CaliToday News – Cựu Chủ tịch Cuba Raúl Castro vừa bị phía Mỹ khởi tố với cáo buộc giết người và các tội danh khác, do liên quan đến vụ bắn hạ hai máy bay dân sự của nhóm người Cuba lưu vong tại Miami vào năm 1996 ở vùng biển ngoài khơi đảo quốc Caribe này.
Động thái pháp lý này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump liên tục gia tăng áp lực thắt chặt đối với chính phủ xã hội chủ nghĩa Cuba, nhằm buộc nước này phải mở cửa nền kinh tế cho dòng vốn đầu tư từ Mỹ và loại bỏ các thế lực đối địch với Washington. Bên cạnh đó, lệnh phong tỏa của Mỹ đối với nguồn cung nhiên liệu và hàng hóa đã gây ra tình trạng mất điện trên diện rộng, khan hiếm lương thực và khiến nền kinh tế hòn đảo này rơi vào khủng hoảng sâu sắc.
Ông Raúl Castro, hiện 94 tuổi, đang giữ chức Bộ trưởng Bộ Các lực lượng vũ trang cách mạng Cuba vào thời điểm hai chiếc máy bay nhỏ bị bắn rơi. Các phương tiện này thuộc quyền vận hành của tổ chức lưu vong “Brothers to the Rescue” (Anh em Giải cứu) — nhóm thường xuyên thả các tờ rơi kêu gọi người dân nổi dậy chống lại chính phủ tại Havana. Hai chiếc máy bay dân sự không vũ trang sau đó đã bị các chiến đấu cơ do Nga sản xuất bắn hạ, khiến toàn bộ 4 người trên khoang tử nạn.
Dưới đây là những thông tin chi tiết về ông Raúl Castro, bản cáo trạng và vụ việc chấn động năm 1996.
Nội dung cáo buộc trong bản cáo trạng
Cáo trạng quy trách nhiệm cho ông Raúl Castro trong việc phê duyệt sử dụng vũ lực tối tăm đối với tổ chức “Brothers to the Rescue”, sau khi nhóm này cho máy bay thả các tờ rơi cổ xúy dân chủ trên không phận Cuba vào tháng 1 năm 1996. Các công tố viên Mỹ khẳng định ông Raúl Castro và người anh trai Fidel Castro (Chủ tịch nước thời điểm đó) là những người đưa ra quyết định tối cao đối với mệnh lệnh tấn công này.
Theo hồ sơ truy tố, vào tháng 2 năm 1996, ông Raúl Castro đã chỉ thị cho các quan chức quân sự Cuba bắt đầu huấn luyện phi công trên các chiến đấu cơ MiG do Nga sản xuất nhằm tìm kiếm, theo dõi và chặn kích các máy bay nhỏ của nhóm lưu vong ngoài khơi. Ngày 24 tháng 2, hai chiếc máy bay đã bị bắn rơi, khiến 4 người mang quốc tịch Mỹ thiệt mạng (trong đó có 3 công dân Mỹ). Chiếc máy bay thứ ba đã may mắn trốn thoát.
Ông Castro cùng 5 cá nhân khác, bao gồm cả các phi công lái chiến đấu cơ MiG, đã bị truy tố chính thức. Cựu Chủ tịch Cuba đối mặt với tội danh âm mưu sát hại công dân Mỹ, cùng nhiều tội danh liên quan đến giết người và hủy hoại phương tiện bay. Các tội danh giết người và đồng phạm này có khung hình phạt cao nhất là tử hình hoặc tù chung thân. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu ông Castro có bao giờ phải hầu tòa tại một phòng xử án của Mỹ hay không.
Khả năng ông Raúl Castro phải đối mặt với công lý tại Mỹ
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche, người công bố bản cáo trạng hôm thứ Tư tại Miami, cho biết ông kỳ vọng ông Castro sẽ xuất hiện tại Mỹ để chịu xét xử, bằng “sự tự nguyện hoặc bằng một phương thức khác.”
Ông Blanche khẳng định chính phủ liên bang thường xuyên truy tố các cá nhân ở ngoài lãnh thổ Mỹ và áp dụng nhiều biện pháp khác nhau để đưa họ ra ánh sáng pháp luật. Trước đó, cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro cũng từng bị Mỹ khởi tố với các cáo buộc liên quan đến ma túy, trước khi ông và vợ bị Lực lượng Đặc nhiệm Mỹ bắt giữ ngay tại thủ đô của Venezuela vào tháng 1 năm nay.
Diễn biến thực tế của vụ việc năm 1996
Vào khoảng 13:30 ngày 24 tháng 2 năm 1996, ba chiếc máy bay của tổ chức “Brothers to the Rescue” cất cánh từ một sân bay ở hạt Miami-Dade, bang Florida.
Phía công tố viên Mỹ cho biết, tại khu vực vùng biển quốc tế nằm ngoài không phận Cuba, hai trong số ba chiếc Cessna không vũ trang đã bị các phi công MiG của Cuba bắn hạ mà không có bất kỳ cảnh báo nào trước đó. Nhà chức trách bổ sung thêm rằng các chiến đấu cơ MiG sau đó tiếp tục truy đuổi chiếc máy bay thứ ba, nhưng chiếc này đã chạy thoát.
Tuy nhiên, theo các biên bản ghi nhận của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc vào cuối tháng 2 năm 1996, một quan chức Cuba đã quả quyết tại phiên họp rằng hai chiếc máy bay trên đã vi phạm nghiêm trọng chủ quyền không phận Cuba khi bị bắn hạ, và một phi công dân sự đã phớt lờ các cảnh báo yêu cầu rời khỏi khu vực. Vị quan chức này cũng lập luận rằng phía Mỹ đã không có các biện pháp ngăn chặn hiệu quả hành vi xâm phạm không phận của các phi công Mỹ, bất chấp những cảnh báo liên tục từ phía Cuba.
Tổ chức “Brothers to the Rescue” được thành lập từ năm 1980, giai đoạn diễn ra cuộc di cư đột ngột của 125.000 người Cuba sang Mỹ. Mục tiêu của nhóm là hỗ trợ những người tị nạn Cuba tại eo biển Florida bằng cách thả nhu yếu phẩm từ các máy bay nhỏ và phát tín hiệu cảnh báo cho Lực lượng Phòng vệ Bờ biển Mỹ trong suốt cuộc khủng hoảng kéo dài nhiều tháng.
Phản ứng từ các bên liên quan
Chủ tịch đương nhiệm của Cuba, ông Miguel Díaz-Canel, đã lên tiếng kịch liệt lên án bản cáo trạng nhắm vào ông Castro, đồng thời cáo buộc giới chức Mỹ xuyên tạc sự thật về vụ việc năm 1996. Ông gọi đây là “một hành động chính trị hoàn toàn không có cơ sở pháp lý, chỉ nhằm củng cố cho những luận điệu mà họ đang ngụy tạo để hợp thức hóa một hành vi gây hấn quân sự điên rồ chống lại Cuba.”
Trên mạng xã hội X, ông viết rằng việc bắn hạ các máy bay là hành động “tự vệ chính đáng” sau khi các “phần tử khủng bố khét tiếng” liên tục có hành vi xâm phạm nguy hiểm vào không phận của Cuba.
Chính phủ Cuba cũng ra tuyên bố khẳng định nhân dân nước này hoàn toàn ủng hộ ông Castro, kèm theo khẩu hiệu: “Tổ quốc hay là chết, chúng ta nhất định thắng”.
Ngược lại, cô Marlene Alejandre-Triana, người có cha là ông Armando Alejandre Jr tử nạn trong vụ bắn rơi máy bay năm 1996, nhận định rằng các cáo buộc này “lẽ ra phải được thực hiện từ lâu”. Cô chia sẻ cha mình chỉ muốn mang lại tự do cho quê hương Cuba. Quyết định khởi tố ông Castro cũng nhận được sự đồng thuận và hoan nghênh mạnh mẽ từ cộng đồng người Cuba lưu vong tại Miami.
Sơ lược về cuộc đời ông Raúl Castro
Ông Raúl Castro từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Cuba trong suốt nhiều thập kỷ dưới thời kỳ cầm quyền của người anh trai Fidel Castro. Ông chính thức tiếp quản cương vị Chủ tịch nước vào năm 2006 do tình hình sức khỏe của anh trai suy yếu, và tại vị cho đến năm 2018 trước khi chuyển giao quyền lực cho ông Díaz-Canel — một đồng minh trung thành.
Vào năm 2008, ông đã phát động một loạt các cải cách giúp mở rộng khu vực kinh tế tư nhân tại Cuba, đồng thời nới lỏng các quyền tự do đi lại và tiếp cận thông tin cho công dân. Đến năm 2014, ông đã dẫn dắt cuộc đàm phán lịch sử với cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, dẫn tới việc mở lại đại sứ quán và tái thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.
Mặc dù đã chính thức nghỉ hưu từ năm 2021 với tư cách là người đứng đầu Đảng Cộng sản Cuba, ông được giới quan sát nhận định là vẫn nắm giữ tầm ảnh hưởng quyền lực to lớn đằng sau hậu trường.
Nguồn Tổng Hợp
