Chỉ với vài trăm ngàn đồng, nhiều học sinh, sinh viên đã đứng tên mở tài khoản ngân hàng rồi bán lại cho người khác. Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước phải lên tiếng giải thích rõ chuyện “giám sát khách VIP” được đề cập trong dự thảo về phòng, chống rửa tiền…
Ngày 29-9-2026, Công an tỉnh Tuyên Quang cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra vừa phá một chuyên án mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng hoạt động tại nhiều tỉnh, thành. Cơ quan điều tra đã khởi tố 11 người để điều tra về hành vi “thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng”, theo Điều 291 Bộ luật Hình sự. Trong số những người được xác định giữ vai trò cầm đầu có L.Đ.H., sinh năm 1999, quê Hưng Yên; L.Q.Đ., sinh năm 1999, cư ngụ tại Hà Nội; và N.V.T., sinh năm 1995, ở Bắc Ninh. Theo kết quả điều tra ban đầu, nhóm này sử dụng nhiều trương mục trên mạng xã hội và các ứng dụng nhắn tin để liên lạc, trao đổi và che giấu hoạt động của đường dây.
Điều đáng chú ý là nhóm này không chỉ trực tiếp thu gom tài khoản mà còn tìm cách tiếp cận học sinh, sinh viên. Theo cơ quan công an, những người cầm đầu núp dưới hình thức kinh doanh, mở văn phòng cho thuê, sửa chữa chung cư và nhà trọ tại Hà Nội để tiếp cận giới trẻ, vận động họ mở tài khoản ngân hàng rồi bán lại với giá từ 500.000 đồng tới 1 triệu đồng cho mỗi tài khoản. Một số học sinh, sinh viên sau khi tham gia đường dây còn được thuê để tiếp tục rủ rê bạn bè và người thân mở tài khoản rồi bán cho đường dây.
Sau khi thu mua, những tài khoản này được sử dụng để tham gia giao dịch trên các sàn ngoại hối Forex, với tổng số tiền giao dịch được cơ quan điều tra xác định lên tới hơn 10 tỷ đồng. Ngày 23-9-2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố 11 người có liên quan. Tang vật bị thu giữ gồm 21 điện thoại di động, 4 máy vi tính và gần 500 thẻ SIM được sử dụng để kích hoạt tài khoản, nhận mã OTP, cùng nhiều thiết bị khác. Công an cho biết vụ án vẫn đang tiếp tục được mở rộng điều tra.
Từ vụ án nói trên, cơ quan công an khuyến cáo người dân không mua bán, cho thuê hoặc cho mượn tài khoản ngân hàng; đồng thời không giao giấy tờ tùy thân, mật khẩu, mã OTP hay dữ liệu sinh trắc học cho người khác trái với quy định. Đặc biệt đối với học sinh, sinh viên, việc nhận vài trăm ngàn đồng để đứng tên một tài khoản ngân hàng có thể dẫn tới những hậu quả pháp lý nghiêm trọng nếu tài khoản đó về sau bị sử dụng vào những giao dịch bất hợp pháp.
Trong một diễn biến khác, ngày 30-9-2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam lên tiếng giải thích những thông tin đang được lan truyền liên quan tới dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lãnh vực tiền tệ và ngân hàng. Trước đó, một số thông tin cho rằng khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên hoặc giới lãnh đạo ngân hàng sẽ bị đưa vào một diện giám sát chống rửa tiền riêng biệt.
Ngân hàng Nhà nước khẳng định cách hiểu này chưa phản ánh đúng nội dung của dự thảo. Theo cơ quan quản lý, đối tượng được giám sát theo dự thảo là các tổ chức báo cáo, gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng ngoại quốc và các tổ chức trung gian thanh toán, chứ không phải từng cá nhân khách hàng hay cá nhân lãnh đạo ngân hàng.
Ngân hàng Nhà nước giải thích rằng dự thảo có yêu cầu các tổ chức tín dụng cung cấp những số liệu tổng hợp, trong đó khách hàng có thể được phân chia thành nhiều nhóm, chẳng hạn khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, khách VIP hoặc những nhóm hoạt động trong các lãnh vực được đánh giá là có liên quan tới nguy cơ rửa tiền. Những dữ liệu này được dùng làm căn cứ để cơ quan quản lý đánh giá mức độ rủi ro tổng thể của từng tổ chức tín dụng.
Điểm quan trọng được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhấn mạnh là việc thu thập dữ liệu về khách hàng VIP, cổ đông, người quản lý hoặc những nhóm khách hàng khác không đồng nghĩa với việc những người này trở thành “đối tượng giám sát riêng”. Điều này cũng không có nghĩa họ mặc nhiên bị xem là có nguy cơ hoặc vi phạm những quy định về phòng, chống rửa tiền. Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết dự thảo không mở rộng thêm “đối tượng báo cáo” hay “đối tượng giám sát” so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022.
Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, việc soạn thảo quy định mới nhằm cụ thể hóa Luật Phòng, chống rửa tiền, tăng cường phương thức giám sát dựa trên mức độ rủi ro, đồng thời đáp ứng những khuyến nghị quốc tế của Lực lượng đặc nhiệm tài chánh quốc tế (FATF) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF).
NGƯỜI QUAN SÁT
