CALIFORNIA (Calitoday News) – Quyết định của Thống đốc California Gavin Newsom nhằm chuyển đổi án tử hình của 548 tù nhân thành án tù chung thân không có khả năng được ân xá đang gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các công tố viên trên toàn tiểu bang. Nhiều người cho rằng hành động này đã phủ nhận phán quyết của bồi thẩm đoàn và gây thêm tổn thương cho gia đình các nạn nhân trong những vụ án giết người nghiêm trọng.
Ngày 5 tháng 11, ông Newsom thông báo sử dụng quyền khoan hồng theo Hiến pháp California để chuyển đổi toàn bộ các bản án tử hình hiện hành sang tù chung thân không được ân xá.
Theo Văn phòng Thống đốc, trong số 548 tù nhân bị kết án tử hình có 529 nam giới và 19 phụ nữ. Những người này bao gồm các tội phạm giết người hàng loạt và những cá nhân bị kết án trong các vụ án đặc biệt nghiêm trọng.
Quyết định của ông Newsom không đồng nghĩa với việc trả tự do cho các tù nhân, xóa bỏ bản án kết tội hoặc cho phép họ được xét ân xá thông thường. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn cần sự chấp thuận của Tòa án Tối cao California trước khi việc giảm án có hiệu lực.
Công tố viên Monterey County phản đối quyết liệt
Bà Jeannine Pacioni, Biện lý Quận Monterey, là một trong những người lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ nhất quyết định của Thống đốc Newsom.
Trong tuyên bố ngày 6 tháng 11, bà Pacioni cho rằng chỉ bằng một quyết định hành chính, thống đốc đã làm lu mờ nỗi đau của hàng trăm gia đình mất người thân vì những tội ác nghiêm trọng.
Theo bà, các bản án tử hình không phải được đưa ra một cách tùy tiện. Chúng là kết quả của quá trình xét xử kéo dài, trong đó các bồi thẩm viên phải lắng nghe lời khai, xem xét chứng cứ và cân nhắc những tình tiết đặc biệt nghiêm trọng trước khi quyết định hình phạt cao nhất.
Bà nhấn mạnh rằng việc chuyển đổi đồng loạt các bản án đã bỏ qua quá trình xét xử riêng biệt của từng vụ án và khiến nhiều gia đình nạn nhân cảm thấy công lý dành cho người thân của họ không còn được tôn trọng.
Những phản ứng tương tự cũng xuất hiện tại nhiều quận khác của California.
Ông Dan Dow, Biện lý Quận San Luis Obispo, gọi quyết định của thống đốc là hành động lạm dụng quyền lực nghiêm trọng. Ông nhắc đến những nạn nhân như Rachel Newhouse và Aundria Crawford, hai phụ nữ trẻ bị bắt cóc, cưỡng hiếp và sát hại bởi Rex Allan Krebs.
Ông Dow cho rằng việc giảm án cần được xem xét riêng từng trường hợp, thay vì áp dụng một quyết định chung cho tất cả các tù nhân.
Trong khi đó, Biện lý Quận Sacramento Thien Ho cũng phản đối, cho rằng quyền lợi của gia đình nạn nhân và những phán quyết hợp pháp của bồi thẩm đoàn phải được đặt vào trung tâm của mọi cuộc thảo luận về án tử hình.
Newsom: Án tử hình không phù hợp với các giá trị của California
Về phía mình, Thống đốc Newsom bảo vệ quyết định bằng lập luận rằng việc chính quyền tước đoạt mạng sống của một con người không phù hợp với những giá trị nhân đạo và nguyên tắc công lý mà California theo đuổi.
Ông cho rằng hệ thống tư pháp hình sự không hoàn hảo, luôn tồn tại nguy cơ sai sót và bất bình đẳng. Trong những trường hợp áp dụng án tử hình, một sai lầm có thể dẫn đến hậu quả không thể sửa chữa.
California đã ngừng thi hành án tử hình kể từ năm 2006. Đến tháng 3 năm 2019, ông Newsom chính thức ban hành lệnh tạm hoãn các vụ hành quyết trong thời gian ông giữ chức thống đốc.
Tuy nhiên, án tử hình vẫn tồn tại trong luật pháp California. Cử tri tiểu bang từng hai lần bác bỏ các đề xuất bãi bỏ hình phạt này vào năm 2012 và 2016.
Do đó, quyết định mới của Newsom không có nghĩa California chính thức xóa bỏ án tử hình. Các công tố viên vẫn có thể đề nghị hình phạt tử hình trong những vụ án đủ điều kiện theo luật hiện hành.
Tòa án Tối cao California sẽ có tiếng nói quan trọng
Một vấn đề pháp lý đáng chú ý là quyền giảm án của thống đốc không phải không có giới hạn.
Theo Hiến pháp California, đối với những tù nhân đã bị kết án từ hai trọng tội trở lên, việc giảm án cần có sự đề nghị chấp thuận của Tòa án Tối cao California, với ít nhất bốn thẩm phán đồng ý.
Điều này có nghĩa quyết định của ông Newsom chưa thể tự động áp dụng cho tất cả 548 tù nhân.
Các công tố viên phản đối đang kêu gọi tòa án xem xét kỹ từng hồ sơ, đồng thời tạo cơ hội cho gia đình nạn nhân trình bày quan điểm trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Trong khi đó, các tổ chức phản đối án tử hình, bao gồm Liên minh Chống Án tử hình California và Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), hoan nghênh hành động của thống đốc. Họ cho rằng án tử hình tiềm ẩn nguy cơ kết án oan, có những bất bình đẳng trong quá trình áp dụng và không phù hợp với nguyên tắc bảo vệ phẩm giá con người.
Cuộc tranh luận hiện nay phản ánh sự khác biệt sâu sắc giữa hai quan điểm về công lý: một bên nhấn mạnh việc tôn trọng bản án đã được tuyên và quyền lợi của gia đình nạn nhân, trong khi bên còn lại cho rằng nhà nước không nên sử dụng hình phạt tử hình trong một hệ thống tư pháp có thể mắc sai lầm.
Trong những tháng tới, quá trình xem xét của Tòa án Tối cao California sẽ có vai trò quan trọng trong việc xác định phạm vi thực thi quyết định giảm án của Thống đốc Newsom
Calitoday tổng hợp
