Một đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn đang chuẩn bị diễn ra tại Hà Nội. Gần 4.800 người làm việc bán thời gian hoặc giữ các chức vụ không chuyên trách ở cấp cơ sở dự kiến sẽ phải rời nhiệm sở trong thời gian tới…
Hà Nội đang chuẩn bị bước vào một đợt thu gọn nhân sự quy mô lớn ở cấp cơ sở khi dự kiến cắt giảm gần 4.800 người hoạt động không chuyên trách tại các xã, phường trên địa bàn thủ đô. Đây là một phần trong kế hoạch tái sắp xếp hệ thống hành chánh địa phương theo hướng gọn nhẹ hơn, giảm bớt đầu mối và tiết kiệm công quỹ. Tuy nhiên, cùng lúc đó, hàng loạt câu hỏi cũng được đặt ra liên quan đến quyền lợi của những người đã gắn bó nhiều năm với hệ thống điều hành ở cấp địa phương.
Theo thông tin được công bố vào đầu tháng 6 năm 2026, nhà chức trách Hà Nội dự kiến cắt giảm khoảng 4.800 người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã sau khi hoàn tất quá trình tái sắp xếp các đơn vị hành chánh. Những vị trí bị ảnh hưởng gồm các chức danh như phó trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, nhân sự thuộc các đoàn thể bán thời gian cùng nhiều vị trí hỗ trợ khác tại địa phương. Đây là lực lượng vốn đóng vai trò trung gian giữa nhà chức trách và người dân, nhưng không thuộc ngạch công chức chính thức.
Giới lãnh đạo thành phố cho biết việc cắt giảm xuất phát từ yêu cầu cải tổ bộ máy điều hành, khắc phục tình trạng chồng chéo trách nhiệm và nâng cao hiệu quả quản trị. Trong bối cảnh ngân sách ngày càng chịu áp lực từ các khoản chi thường xuyên, việc giảm số lượng người nhận phụ cấp từ công quỹ được xem là một giải pháp giúp tiết kiệm chi tiêu về lâu dài.
Tuy nhiên, phía sau những con số tưởng như đơn giản ấy là đời sống của hàng ngàn con người. Nhiều người hoạt động không chuyên trách đã gắn bó với địa phương suốt hàng chục năm, tham gia các công việc từ hòa giải tranh chấp trong khu dân cư, vận động cư dân tham gia sinh hoạt cộng đồng cho đến hỗ trợ triển khai các chương trình của địa phương. Khoản phụ cấp họ nhận được không cao, nhưng đối với không ít gia đình, đó vẫn là một nguồn lợi tức đáng kể.
Chính vì vậy, điều được nhiều người quan tâm nhất hiện nay là liệu những người nghỉ việc trước ngày 31 tháng 5 năm 2026 có được hưởng các chế độ hỗ trợ dành cho diện tinh giản nhân sự hay không. Theo giải thích từ các cơ quan hữu trách Việt Nam, việc được hưởng hay không còn tùy thuộc từng trường hợp cụ thể và phải căn cứ vào các quy định hiện hành. Không phải tất cả những người hoạt động không chuyên trách nghỉ việc đều mặc nhiên được hưởng các quyền lợi hỗ trợ tương tự như công chức hoặc viên chức nằm trong diện tinh giản.
Điều này dẫn tới một thực tế khá nhạy cảm. Trong nhiều năm qua, đội ngũ không chuyên trách được huy động tham gia thực hiện nhiều nhiệm vụ quản trị tại địa phương. Họ là những người thường xuyên tiếp xúc với dân chúng, giải quyết các công việc phát sinh hằng ngày và góp phần duy trì hoạt động của guồng máy cơ sở. Thế nhưng khi tiến hành thu gọn bộ máy, vị thế pháp lý của họ lại khác biệt đáng kể so với công chức hay viên chức chính thức, khiến quyền lợi sau khi rời nhiệm sở trở thành đề tài gây nhiều tranh luận.
Từ góc độ quản trị công quyền, việc tinh giản nhân sự là điều cần thiết. Một hệ thống cồng kềnh với quá nhiều tầng nấc trung gian không chỉ làm gia tăng gánh nặng ngân sách mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả điều hành. Trong nhiều năm qua, không ít báo cáo kiểm toán và giám sát đã chỉ ra tình trạng số người nhận phụ cấp từ ngân sách tăng nhanh trong khi hiệu quả công việc chưa tương xứng.
Tuy nhiên, cải tổ bộ máy không đơn thuần là một bài toán về số lượng. Nếu chỉ tập trung vào việc cắt giảm bao nhiêu người hay tiết kiệm được bao nhiêu tiền mà không quan tâm đúng mức đến yếu tố con người, quá trình cải tổ sẽ khó đạt được sự đồng thuận trong xã hội. Điều người dân quan tâm không phải là việc cắt giảm có diễn ra hay không, mà là những người bị ảnh hưởng sẽ được hỗ trợ như thế nào để ổn định cuộc sống sau khi rời khỏi nhiệm sở.
Một vấn đề khác cũng được đặt ra là trách nhiệm của hệ thống quản lý đối với việc sử dụng nguồn nhân lực trong suốt nhiều năm qua. Nếu thực sự tồn tại tình trạng dư thừa nhân sự ở cấp cơ sở thì câu hỏi cần được trả lời là vì sao tình trạng đó lại kéo dài suốt một thời gian dài trước khi xuất hiện các đợt cắt giảm quy mô lớn như hiện nay. Việc tinh giản hôm nay có thể giúp giảm áp lực ngân sách, nhưng đồng thời cũng phản ánh những hạn chế trong công tác hoạch định và quản lý nhân sự của Việt Nam ở các giai đoạn trước.
Nhìn rộng hơn, kế hoạch cắt giảm gần 4.800 người hoạt động không chuyên trách tại Hà Nội không chỉ là câu chuyện riêng của một địa phương. Đây là một phần trong xu hướng cải tổ hành chánh đang diễn ra trên phạm vi toàn quốc. Thành công của tiến trình này sẽ không được đo bằng số lượng vị trí bị loại bỏ, mà bằng khả năng xây dựng một hệ thống gọn nhẹ hơn nhưng vẫn phục vụ người dân hữu hiệu hơn.
NGƯỜI QUAN SÁT
