biết sống tỉnh thức trong đó. Chư vị hãy thử quan sát thật kỹ một ngày sống của mình. Buổi sáng khi thức dậy, ý niệm Phật vẫn vang lên rất đều đặng. Nhưng nếu chỉ vài phút sau chúng ta đã bực bội vì một chuyện nhỏ, đã khó chịu với người thân, đã để tâm mình bị cuốn theo những điều trái ý thì câu Phật hiệu ấy vẫn chưa thật sự đi vào đời sống.
Không phải vì câu Phật hiệu không có năng lực mà vì cánh cửa trong tâm chúng ta vẫn còn đóng kính. Nhiều người mong muốn tìm được sự bình an từ bên ngoài nhưng lại quên rằng bình an thật sự chỉ xuất hiện khi nội tâm bắt đầu thay đổi.
Chiếc máy niệm Phật có thể tạo ra một môi trường thuận lợi, nhưng không ai có thể thay chúng ta buông bỏ sân hận, không ai có thể thay chúng ta học cách cảm thông và cũng không ai có thể thay chúng ta thực hành lòng từ bi trong từng ngày sống. Có một điều rất đáng suy ngẫm khi nghe một câu Nam Mô A Di Đà Phật, chúng ta thường nghĩ đến việc cầu bình an, cầu may mắn, cầu cho gia đình được thuận lợi. Điều đó không sai, nhưng đôi khi chúng ta quên mất rằng món quà lớn nhất của câu Phật hiệu không phải là thay đổi hoàn cảnh bên ngoài mà là thay đổi chính con người bên trong. Một người biết chuyển hóa cơn giận sẽ có bình an. Một người biết buông bỏ oán trách sẽ có bình an. Một người biết sống bao dung sẽ có bình an. Những điều ấy không đến từ phép màu nào cả. Chúng đến từ sự thực tập mỗi ngày.
Tôi từng gặp những gia đình không mở máy niệm Phật thường xuyên nhưng trong nhà luôn đầy sự yêu thương. Mọi người biết lắng nghe nhau, biết nhường nhịn nhau, biết quan tâm nhau. Bước vào ngôi nhà ấy, người ta cảm nhận được sự dễ chịu và ấm áp. Ngược lại cũng có những nơi tiếng niệm Phật vang lên cả ngày nhưng không khí vẫn nặng nề vì những lời trách móc và hơn thua. Điều đó cho thấy rằng âm thanh chỉ là phương tiện. Điều quan trọng nhất vẫn là cách chúng ta sống. Nếu nghe Phật hiệu mà biết sửa mình thì âm thanh ấy trở thành ánh sáng. Nếu nghe Phật hiệu mà không chịu thay đổi thì âm thanh ấy chỉ dừng lại ở bên ngoài. Cho nên mỗi lần mở máy niệm Phật, chư vị hãy tự nhắc mình một điều. Hôm nay tôi sẽ cố gắng nói nhẹ nhàng hơn một chút.
Hôm nay tôi sẽ cố gắng nhẫn nhịn hơn một chút. Hôm nay tôi sẽ cố gắng bớt phán xét người khác hơn một chút. Chỉ cần như vậy thôi, câu Phật hiệu đã bắt đầu có mặt trong cuộc sống của chúng ta rồi.
Đừng nghĩ rằng tu tập là điều gì quá xa vời. Đôi khi tu tập chỉ là biết dừng lại trước khi nói một lời làm tổn thương người khác. Đôi khi tu tập chỉ là biết mỉm cười thay vì nỗi nóng. Đôi khi tu tập chỉ là biết cảm thông cho những khó khăn mà người khác đang mang trong lòng.
Nếu mỗi ngày chúng ta tiến bộ một chút như vậy thì ngôi nhà sẽ thay đổi. Không phải vì chiếc máy niệm Phật phát ra âm thanh lớn hơn mà vì những người trong nhà đang sống tỉnh thức hơn. Khi đó tiếng niệm Phật không chỉ vang lên từ chiếc loa mà còn vang lên trong cách chúng ta cư xử với nhau. Nó hiện diện trong sự nhẫn nhịn của người chồng, trong sự dịu dàng của người vợ, trong lòng hiếu thảo của con cái và trong sự bao dung giữa các thành viên trong gia đình. Đó mới là lúc Phật pháp thật sự đi vào đời sống.
Cho nên trước khi chư vị tiếp tục mở máy niệm Phật mỗi ngày, có một điều cần ghi nhớ. Điều đáng sợ nhất không phải là quên mở máy niệm Phật. Điều đáng sợ nhất là mở máy niệm Phật suốt nhiều năm nhưng chưa bao giờ mở được cánh cửa trong chính trái tim mình. Bởi vì khi trái tim còn khép kính, âm thanh dù hay đến đâu cũng khó chuyển hóa được cuộc đời. Nhưng khi trái tim đã rộng mở, chỉ một câu Nam Mô A Di Đà Phật thôi cũng có thể trở thành nguồn năng lượng giúp chúng ta sống an lành hơn, tử tế hơn và hạnh phúc hơn mỗi ngày. Và đó mới chính là ý nghĩa sâu xa nhất của việc mở máy niệm Phật trong nhà.
Đừng biến máy niệm Phật thành một vật trang trí tâm linh. Đó là điều đầu tiên tôi muốn nói với chư vị hôm nay. Bởi vì rất nhiều người đã vô tình đi vào một con đường mà chính họ cũng không nhận ra. Họ nghĩ rằng mình đang đến gần sự bình an hơn, nhưng thật ra họ chỉ đang đến gần một thói quen mới. Hai điều đó hoàn toàn khác nhau. Một thói quen có thể lặp lại mỗi ngày mà không làm con người thay đổi. Nhưng sự tỉnh thức chỉ cần xuất hiện một lần cũng có thể làm thay đổi cả cuộc đời.
Khi một câu Phật hiệu vang lên trong căn nhà, điều quan trọng nhất không phải là âm thanh ấy lớn hay nhỏ, kéo dài bao lâu hay phát bằng thiết bị nào. Điều quan trọng là trong khoảnh khắc ấy, tâm của chúng ta đang ở đâu? Có thật sự quay về với chính mình hay không? Có thật sự nhìn thấy những phiền não đang vận hành trong tâm mình hay không? Có thật sự nhận ra những sân hận, ích kỷ, ganh tỵ và cố chấp vẫn đang âm thầm chi phối cuộc sống của mình hay không? Nếu không có điều đó thì chiếc máy vẫn hoạt động nhưng sự chuyển hóa chưa hề bắt đầu.
Chư vị hãy thử nhớ lại một ngày bình thường trong cuộc sống. Buổi sáng thức dậy, tiếng niệm Phật vang lên, nhưng chỉ vài phút sau, chúng ta đã bắt đầu lo lắng về tiền bạc, bắt đầu khó chịu vì một câu nói của người thân, bắt đầu bực bội vì một việc không vừa ý, bắt đầu suy tín hơn thua với người khác. Rồi hết ngày, tối đến tiếng niệm Phật lại vang lên. Một ngày trôi qua trong âm thanh thanh tịnh, nhưng nội tâm lại trải qua đủ mọi sóng gió.
Vậy điều gì đang thật sự dẫn dắt cuộc sống của chúng ta là câu Phật hiệu hay là những thói quen lâu năm của cái tôi?
Đây là câu hỏi không dễ trả lời. Bởi vì con người thường thích nhìn ra bên ngoài hơn là nhìn vào bên trong. Chúng ta dễ nhận ra chiếc máy đang bật hay đang tắt nhưng lại rất khó nhận ra lòng tham đang bật lên lúc nào. Chúng ta dễ nghe thấy âm lượng của chiếc loa nhưng lại khó nghe thấy tiếng nói của sân hận trong tâm mình. Chúng ta dễ quan tâm đến việc đặt máy ở đâu cho trang nghiêm nhưng lại ít quan tâm đến việc đặt lòng từ bi ở đâu trong cuộc sống hằng ngày. Chính vì thế có một nghịch lý đang diễn ra trong rất nhiều gia đình.
Âm thanh Phật hiệu xuất hiện ngày càng nhiều, nhưng sự bình an lại không tăng lên tương ứng. Người ta nghe nhiều hơn nhưng không lắng nghe sâu hơn. Người ta biết nhiều hơn nhưng không sống khác đi nhiều hơn.
Người ta nói về đạo lý nhiều hơn nhưng đôi khi lại thiếu kiên nhẫn hơn với chính những người sống bên cạnh mình. Khi điều đó xảy ra, máy niệm Phật đã vô tình trở thành một hình thức an ủi tâm lý thay vì một phương tiện thức tỉnh.
Chúng ta cảm thấy yên tâm vì mình đã làm điều đúng, nhưng lại quên tự hỏi liệu điều đúng ấy có đang tạo ra kết quả thật sự hay không. Hãy tưởng tượng có một người mỗi ngày đều đứng trước một tấm gương rất lớn. Người ấy nhìn vào gương suốt nhiều năm, nhưng chưa từng sửa lại mái tóc rối, chưa từng lau sạch bụi bẩn trên gương mặt mình. Việc đứng trước gương tự nó không làm người ấy thay đổi.
Chiếc gương chỉ có ý nghĩa khi người ấy nhìn thấy điều cần thay đổi và bắt đầu thay đổi nó. Phật hiệu cũng giống như vậy. Nó là chiếc gương của tâm thức. Nó không đến để thay chúng ta sống. Nó không đến để thay chúng ta chuyển hóa. Nó không đến để thay chúng ta yêu thương người khác. Nó chỉ nhắc nhở, chỉ soi sáng, chỉ chỉ đường. Còn bước đi hay không vẫn là lựa chọn của mỗi người.
Tôi nghĩ đây là điều mà nhiều người cần nghe. Bởi vì có những người đã dành 10 năm, 20 năm, thậm chí 30 năm nghe niệm Phật nhưng khi gặp nghịch cảnh vẫn đau khổ như cũ. Không phải vì Phật pháp không có giá trị mà vì họ đã dừng lại ở việc nghe mà chưa đi đến việc sống.
Một hạt giống dù tốt đến đâu cũng không thể nảy mầm nếu chỉ được đặt trên mặt đá.
Nó cần được gieo xuống đất, nó cần được tưới nước, nó cần thời gian để bén rễ.
Câu Phật hiệu cũng vậy, nếu chỉ đi ngang qua tai rồi biến mất, nó rất khó tạo ra sự thay đổi sâu sắc. Nhưng nếu mỗi lần nghe, chúng ta đều tự hỏi mình một câu đơn giản, hôm nay mình đã sống tử tế hơn chưa?” thì lúc đó Phật hiệu bắt đầu đi vào cuộc đời.
Tôi muốn chư vị suy ngẫm về một điều nữa. Trong một gia đình, điều gì ảnh hưởng đến con cái nhiều nhất? Có phải là chiếc máy niệm Phật không? Không. Thứ ảnh hưởng mạnh nhất luôn là cách người lớn sống. Một đứa trẻ không học bằng ta nhiều như chúng ta tưởng. Nó học bằng mắt. Nó nhìn cách cha mẹ đối xử với nhau. Nó nhìn cách ông bà nói chuyện với hàng xóm. Nó nhìn cách người lớn phản ứng khi gặp khó khăn.
Nếu trong nhà mở máy niệm Phật suốt ngày nhưng mọi người thường xuyên lớn tiếng, chỉ trích và làm tổn thương nhau, đứa trẻ sẽ ghi nhớ điều gì? Nó sẽ ghi nhớ hành vi chứ không phải âm thanh. Nó sẽ học từ cách sống chứ không phải từ chiếc loa. Đó là lý do vì sao người tu tập chân chính luôn quan tâm đến việc chuyển hóa bản thân trước khi mong muốn thay đổi người khác. Họ hiểu rằng bài giảng mạnh mẽ nhất không nằm trên môi, nó nằm trong cách sống.
Lời khuyên thuyết phục nhất không nằm trong âm thanh, nó nằm trong tấm gương. Và năng lượng lan tỏa nhất không đến từ thiết bị. Nó đến từ trái tim đã được chuyển hóa thật sự.
Có một góc nhìn khác mà tôi muốn chư vị suy ngẫm. Suốt từ đầu đến giờ chúng ta đang nói về việc bản thân mình có thay đổi hay không sau khi nghe Phật hiệu. Nhưng bây giờ hãy tạm gác điều đó sang một bên. Hãy nhìn sang những người đang sống cùng chúng ta. Bởi vì điều nguy hiểm nhất đôi khi không nằm ở chiếc máy niệm Phật. Điều nguy hiểm nhất nằm ở thái độ của người mở máy niệm Phật. Đây là điều rất ít người nhận ra khi mới bước vào con đường tu tập. Ai cũng mong muốn điều tốt đẹp đến với gia đình. Ai cũng mong người thân được bình an, được hiểu đạo lý, được sống thiện lành hơn. Mong muốn đó hoàn toàn tốt đẹp. Nhưng theo thời gian có một cái bẫy rất tinh vi bắt đầu xuất hiện. Đó là chúng ta dần dần tin rằng điều mình đang làm là đúng và từ đó bắt đầu mong người khác phải giống mình.
Chính từ khoảnh khắc đó, sự tỉnh thức có thể biến thành sự áp đặt mà bản thân không hề hay biết.
Tôi từng gặp những người rất chăm chỉ nghe Phật pháp, rất siêng năng niệm Phật, nhưng trong gia đình lại thường xuyên than phiền rằng chồng không chịu nghe đạo, vợ không chịu tu tập, con cái không thích nghe kinh, người thân không chịu làm theo lời mình khuyên. Họ đau khổ không phải vì thiếu Phật pháp. Họ đau khổ vì muốn kiểm soát sự thay đổi của người khác. Chư vị hãy quan sát thật kỹ. Khi một người liên tục nghĩ rằng mình đúng, còn người khác sai, tâm khiêm tốn bắt đầu biến mất. Khi tâm khiêm tốn biến mất, lòng từ bi cũng dần suy yếu. Khi lòng từ bi suy yếu, việc tu tập bắt đầu mất đi ý nghĩa ban đầu. Người ấy vẫn có thể nghe Phật hiệu mỗi ngày vẫn có thể nói rất nhiều điều đúng. Nhưng năng lượng mà họ phát ra không còn là sự bao dung nữa. Nó trở thành sự căng thẳng vô hình mà người xung quanh đều cảm nhận được.
Có những người mở máy niệm Phật rất lớn với suy nghĩ rằng làm như vậy sẽ giúp cả nhà được lợi ích. Nhưng họ chưa từng hỏi người khác có đang cần điều đó hay không. Có những người liên tục nhắc nhở người thân phải sống thế này, phải làm thế kia, phải nghe lời khuyên của mình. Nhưng họ quên mất rằng không ai trưởng thành bằng sự ép buộc. Một hạt giống không lớn lên vì bị kéo mạnh, một bong hoa không nở vì bị thốt ép. Một con người cũng vậy, mỗi người đều có hành trình riêng, thời điểm riêng và nhân duyên riêng. Nếu chúng ta thật sự hiểu điều đó, chúng ta sẽ bớt sốt ruột hơn rất nhiều.
Điều khiến một người thay đổi chưa bao giờ là áp lực. Điều khiến một người thay đổi là cảm hứng. Một người cha hiền lành sẽ dạy con về sự tử tế hiệu quả hơn 1,000 bài giảng. Một người mẹ biết nhẫn nhịn sẽ dạy con về lòng bao dung hiệu quả hơn rất nhiều lời khuyên. Một người sống chân thành sẽ khiến người khác tự nguyện học theo mà không cần ép buộc. Đó là sức mạnh của tấm gương. Và đó cũng là lý do vì sao người tu tập chân chính luôn bắt đầu từ việc sửa mình trước. Họ không vội thay đổi thế giới, họ không vội thay đổi gia đình, họ không vội thay đổi người khác, họ dành phần lớn thời gian để thay đổi chính mình. Bởi vì khi một ngọn nến được thắp sáng, nó tự nhiên chiếu sáng không gian xung quanh, nó không cần phải đi thuyết phục bóng tối biến mất.
Tôi muốn kể cho chư vị nghe một hình ảnh rất đời thường.
Trong nhiều gia đình có những người mỗi ngày đều mở máy niệm Phật nhưng đồng thời cũng thường xuyên nhắc lại lỗi lầm của người khác. Họ nói về chuyện đã xảy ra năm trước. Họ nhắc lại điều làm mình tổn thương từ nhiều năm trước. Họ giữ chặt những ký ức không vui như giữ một món đồ quý giá. Chư vị thử nghĩ xem, một bên là âm thanh nhắc đến sự buông bỏ, một bên là tâm thức không chịu buông bỏ. Hai dòng chảy ấy đang đi ngược chiều nhau, làm sao bình an có thể xuất hiện trọn vẹn được? Đôi khi điều gia đình cần không phải là thêm một giờ mở máy niệm Phật. Điều gia đình cần là một lời xin lỗi. Đôi khi điều người thân cần không phải là thêm một bài giảng về đạo lý. Điều họ cần là được lắng nghe. Đôi khi đều giúp một mối quan hệ được chữa lành không phải là một âm thanh phát ra từ chiếc loa. Điều giúp chữa lành là một trái tim biết hạ thấp cái tôi của mình xuống. Chúng ta thường tìm kiếm những phương pháp lớn lao mà quên mất những điều đơn giản nhất. Trong khi đó, rất nhiều khổ đau của con người lại bắt nguồn từ những điều đơn giản. Một lời nói thiếu suy nghĩ, một ánh mắt lạnh lùng, một sự cố chấp kéo dài, một cái tôi không chịu nhường bước.
Nếu chư vị muốn biết mình đã thật sự tiếp nhận được năng lượng của câu Phật hiệu hay chưa, đừng nhìn vào số giờ mình đã nghe. Hãy nhìn vào cách mình đối xử với người thân khi bất đồng quan điểm.
Đó mới là bài kiểm tra chân thật nhất.
Khi người khác không làm theo ý mình, mình có còn giữ được sự bình tĩnh hay không? Khi người khác từ chối lời khuyên của mình, mình có còn giữ được sự tôn trọng hay không? Khi người khác sống khác với lựa chọn của mình, mình có còn giữ được sự bao dung hay không? Nếu làm được điều đó, chư vị đang tiến rất gần đến tinh thần của sự tu tập chân chính.
Tôi nghĩ rằng rất nhiều người nghe đến đây sẽ nhận ra một điều, hóa ra điều làm gia đình trở nên ấm áp không phải là việc ai đúng ai sai. Điều làm gia đình trở nên ấm áp là việc ai biết yêu thương trước. Hóa ra điều làm cho căn nhà có năng lượng tốt không phải là việc ai hiểu nhiều đạo lý hơn. Điều làm cho căn nhà có năng lượng tốt là việc ai biết sống những đạo lý ấy trước. Hóa ra điều khiến con cái kính trọng cha mẹ không phải là những lời dạy thật hay. Điều khiến chúng kính trọng là những gì chúng nhìn thấy mỗi ngày trong cách cha mẹ sống.
Vì vậy, nếu hôm nay chư vị mở máy niệm Phật trong nhà, hãy nhớ một điều rất quan trọng. Đừng dùng Phật pháp để tạo khoảng cách với người khác. Đừng dùng sự hiểu biết của mình để đánh giá người khác. Đừng dùng việc tu tập của mình để cảm thấy mình cao hơn người khác. Càng tu tập sâu, con người càng trở nên khiêm nhường. Càng hiểu nhiều, con người càng cảm thông. Càng tiến gần đến sự tỉnh thức, con người càng dịu dàng. Nếu điều đó chưa xuất hiện, chúng ta vẫn cần tiếp tục nhìn lại chính mình. Bởi vì đôi khi âm thanh cần được điều chỉnh không phải là âm lượng của chiếc máy. Thứ cần được điều chỉnh chính là giọng nói trong trái tim chúng ta mỗi ngày.
Chư vị hãy thử nhớ lại những người mà mình thật sự kính trọng trong cuộc đời. Có thể đó là cha mẹ, có thể là một người thầy, có thể là một người lớn tuổi mà chư vị từng gặp. Điều gì khiến họ để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng chúng ta? Có phải vì họ nói rất nhiều không? thường là không. Có phải vì họ luôn chứng minh mình đúng không? Cũng không phải. Điều khiến chúng ta nhớ mãi chính là cách họ đối xử với con người. Chính là sự điềm tĩnh khi gặp chuyện khó khăn, chính là sự tử tế khi người khác mắt sai lầm. Chính là sự bao dung khi bị hiểu lầm.
Những điều ấy không phát ra âm thanh nhưng lại có sức lan tỏa mạnh hơn bất kỳ âm thanh nào.
Và đây chính là điều mà nhiều người vô tình bỏ quên khi bước vào con đường tâm linh. Họ dành rất nhiều thời gian để tìm kiếm những điều cao siêu nhưng lại quên mất những bài học đang hiện diện ngay trong cuộc sống hằng ngày. Họ muốn nghe thêm nhiều bài giảng, muốn biết thêm nhiều giáo lý, muốn hiểu thêm nhiều khái niệm sâu sắc, nhưng lại chưa thật sự học cách nói một lời dễ nghe với người thân trong gia đình. Chư vị đừng xem thường điều đó. Bởi vì rất nhiều người có thể ngồi yên một giờ để nghe Phật hiệu, nhưng lại không thể giữ bình tĩnh 5 phút khi người khác nói điều trái ý mình. Rất nhiều người có thể thuộc lòng những lời dạy về từ bi, nhưng lại không đủ kiên nhẫn để lắng nghe người thân nói hết một câu chuyện, đó là khoảng cách giữa hiểu và sống. Và khoảng cách ấy đôi khi lớn hơn chúng ta tưởng.
Tôi luôn cho rằng thước đo chân thật nhất của sự tu tập không nằm trong những lúc thuận lợi. Thước đo chân thật nhất xuất hiện khi cuộc đời không đi theo ý mình. Khi đó mọi lớp vỏ bên ngoài đều rơi xuống. Khi đó con người thật của chúng ta mới xuất hiện. Một người có thể rất ôn hòa khi mọi chuyện đều thuận lợi. Nhưng khi bị tổn thương thì sao? Khi bị phản bội thì sao? Khi bị xúc phạm thì sao? Khi mất mát thì sao? Khi công sức của mình không được ghi nhận thì sao?
Chính những thời khắc ấy mới cho thấy câu Phật hiệu đã đi sâu đến đâu trong trái tim.
Có những người mỗi ngày đều nghe câu Nam Mô A Di Đà Phật nhưng chỉ cần ai đó nói một câu không vừa ý là mất ngủ cả đêm.
Chỉ cần một lời phê bình là buồn bực nhiều ngày. Chỉ cần một sự việc nhỏ không như mong muốn là tâm lập tức dao động.
Điều đó không có nghĩa họ là người xấu.
Điều đó chỉ cho thấy rằng sự thực tập vẫn còn ở bên ngoài nhiều hơn ở bên trong. Bởi vì khi ánh sáng thật sự đi vào nội tâm, phản ứng đầu tiên của con người không còn là chống trả nữa. Họ bắt đầu học cách quan sát, họ bắt đầu học cách lắng lại, họ bắt đầu học cách nhìn sự việc từ nhiều góc độ hơn.
Hãy tưởng tượng trong nhà có một chiếc máy niệm Phật hoạt động liên tục suốt 10 năm. Nhưng trong 10 năm đó, người mở máy chưa từng học cách tha thứ cho một người đã làm mình tổn thương, chưa từng học cách buông xuống một mối hận cũ, chưa từng học cách chấp nhận những điều không thể thay đổi. Chư vị nghĩ xem, điều gì đang giam giữ họ có phải hoàn cảnh không?
Không. Điều đang giam giữ họ chính là sự bám chấp của tâm thức. Và đó cũng là lý do vì sao sự chuyển hóa bên trong luôn quan trọng hơn mọi hình thức bên ngoài. Tôi muốn chư vị suy ngẫm thêm một điều nữa. Một ngày nào đó, chiếc máy niệm Phật có thể hỏng, điện có thể mất, hoàn cảnh sống có thể thay đổi, nhưng nếu lòng từ bi đã thật sự lớn lên trong trái tim, không ai có thể lấy nó đi được. Nếu sự bình an đã trở thành một phần trong cách sống của chúng ta, không hoàn cảnh nào có thể dễ dàng phá vỡ nó. Đó mới là giá trị bền dững. Đó mới là điều cần được xây dựng mỗi ngày.
Cho nên đừng vội hỏi rằng mở máy niệm Phật bao nhiêu giờ là tốt nhất. Hãy tự hỏi hôm nay mình đã bao dung hơn hôm qua chưa? Đừng vội hỏi đặt máy ở đâu thì linh thiên nhất. Hãy tự hỏi lời nói của mình hôm nay có làm người khác tổn thương hay không. Đừng vội hỏi nên chọn giọng niệm nào dễ nghe nhất. Hãy tự hỏi giọng nói của chính mình với người thân đã đủ dịu dàng hay chưa. Khi những câu hỏi ấy xuất hiện, việc nghe Phật hiệu mới bắt đầu trở thành con đường chuyển hóa thật sự. Bởi vì cuối cùng điều làm người khác nhớ đến chúng ta sẽ không phải là chiếc máy niệm Phật trong nhà đã mở bao nhiêu năm. Điều làm người khác nhớ đến sẽ là sự ấm áp mà chúng ta để lại, là cảm giác bình yên khi ở bên cạnh chúng ta. Là sự tử tế mà chúng ta dành cho họ trong những lúc khó khăn nhất. Và khi một con người sống được như vậy, dù chiếc máy niệm Phật có đang bậc hay không, năng lượng của Phật pháp vẫn đang hiện diện trong từng bước chân, từng lời nói và từng mối quan hệ của người ấy.
Bây giờ tôi muốn mời chư vị nhìn vấn đề từ một hướng hoàn toàn khác. Từ đầu đến giờ, chúng ta nói nhiều về người mở máy niệm Phật, nói về sự chuyển hóa, nói về cách sống. Nhưng có một điều rất thú vị mà ít người để ý đó là căn nhà của chúng ta thật sự đang phát ra năng lượng gì mỗi ngày. Nhiều người nghĩ năng lượng của một ngôi nhà được tạo nên bởi bàn thờ đẹp hay đơn giản, bởi máy niệm Phật mở nhiều hay ít, bởi vật phẩm tâm linh đặt ở đâu. Nhưng nếu nhìn thật sâu, chư vị sẽ nhận ra một sự thật bất ngờ. Một ngôi nhà không phát ra năng lượng từ đồ vật. Một ngôi nhà phát ra năng lượng từ cảm xúc của những người đang sống trong đó. Hãy thử bước vào hai căn nhà khác nhau.
Căn nhà thứ nhất rất bình thường, không có gì đặc biệt, đồ đạt đơn giản, không gian cũng không rộng lớn. Nhưng vừa bước vào, chư vị cảm thấy dễ chịu, cảm thấy nhẹ lòng, cảm thấy muốn ngồi lại lâu hơn, không ai giải thích được tại sao, chỉ đơn giản là có một cảm giác bình yên đang hiện diện. Rồi chư vị bước sang một căn nhà khác, mọi thứ đều đẹp hơn, sang trọng hơn, bàn thờ trang nghiêm hơn. Âm thanh niệm Phật cũng vang lên đều đặn. Nhưng chỉ ở đó vài phút thôi, chư vị đã cảm thấy nặng nề, cảm thấy căng thẳng, cảm thấy như có điều gì đó không ổn. Điều gì tạo nên sự khác biệt ấy không phải đồ vật, không phải âm thanh mà là tâm trạng tích tụ của những con người sống trong ngôi nhà đó qua từng ngày, từng tháng, từng năm.
Đây là điều khoa học hiện đại ngày càng quan tâm và đời sống thực tế cũng chứng minh rất rõ. Cảm xúc có khả năng lan truyền. Một người thường xuyên tức giận có thể làm cả căn phòng trở nên nặng nề.
Một người luôn bất an có thể khiến người khác cảm thấy mệt mỏi dù không nói gì.
Ngược lại, một người điềm tĩnh có thể khiến những người xung quanh dịu lại.
Một người sống chân thành có thể làm bầu không khí trở nên dễ chịu hơn. Chư vị có thể đã từng trải nghiệm điều này mà không để ý. Có những người vừa xuất hiện là mọi người cảm thấy thoải mái. Cũng có những người vừa xuất hiện là không khí lập tức trở nên căng thẳng. Không phải vì họ cố ý mà vì năng lượng nội tâm của họ đang âm thầm lan tỏa.
Cho nên câu hỏi thú vị không còn là chúng ta mở máy niệm Phật hay không. Câu hỏi thú vị là sau khi máy niệm Phật tắt đi, điều gì vẫn còn ở lại trong căn nhà? Đây mới là điều đáng suy ngẫm. Nếu sau khi âm thanh dừng lại, sự tử tế vẫn còn ở lại, lòng biết ơn vẫn còn ở lại, sự nhẫn nhịn vẫn còn ở lại thì câu Phật hiệu đã hoàn thành sứ mệnh của nó. Nhưng nếu âm thanh vừa dừng thì sự khó chịu quay trở lại, sự trách móc quay trở lại, những cuộc cải giả quay trở lại thì có lẽ chúng ta mới chỉ nghe âm thanh mà chưa chạm được vào ý nghĩa sâu xa của nó.
Tôi từng nghe một câu chuyện rất đáng suy nghĩ. Có một người luôn mở máy niệm Phật trong nhà. Bất cứ ai đến chơi cũng nghe thấy tiếng Phật hiệu. Ai cũng nghĩ gia đình ấy chắc hẳn rất bình an. Nhưng một ngày nọ, người con của ông nói một câu khiến mọi người im lặng. Cậu nói rằng điều cậu nhớ nhất không phải là tiếng niệm Phật. Điều cậu nhớ nhất là mỗi lần mắt lỗi đều bị la mắng rất nặng.
Câu nói ấy làm người cha giật mình. Bởi vì lần đầu tiên ông nhận ra điều đang in sâu trong tâm trí con mình không phải là âm thanh phát ra từ chiếc loa mà là cách ông đối xử với con mỗi ngày.
Chư vị thấy không? Đây chính là điều bất ngờ mà rất nhiều người không nhận ra.
Thứ ở lại lâu nhất trong lòng người khác không phải điều chúng ta muốn truyền đạt. Thứ ở lại lâu nhất chính là cách chúng ta sống. Một người cha có thể mở máy niệm Phật suốt ngày. Nhưng điều đứa con ghi nhớ lại là sự nóng nảy. Một người mẹ có thể thuộc rất nhiều lời dạy hay nhưng điều con cái ghi nhớ lại là những lời trách móc. Điều đó nghe có vẻ nghiệt ngã nhưng đó là sự thật của cuộc sống.
Và từ đây chúng ta đi đến một phát hiện còn sâu hơn nữa. Rất nhiều người dành cả đời đi tìm một nguồn năng lượng tốt cho ngôi nhà. Họ tìm ngày đẹp, tìm hướng đẹp, tìm vật phẩm đẹp, tìm cách bố trí đẹp. Nhưng đôi khi họ quên mất rằng nguồn năng lượng mạnh nhất của một ngôi nhà chính là tâm trạng của người chủ nhà. Nếu người chủ nhà sống trong biết ơn, ngôi nhà sẽ có năng lượng của biết ơn. Nếu người chủ nhà sống trong oán trách, ngôi nhà sẽ có năng lượng của oán trách. Nếu người chủ nhà sống trong yêu thương, ngôi nhà sẽ có năng lượng của yêu thương, không vật phẩm nào mạnh hơn điều đó.
Có lẽ đến đây một số chư vị sẽ bắt đầu nhìn việc mở máy niệm Phật theo cách hoàn toàn khác. Nó không còn là một hoạt động mang tính hình thức nữa. Nó trở thành một lời nhắc nhở. Mỗi ngày, mỗi khi câu Phật hiệu vang lên, thay vì chỉ nghe bằng tai, chúng ta có thể tự hỏi mình một câu, hôm nay ngôi nhà của tôi đang phát ra năng lượng gì? Người thân của tôi khi ở cạnh tôi cảm thấy được chữa lành hay cảm thấy áp lực? Con cái của tôi cảm thấy được yêu thương hay cảm thấy bị phán xét? Người bạn đời của tôi cảm thấy được thấu hiểu hay cảm thấy cô đơn ngay trong chính ngôi nhà của mình?
Đây là những câu hỏi không dễ trả lời, nhưng chính những câu hỏi ấy mới có khả năng thay đổi một gia đình. Bởi vì khoảnh khắc con người bắt đầu nhìn lại chính mình, sự chuyển hóa đã bắt đầu. Khoảnh khắc con người ngừng đổ lỗi cho hoàn cảnh và bắt đầu chịu trách nhiệm cho năng lượng mà mình tạo ra, bình an đã bắt đầu xuất hiện. Và cũng từ khoảnh khắc đó, chiếc máy niệm Phật không còn chỉ là một thiết bị phát âm thanh nữa. Nó trở thành một tiếng chuông nhắc nhở rằng mỗi ngày chúng ta đang âm thầm tạo ra bầu không khí cho ngôi nhà của mình. Một bầu không khí mà người thân sẽ nhớ rất lâu, đôi khi còn lâu hơn bất kỳ lời dạy nào mà chúng ta từng nói. Rồi sẽ có một ngày chư vị nhận ra rằng điều quý giá nhất trong một ngôi nhà không phải là những gì đang hiện diện. Điều quý giá nhất là những gì một ngày nào đó sẽ không còn nữa. Khi còn trẻ, con người thường nghĩ mình còn rất nhiều thời gian. Chúng ta nghĩ rằng ngày mai vẫn còn đó, tháng sau vẫn còn đó, năm sau vẫn còn đó, cha mẹ vẫn còn đó, người bạn đời vẫn còn đó, con cái vẫn còn đó.
Vì nghĩ rằng còn rất nhiều thời gian nên chúng ta thường trì hoản những điều quan trọng nhất. Trì hoản một lời cảm ơn, trì hoản một lời xin lỗi, trì hoản một cái ôm, trì hoản một cuộc trò chuyện chân thành, trì hoản việc yêu thương những người đang sống ngay bên cạnh mình.
Đó là lý do tôi muốn chư vị suy ngẫm về một điều. Mỗi lần mở máy niệm Phật trong nhà, đừng chỉ nghĩ đến việc cầu bình an cho tương lai. Hãy nghĩ đến những con người đang hiện diện trước mặt mình ngay lúc này. Bởi vì tương lai chưa chắc đã đến. Nhưng người thân đang ngồi cạnh chúng ta lúc này là có thật. Tiếng niệm Phật đang vang lên lúc này là có thật. Khoảnh khắc này là có thật. Và chính khoảnh khắc này mới là nơi cuộc sống đang diễn ra.
Tôi từng gặp rất nhiều người mang theo một nỗi tiếc núi rất lớn trong lòng. Điều đau đớn nhất của họ không phải là mất tiền bạc, không phải là thất bại trong công việc. Điều đau đớn nhất là khi người thân đã rời xa rồi, họ mới nhận ra mình đã dành quá ít sự dịu dàng cho người đó. Có người nói với tôi rằng điều khiến họ g dứt suốt nhiều năm không phải là những điều họ đã làm mà là những điều họ đã không làm. Họ đã không nói lời yêu thương khi còn có thể. Họ đã không dành thời gian lắng nghe khi còn cơ hội. Họ đã không buông bỏ cái tôi khi mọi chuyện vẫn còn có thể hàng gắn.
Chư vị hãy thử tưởng tượng một cảnh rất quen thuộc. Trong nhà đang mở máy niệm Phật, âm thanh rất thanh tịnh, nhưng ở một góc khác có một người mẹ đang chờ con gọi điện về. Có một người cha già đang mong con ngồi xuống nói chuyện vài phút. Có một người bạn đời đang cần được lắng nghe. Có một đứa trẻ đang muốn kể cho cha mẹ nghe một câu chuyện nhỏ. Nếu lúc ấy chúng ta chỉ chăm chú vào nghi thức mà quên mất con người trước mặt mình thì có lẽ chúng ta đã bỏ lỡ điều quan trọng nhất. Bởi vì lòng từ bi không bắt đầu từ những điều xa xôi. Lòng từ bi bắt đầu từ người gần nhất. Sự tu tập không bắt đầu từ thế giới rộng lớn, nó bắt đầu từ chính căn nhà mình đang sống. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người dành cả đời đi tìm bình an nhưng vẫn không tìm thấy. Họ tìm ở quá xa trong khi bình an luôn bắt đầu từ những điều rất gần.
Một lời hỏi han, một ánh mắt cảm thông, một sự kiên nhẫn khi người khác đang khó chịu, một sự nhường nhịn khi bản thân hoàn toàn có thể thắng trong cuộc tranh cãi.
Đôi khi cuộc đời rất lạ, chúng ta có thể nhớ rất nhiều bài học lớn, nhưng thứ khiến trái tim rung động lại là những điều nhỏ bé. Khi một người già nhớ về con cái, họ không nhớ những món quà đắt tiền, họ nhớ những bữa cơm quây quần. Khi một đứa trẻ trưởng thành nhớ về gia đình, nó không nhớ chiếc tivi đắc nhất hay căn nhà lớn nhất. Nó nhớ những
khoảnh khắc được yêu thương. Khi một người sắp đi hết cuộc đời nhìn lại chặn đường đã qua, điều họ tiếc nhất hiếm khi là kiếm chưa đủ tiền. Điều họ tiếc nhất thường là đã yêu thương chưa đủ.
Vì vậy, mỗi lần câu Nam Mô A Di Đà Phật vang lên trong nhà, hãy để nó trở thành một lời nhắc nhở.
Một ngày nào đó, căn nhà này sẽ không còn đông đủ như hôm nay. Một ngày nào đó, chiếc ghế quen thuộc sẽ trống. Một ngày nào đó, sẽ có người chỉ còn tồn tại trong ký ức. Khi nghĩ đến điều đó, rất nhiều giận hờn trở nên nhỏ bé, rất nhiều tranh chấp trở nên vô nghĩa, rất nhiều điều chúng ta cố giữ lại bỗng nhiên không còn quan trọng nữa.
Có một câu hỏi mà tôi mong chư vị tự hỏi mình tối nay. Nếu đây là ngày cuối cùng được ở bên những người thân yêu, chúng ta sẽ đối xử với họ như thế nào? Chúng ta còn muốn thắng trong một cuộc tranh cãi nữa không? Chúng ta còn muốn giữ mãi một nỗi giận hờn nữa không? Chúng ta còn muốn nhắc lại lỗi lầm cũ nữa không? Hay chúng ta sẽ chọn yêu thương nhiều hơn một chút? Khi con người thật sự ý thức được sự vô thường của cuộc sống, trái tim bắt đầu mềm lại. Khi trái tim mềm lại, sự cảm thông xuất hiện. Khi sự cảm thông xuất hiện, bình an bắt đầu lớn lên. Và đến lúc ấy, tiếng niệm Phật không còn chỉ vang lên từ chiếc loa nữa. Nó xuất hiện trong cách chúng ta nhìn nhau, trong cách chúng ta tha thứ cho nhau, trong cách chúng ta trân trọng những người vẫn còn đang hiện diện bên cạnh mình.
Rồi nhiều năm sau, điều người thân nhớ về chúng ta sẽ không phải là chiếc máy niệm Phật đã mở bao nhiêu giờ mỗi ngày.
Điều họ nhớ sẽ là cảm giác bình yên khi ở cạnh chúng ta. là sự ấm áp mà chúng ta để lại trong căn nhà ấy. Là những lần chúng ta chọn yêu thương thay vì trách móc, là những lần chúng ta chọn lắng nghe thay vì phán xét. Và đó có lẽ là dấu ấn đẹp nhất mà một con người có thể để lại trong cuộc đời này. Có lẽ điều làm con người thức tỉnh mạnh nhất không phải là một bài học lớn. Rất nhiều khi đó chỉ là một khoảnh khắc rất bình thường trong cuộc sống.
Một ngày nào đó, chư vị bước ngang qua căn phòng của cha mẹ và bất ngờ nhận ra mái tóc của họ đã bạc nhiều hơn năm trước. Một ngày nào đó, chư vị nhìn thấy đôi bàn tay của người bạn đời đã xuất hiện thêm nhiều nếp nhăn. Một ngày nào đó, chư vị phát hiện đứa con từng nắm tay mình đi học, giờ đã trưởng thành và có thế giới riêng của nó.
Những khoảnh khắc ấy thường đến rất lặng lẽ, không báo trước, không ồn ào. Nhưng chúng khiến con người giật mình nhận ra rằng thời gian đang âm thầm đi qua tất cả chúng ta.
Khi còn trẻ, chúng ta thường nghĩ mình có thể trì quản mọi thứ. Hôm nay chưa quan tâm cũng được, hôm nay chưa nói lời yêu thương cũng được, hôm nay còn giận nhau một chút cũng không sao. Nhưng cuộc sống không vận hành như vậy, thời gian không chờ ai cả. Mỗi ngày trôi qua là một ngày ít đi, mỗi cuộc gặp gỡ là một cuộc gặp gỡ ít hơn. Mỗi bữa cơm đoàn tụ là một bữa cơm đang tiến gần hơn đến lần cuối cùng mà không ai biết trước. Chính vì thế, tôi luôn cho rằng giá trị lớn nhất của việc nghe câu Phật hiệu không phải là để cầu xin cuộc đời thay đổi. Giá trị lớn nhất là để nhắc chúng ta tỉnh dậy trước khi quá muộn. Tỉnh dậy để nhận ra ai mới là người thật sự quan trọng. Tỉnh dậy để nhận ra có những thứ mất đi sẽ không bao giờ quay trở lại. Tỉnh dậy để nhận ra rằng rất nhiều điều chúng ta đang bực bội hôm nay sẽ trở nên vô nghĩa khi nhìn lại sau vài năm nữa.
Chư vị hãy thử nhớ lại những cuộc tranh cãi lớn nhất trong cuộc đời mình. Bây giờ nhìn lại bao nhiêu chuyện trong số đó thật sự quan trọng. Bao nhiêu chuyện đáng để đánh đổi tình thân? Bao nhiêu chuyện đáng để mất ngủ nhiều đêm? Bao nhiêu chuyện đáng để làm tổn thương những người mình yêu quý nhất. Phần lớn đều không đáng, nhưng khi đang ở giữa cơn nóng giận, con người rất khó nhìn thấy điều đó. Cái tôi luôn khiến những chuyện nhỏ trở thành chuyện lớn. Cái tôi luôn muốn chiến thắng, luôn muốn chứng minh mình đúng, luôn muốn người khác phải thay đổi trước. Thế nhưng cuộc đời có một sự thật rất công bằng. Đến cuối cùng, người hạnh phúc không phải là người thắng nhiều cuộc tranh cãi nhất. Người hạnh phúc là người giữ được nhiều mối quan hệ tốt đẹp nhất. Người được yêu quý không phải là người luôn đúng. Người được yêu quý là người khiến người khác cảm thấy được yêu thương khi ở cạnh. Và điều đau lòng nhất là rất nhiều người chỉ hiểu ra điều đó khi đã không còn cơ hội sửa chữa.
Tôi từng gặp những người thành công ngoài xã hội nhưng mang trong lòng một nỗi tiếc núi rất sâu. Họ có địa vị, có tài sản, có sự kính trọng của nhiều người. Nhưng khi nhắc đến cha mẹ đã mất, mắt họ vẫn đỏ lên. Khi nhắc đến người thân đã rời xa, giọng nói vẫn nghẹn lại bởi vì họ nhận ra có những thứ không thể mua lại bằng tiền.
Có những cơ hội chỉ đến một lần trong đời, có những lời yêu thương nếu không nói đúng lúc sẽ mãi mãi không còn cơ hội để nói.
Vì vậy, nếu hôm nay trong nhà chư vị vẫn còn tiếng cười của người thân, đó đã là một phước lành. Nếu hôm nay vẫn còn người để quan tâm, đó đã là một phước lành.
Nếu hôm nay vẫn còn người để gọi điện thoại hỏi thăm, đó đã là một phước lành. Chúng ta thường cầu xin những điều lớn lao mà quên mất những điều quý giá nhất đang hiện diện ngay trước mắt mình.
Tôi nghĩ đây cũng là lý do sâu xa khiến nhiều người cảm thấy xúc động khi nghe câu Phật hiệu trong những năm tháng cuối đời. Không phải vì họ bỗng nhiên hiểu thêm một giáo lý mới mà vì họ bắt đầu nhìn rõ giá trị của từng khoảnh khắc đang có. Họ nhận ra rằng cuộc đời không dài như mình từng nghĩ. Họ nhận ra rằng yêu thương quan trọng hơn thắng thua. Họ nhận ra rằng bình an quan trọng hơn thua. Họ nhận ra rằng được ngồi cạnh những người mình thương trong một bữa cơm bình thường đôi khi còn quý hơn rất nhiều điều mà trước đây họ từng theo đuổi.
Cho nên mỗi khi tiếng niệm Phật vang lên trong căn nhà, hãy để nó nhắc nhở chúng ta về điều đó. Đừng chỉ nghe bằng đôi tai, hãy nghe bằng cả cuộc đời mình. Hãy để mỗi câu Phật hiệu trở thành một lời nhắc rằng thời gian đang đi qua. Hãy đối xử tử tế hơn khi vẫn còn cơ hội.
Hãy yêu thương nhiều hơn khi vẫn còn thời gian. Hãy nói những lời tốt đẹp khi người trước mặt vẫn còn có thể nghe thấy. Bởi vì một ngày nào đó, điều khiến chúng ta cảm thấy bình an nhất sẽ không phải là đã mở máy niệm Phật bao nhiêu năm.
Điều khiến chúng ta bình an nhất là biết rằng trong những năm tháng ấy, chúng ta đã không bỏ lỡ những người quan trọng nhất của cuộc đời mình. Chúng ta đã sống hết lòng với họ, đã yêu thương họ bằng tất cả sự chân thành mà mình có và khi nhìn lại, trái tim không còn chất chứa quá nhiều núi tiếc. Có lẽ đó mới chính là món quà sâu sắc nhất mà sự tỉnh thức có thể mang lại cho một con người.
Sau tất cả những điều chúng ta đã cùng nhau suy ngẫm, có lẽ câu hỏi quan trọng nhất không còn là có nên mở máy niệm Phật trong nhà hay không. Câu hỏi quan trọng nhất là khi câu Phật hiệu vang lên, nó sẽ dừng lại ở đôi tai hay sẽ đi tiếp vào trái tim? Bởi vì khoảng cách từ đôi tai đến trái tim rất ngắn về mặt không gian, nhưng lại là hành trình dài nhất trong cuộc đời của một con người. Nhiều người dành cả đời để tìm kiếm sự bình an. Họ đi nhiều nơi, họ đọc nhiều sách, họ nghe nhiều bài giảng, họ thử nhiều phương pháp khác nhau. Nhưng đôi khi điều họ đang tìm kiếm lại nằm ngay trong chính cuộc sống hằng ngày của mình. Nó nằm trong cách chúng ta đối xử với người thân. Nó nằm trong cách chúng ta phản ứng trước nghịch cảnh. Nó nằm trong khả năng tha thứ khi bị tổn thương. Nó nằm trong lòng biết ơn đối với những điều tưởng như bình thường nhất.
Thật ra cuộc đời của mỗi người giống như một căn nhà vô hình. Mỗi ngày chúng ta đều đang đặt vào đó một viên gạch. Một lời nói tử tế là một viên gạch. Một sự nhẫn nhịn là một viên gạch. Một lần buông bỏ oán trách là một viên gạch. Một lần chọn yêu thương thay vì hơn thua cũng là một viên gạch. Theo năm tháng, những viên gạch ấy tạo nên nơi mà tâm hồn chúng ta sẽ trú ngụ. Có người sống trong một căn nhà nội tâm đầy ánh sáng, không phải vì cuộc đời họ chưa từng gặp khó khăn mà vì họ không để khó khăn biến thành cay đắng. Có người sống trong một căn nhà nội tâm rất nặng nề, không phải vì họ gặp quá nhiều bất hạnh mà vì họ giữ lại quá nhiều điều đáng lẽ nên buông xuống từ rất lâu rồi. Đó là lý do vì sao tôi luôn nghĩ rằng giá trị lớn nhất của câu Nam Mô A Di Đà Phật không nằm ở âm thanh. Giá trị lớn nhất nằm ở sự nhắc nhở. Nhắc chúng ta sống chậm lại giữa một thế giới quá vội vàng. Nhắc chúng ta nhìn lại chính mình trước khi nhìn vào lỗi lầm của người khác. Nhắc chúng ta nhớ rằng cuộc đời là vô thường. Nhắc chúng ta nhớ rằng yêu thương luôn cần được thực hiện ngay hôm nay chứ không phải một ngày nào đó trong tương lai. Rất nhiều người chờ đến khi mất mát mới hiểu giá trị của sự hiện diện. Chờ đến khi chia ly mới hiểu giá trị của đoàn tụ. Chờ đến khi tuổi già mới hiểu giá trị của thời gian. Nhưng người tỉnh thức không đợi đến lúc đó. Họ hiểu ngay từ bây giờ. Họ biết rằng mỗi bữa cơm gia đình đều đáng quý, mỗi cuộc trò chuyện bình thường đều đáng quý, mỗi ngày còn được nhìn thấy người thân bình an đều đáng quý. Chính vì vậy mà họ sống sâu hơn, biết ơn hơn và dịu dàng hơn.
Nếu hôm nay chư vị mở máy niệm Phật trong nhà, hãy thử làm một điều rất đơn giản. Sau khi nghe xong một câu Phật hiệu, đừng vội nghĩ đến những điều lớn lao. Hãy tự hỏi mình rằng hôm nay tôi có thể làm ai đó bớt khổ hơn một chút không? Tôi có thể nói nhẹ nhàng hơn một chút không? Tôi có thể bao dung hơn một chút không? Tôi có thể yêu thương nhiều hơn một chút không? Nếu làm được điều đó, câu Phật hiệu đã không còn ở bên ngoài nữa. Nó đã bắt đầu trở thành một phần trong con người của chúng ta. Rồi sẽ đến một ngày chiếc máy niệm Phật cũ đi, căn nhà cũng có thể đổi khác, đồ vật rồi sẽ thay đổi theo thời gian. Nhưng những gì chúng ta gieo vào lòng người khác sẽ còn ở lại rất lâu. Một đứa con sẽ nhớ mãi sự dịu dàng của cha mẹ. Một người bạn đời sẽ nhớ mãi những tháng năm được yêu thương. Một người thân sẽ nhớ mãi cảm giác bình an khi được ở cạnh chúng ta. Đó là những dấu ấn không thời gian nào xóa được.
Và khi đi đến cuối một đời người đều mang lại sự thanh thản. Không phải là chúng ta đã sở hữu bao nhiêu thứ, không phải là chúng ta đã thắng bao nhiêu cuộc tranh luận, không phải là chúng ta đã được bao nhiêu người ngưỡng mộ. Điều mang lại sự thanh thản là biết rằng mình đã sống tử tế, đã yêu thương khi còn có thể yêu thương, đã tha thứ khi còn có thể tha thứ, đã trân trọng những người bên cạnh khi họ vẫn còn hiện diện.
Cho nên lưu ý quan trọng nhất khi mở máy niệm Phật trong nhà có lẽ không phải là hướng đặt chiếc máy, thời gian mở máy hay âm lượng của chiếc loa. Lưu ý quan trọng nhất là đừng để câu Phật hiệu chỉ vang lên trong căn phòng. Hãy để nó vang lên trong cách sống của mình. Hãy để nó hiện diện trong ánh mắt biết cảm thông, trong lời nói biết nâng đỡ, trong trái tim biết bao dung, trong những hành động âm thầm nhưng đầy yêu thương mỗi ngày. Bởi vì đến cuối cùng người ta sẽ không nhớ căn nhà của chư vị đã mở máy niệm Phật bao nhiêu năm. Người ta sẽ nhớ cảm giác khi bước vào căn nhà ấy, họ sẽ nhớ rằng ở đó có sự ấm áp, có sự bình yên, có một con người khiến người khác cảm thấy được tôn trọng, được lắng nghe và được yêu thương. Và nếu một ngày nào đó chư vị rời khỏi thế gian này, nhưng sự tử tế ấy vẫn còn sống trong trái tim những người ở lại thì đó đã là một đời sống rất đẹp. Khi ấy tiếng niệm Phật không còn phát ra từ chiếc loa nữa. Nó đang tiếp tục ngân gian trong những con người mà chư vị đã chạm tới bằng tình thương của mình. Và đó có lẽ là âm thanh đẹp nhất mà một đời người có thể để lại./.
