Chính quyền Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu đã đệ đơn kiện Harvard University, cáo buộc trường thuộc Ivy League này không cung cấp đầy đủ các tài liệu mà chính phủ yêu cầu trong khuôn khổ cuộc điều tra của U.S. Department of Justice về việc liệu quy trình tuyển sinh của Harvard có phân biệt đối xử với các ứng viên da trắng hay không.
Đây là hành động pháp lý thứ hai nhằm vào Harvard chỉ trong vòng hai tuần, kể từ khi Tổng thống Trump bất ngờ đảo ngược lập trường về một thỏa thuận tiềm năng nhằm chấm dứt chiến dịch gây sức ép kéo dài nhiều tháng của chính quyền đối với trường.
Sau khi The New York Times đưa tin ngày 2/2 rằng ông Trump đã đồng ý từ bỏ yêu cầu Harvard nộp phạt 200 triệu USD để hoàn tất một thỏa thuận, tổng thống đã phản ứng trên mạng xã hội bằng loạt bài đăng ban đêm và rạng sáng, kêu gọi mở điều tra hình sự đối với Harvard và tuyên bố nâng mức phạt yêu cầu lên 1 tỷ USD. Bốn ngày sau đó, Bộ Quốc phòng Mỹ cắt đứt các mối quan hệ học thuật với Harvard.
Vụ kiện của Bộ Tư pháp bắt nguồn từ các cuộc điều tra liên bang được mở từ năm ngoái nhằm xem xét quy trình tuyển sinh của các chương trình cử nhân, luật và y khoa của Harvard.
Harvard khẳng định các trường thành viên đã tuân thủ phán quyết năm 2023 của Supreme Court of the United States, buộc các cơ sở giáo dục đại học ngừng xem xét yếu tố chủng tộc trong tuyển sinh. Trong tuyên bố hôm thứ Sáu, người phát ngôn của Harvard, Jason Newton, cho biết trường “cam kết tuân thủ pháp luật, bao gồm các luật về quyền dân sự liên quan đến tuyển sinh và hỗ trợ tài chính”.
“Harvard đã thiện chí đáp ứng các yêu cầu của chính phủ và sẵn sàng tiếp tục làm việc theo đúng quy trình pháp lý,” ông Newton nói, đồng thời nhấn mạnh trường sẽ tự bảo vệ trước những gì Harvard gọi là các hành động trả đũa, phát sinh chỉ vì trường “từ chối đánh mất tính độc lập hoặc từ bỏ các quyền hiến định trước sự can thiệp trái luật của chính phủ”.
Mùa thu năm ngoái, tỷ lệ sinh viên da đen trong khóa tân sinh viên của Harvard giảm xuống còn 11,5%, từ mức 14% năm 2024 và 18% năm 2023 — thời điểm trước khi phán quyết của Tối cao Pháp viện có hiệu lực. Tỷ lệ sinh viên gốc Mỹ Latinh cũng giảm tương tự. Tuy nhiên, một báo cáo công bố tháng này của tổ chức phi lợi nhuận Class Action cho biết số lượng sinh viên da đen và gốc Mỹ Latinh trúng tuyển đã tăng tại các đại học công lập trọng điểm kể từ sau phán quyết.
Đơn kiện được nộp tại tòa án liên bang ở Boston và được phân công cho Thẩm phán Myong J. Joun — người do cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm. Vụ việc đánh dấu bước leo thang mới trong chiến dịch gây sức ép kéo dài nhiều tháng của chính quyền Trump đối với Harvard.
Chính quyền đã khởi động một cuộc “rà soát tuân thủ” quy trình tuyển sinh của Harvard vào tháng 4; đến tháng kế tiếp, Bộ Tư pháp mở điều tra theo Đạo luật Khiếu nại Gian lận (False Claims Act) — một đạo luật nhằm trừng phạt các hành vi lừa đảo chính phủ. Các cuộc điều tra này không nêu rõ cáo buộc sai phạm cụ thể, mà tập trung yêu cầu Harvard cung cấp khối lượng lớn tài liệu và trả lời bằng văn bản cho danh sách câu hỏi.
Chính phủ cũng yêu cầu các tin nhắn, email và trao đổi khác của quan chức Harvard liên quan đến các sắc lệnh hành pháp năm ngoái của ông Trump nhằm loại bỏ các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI).
Theo đơn kiện, Harvard đã cung cấp hơn 2.300 trang tài liệu liên quan đến tuyển sinh. Tuy nhiên, chính quyền cho rằng trường vẫn chưa bàn giao bộ dữ liệu “ở cấp độ từng ứng viên” mà họ yêu cầu. Chính phủ muốn có một bảng dữ liệu điện tử, có thể tìm kiếm, bao gồm thông tin cá nhân của từng ứng viên như chủng tộc, sắc tộc, chỉ số kinh tế, xếp hạng lớp và điểm trung bình, điểm thi MCAT, cùng mọi thang điểm nội bộ.
Bộ Tư pháp cũng yêu cầu Harvard cung cấp các yếu tố và mức đánh giá trong quy trình “xét tuyển toàn diện” — phương thức bổ sung cho các chỉ số học thuật bằng việc đánh giá các yếu tố như tư cách cá nhân hay sự phát triển cá nhân, thường thông qua bài luận và thư giới thiệu.
Theo đơn kiện, những dữ liệu ở cấp độ ứng viên này là cần thiết để xác định Harvard có tuân thủ luật quyền dân sự và phán quyết của Tối cao Pháp viện hay không. “Nếu Harvard đã chấm dứt phân biệt đối xử, trường nên sẵn sàng chia sẻ các dữ liệu cần thiết để chứng minh điều đó,” Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp phụ trách quyền dân sự Harmeet K. Dhillon tuyên bố.
Harvard từng là một trong những tâm điểm của phán quyết về affirmative action năm 2023. Kể từ khi ông Trump nhậm chức năm ngoái, chính quyền của ông nhiều lần ám chỉ rằng Harvard đã phớt lờ phán quyết này. Trong một lá thư tháng 5 năm ngoái, Bộ trưởng Giáo dục Linda McMahon cáo buộc Harvard tiếp tục “dung túng nạn phân biệt chủng tộc xấu xí” trong các chương trình đại học và sau đại học — bức thư được soạn thảo với sự tham gia trực tiếp của ông Trump và Stephen Miller, một quan chức cấp cao Tòa Bạch Ốc.
Khi hai bên cân nhắc khả năng dàn xếp vào cuối năm, việc chính phủ tiếp cận dữ liệu tuyển sinh liên tục là điểm nghẽn lớn; Harvard cho rằng yêu cầu này mang tính xâm nhập quá mức.
Harvard không phải là trường Ivy League duy nhất bị chính quyền kiện liên quan đến việc chia sẻ hồ sơ. Tháng 11 năm ngoái, Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng đã kiện University of Pennsylvania, cáo buộc trường không tuân thủ trát yêu cầu cung cấp thông tin về các nhân viên khiếu nại phân biệt đối xử bài Do Thái và những người là thành viên các nhóm Do Thái trong khuôn viên trường. Trong hồ sơ tòa án nộp tháng trước, Penn phản đối yêu cầu này, gọi đó là “đáng lo ngại” và trái pháp luật.
Nguồn nytimes
