WASHINGTON (Calitoday News): Đảng Dân chủ đã giành được những thắng lợi đáng kể tại các cơ quan lập pháp tiểu bang trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, lật ngược thế đa số của đảng Cộng hòa tại nhiều địa phương và giành quyền kiểm soát toàn bộ bộ máy chính quyền ở một số tiểu bang chiến trường quan trọng.
Theo The Hill, Associated Press và Reuters, những chiến thắng này không chỉ làm thay đổi cán cân quyền lực tại các nghị viện tiểu bang mà còn có thể tác động lâu dài đến chính sách thuế, giáo dục, y tế, quyền phá thai, quy định bầu cử và việc phân chia lại các địa hạt Quốc hội Mỹ.
Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát tại nhiều tiểu bang chiến trường
Một trong những chiến thắng đáng chú ý nhất diễn ra tại Wisconsin, nơi đảng Dân chủ giành được thế đa số tại cả Thượng viện và Hạ viện tiểu bang, chấm dứt 16 năm kiểm soát cơ quan lập pháp của đảng Cộng hòa.
Với việc tiếp tục nắm giữ chức thống đốc, đảng Dân chủ hiện có quyền kiểm soát cả ba vị trí quan trọng trong bộ máy chính quyền Wisconsin.
Tình hình tương tự cũng diễn ra tại Minnesota, nơi đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện tiểu bang sau giai đoạn hai đảng chia sẻ quyền lực. Kết quả này giúp đảng Dân chủ nắm cả hai viện lập pháp và chức thống đốc.
Tại Michigan, đảng Dân chủ giành lại Hạ viện, trong khi tiếp tục kiểm soát Thượng viện và văn phòng thống đốc. Pennsylvania cũng ghi nhận bước chuyển đáng kể khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Thượng viện tiểu bang, hoàn tất việc nắm giữ cả ba vị trí quyền lực.
Theo Hội nghị Quốc gia các Cơ quan Lập pháp Tiểu bang (NCSL), những kết quả này đánh dấu sự thay đổi lớn tại các tiểu bang từng có những cuộc cạnh tranh gay gắt giữa hai đảng trong nhiều kỳ bầu cử gần đây.
Gia tăng số tiểu bang có chính quyền do một đảng kiểm soát hoàn toàn
Trong chính trị Mỹ, thuật ngữ trifecta được sử dụng để chỉ tình trạng một chính đảng đồng thời kiểm soát chức thống đốc, Thượng viện và Hạ viện của một tiểu bang.
Đây là lợi thế quan trọng vì đảng cầm quyền có thể thúc đẩy chương trình lập pháp của mình mà không cần phải thương lượng với một viện do phe đối lập kiểm soát.
Trước cuộc bầu cử năm 2026, đảng Cộng hòa nắm quyền kiểm soát hoàn toàn tại 23 tiểu bang, trong khi đảng Dân chủ có 16 tiểu bang. Mười một tiểu bang còn lại có chính quyền chia sẻ giữa hai đảng.
Sau cuộc bầu cử ngày 3/11, đảng Dân chủ đã giành thêm quyền kiểm soát hoàn toàn tại Minnesota, Wisconsin, Michigan và Pennsylvania.
Các kết quả được công bố trong ngày 4/11 cũng cho thấy đảng Dân chủ đạt được những thắng lợi quan trọng tại Nevada, trong khi Arizona đang có khả năng chứng kiến sự thay đổi tương tự, dù một số cuộc đua vẫn chưa được xác nhận kết quả cuối cùng.
Theo Reuters, những chiến thắng này có thể đưa số chính quyền tiểu bang do đảng Dân chủ kiểm soát hoàn toàn lên mức cao nhất trong nhiều năm.
Đảng Cộng hòa mất thế kiểm soát tuyệt đối tại nhiều tiểu bang
Không chỉ giành thêm các cơ quan lập pháp, đảng Dân chủ còn phá vỡ thế kiểm soát hoàn toàn của đảng Cộng hòa tại Georgia, Iowa, Ohio và Texas.
Tại Texas, ứng cử viên Dân chủ Gina Hinojosa đánh bại Thống đốc đương nhiệm Greg Abbott, trở thành người phụ nữ gốc Mỹ Latinh đầu tiên đắc cử thống đốc tiểu bang này.
Ở Georgia, ứng cử viên Dân chủ Keisha Lance Bottoms giành chiến thắng trong cuộc đua thống đốc, trong khi Iowa và Ohio cũng bầu các thống đốc thuộc đảng Dân chủ sau nhiều năm do đảng Cộng hòa lãnh đạo.
Những kết quả này đồng nghĩa với việc đảng Cộng hòa không còn đồng thời kiểm soát chức thống đốc và cả hai viện lập pháp tại các tiểu bang nói trên.
Tại Georgia, đảng Dân chủ còn giành quyền kiểm soát Hạ viện tiểu bang lần đầu tiên kể từ trước cuộc bầu cử năm 2004. Trong khi đó, cuộc đua giành Hạ viện Texas vẫn đang được theo dõi sát sao khi kết quả chưa hoàn toàn ngã ngũ vào thời điểm các báo cáo ban đầu được công bố.
Theo các chuyên gia, việc một đảng mất quyền kiểm soát hoàn toàn không nhất thiết đồng nghĩa với việc phe đối lập có thể tự do thông qua các đạo luật. Tuy nhiên, sự thay đổi này có thể buộc hai bên phải thương lượng nhiều hơn về ngân sách, thuế và các chính sách quan trọng.
Phá vỡ thế đa số đủ sức vượt quyền phủ quyết của thống đốc
Một thành công khác của đảng Dân chủ là giành đủ số ghế để ngăn đảng Cộng hòa duy trì thế đa số áp đảo, hay còn gọi là supermajority, tại một số cơ quan lập pháp.
Khác với thế đa số thông thường, supermajority là tỷ lệ ghế đặc biệt cao, thường cho phép một đảng thực hiện những quyền hạn quan trọng như vượt qua quyền phủ quyết của thống đốc, tùy theo quy định của từng tiểu bang.
Theo Associated Press, đảng Dân chủ đã phá vỡ hoặc ngăn chặn thế đa số áp đảo của đảng Cộng hòa tại chín viện lập pháp thuộc tám tiểu bang, bao gồm Florida, South Carolina, Indiana, Missouri, Iowa, Ohio, Kansas và North Carolina.
Tại North Carolina, đảng Dân chủ còn giành quyền kiểm soát Hạ viện tiểu bang, trong khi đảng Cộng hòa tiếp tục nắm Thượng viện.
Những thay đổi này có thể giúp các thống đốc thuộc đảng Dân chủ có thêm ảnh hưởng trong quá trình thương lượng và ngăn chặn những dự luật mà họ phản đối.
Kết quả có thể tác động đến chính sách quốc gia
Các cuộc bầu cử nghị viện tiểu bang thường nhận được ít sự chú ý hơn so với bầu cử Quốc hội liên bang. Tuy nhiên, cơ quan lập pháp tiểu bang có quyền quyết định nhiều vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Trong nhiệm kỳ bắt đầu từ năm 2027, các chính quyền tiểu bang mới có thể đưa ra những thay đổi đáng kể đối với chính sách thuế, mức lương tối thiểu, quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, tài trợ giáo dục và các quy định liên quan đến trí tuệ nhân tạo.
Một vấn đề đặc biệt quan trọng là việc phân chia lại các địa hạt bầu cử Quốc hội.
Trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy một số tiểu bang do đảng Cộng hòa kiểm soát điều chỉnh bản đồ địa hạt nhằm tạo lợi thế trong các cuộc đua Hạ viện.
Tuy nhiên, theo Associated Press, chiến lược này không mang lại toàn bộ kết quả như mong đợi, khi đảng Cộng hòa thất bại trong nhiều cuộc đua mà họ từng kỳ vọng giành chiến thắng.
Với quyền kiểm soát mới tại một số cơ quan lập pháp, đảng Dân chủ có thể thúc đẩy những đề xuất thay đổi bản đồ địa hạt trong tương lai. Dù vậy, quyền hạn cụ thể còn phụ thuộc vào hiến pháp, luật pháp và cơ chế phân chia địa hạt của từng tiểu bang.
Đảng Dân chủ đối mặt với áp lực thực hiện cam kết
Bên cạnh những thắng lợi chính trị, kết quả bầu cử cũng đặt ra áp lực lớn đối với các nhà lãnh đạo đảng Dân chủ.
Trong nhiều cuộc đua, cử tri bày tỏ sự lo ngại về giá xăng, lạm phát, chi phí nhà ở và giá sinh hoạt ngày càng tăng.
Chủ tịch đảng Dân chủ Wisconsin, Devin Remiker, thừa nhận rằng sau khi giành chiến thắng, nhiệm vụ tiếp theo của đảng là thực hiện những cam kết với cử tri.
Bà Heather Williams, Chủ tịch Ủy ban Vận động Tranh cử Lập pháp của đảng Dân chủ (DLCC), nhận định đảng đã giành được mức độ ảnh hưởng tại các cơ quan lập pháp tiểu bang mang tính lịch sử. Theo bà, đảng Dân chủ chưa từng lật ngược được nhiều ghế như vậy trên toàn quốc kể từ thập niên 1980.
Trong khi đó, đảng Cộng hòa vẫn duy trì quyền kiểm soát tại nhiều tiểu bang có truyền thống bảo thủ, bao gồm Wyoming, Montana, Idaho và các tiểu bang thuộc khu vực Dakotas.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 vì thế không chỉ làm thay đổi cán cân quyền lực tại Washington mà còn tạo ra những chuyển biến đáng kể tại các chính quyền tiểu bang.
Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến chính sách công trong nhiều năm tới, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, kinh tế và luật bầu cử.
Tuy nhiên, do một số cuộc đua vẫn đang kiểm phiếu, tổng số ghế lập pháp và số tiểu bang do mỗi đảng kiểm soát hoàn toàn có thể tiếp tục thay đổi khi kết quả chính thức được xác nhận.
Calitoday tổng hợp
