(AP) — Hơn 150 nhân viên y tế Cuba đã lên máy bay rời Honduras hôm thứ Tư, sau khi chính phủ cánh hữu mới đắc cử của nước này đột ngột hủy bỏ thỏa thuận hợp tác y tế.
Sự ra đi của đội ngũ y tế diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy chính sách cô lập chính quyền Cuba và thậm chí công khai kêu gọi thay đổi chế độ tại quốc đảo này.
Việc Cuba cử bác sĩ ra nước ngoài làm việc — thường là những chuyên gia có kỹ năng cao trong việc chăm sóc y tế trong điều kiện thiếu thốn — từ lâu được xem là một công cụ ngoại giao của Havana, nhưng chương trình này bị chính phủ Hoa Kỳ chỉ trích mạnh mẽ. Chỉ tuần trước, Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố Washington tin rằng chương trình bác sĩ Cuba là một “hình thức buôn người”.
Tổng cộng 168 nhân viên y tế Cuba đã rời sân bay tại San Pedro Sula, thành phố lớn thứ hai của Honduras, để trở về Havana, sau khi chính phủ Honduras cho rằng chương trình này không đáp ứng các yêu cầu do cơ quan quản lý trong nước đặt ra. Quyết định này được đưa ra chỉ hai tháng sau khi Tổng thống Nasry Asfura nhậm chức, người mà ông Trump đã công khai ủng hộ trong cuộc bầu cử năm ngoái.
Các quan chức Honduras trước đó bác bỏ cáo buộc cho rằng việc hủy chương trình là do áp lực từ chính quyền Trump.
Đội ngũ y tế Cuba đã có mặt tại Honduras từ năm 2024, sau khi chính phủ cánh tả của cựu Tổng thống Xiomara Castro ký thỏa thuận hợp tác với Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel.
Ông Samuel Santos, Chủ tịch Hiệp hội Y khoa Honduras, cho biết các bác sĩ, y tá, kỹ thuật viên điện và chuyên gia nhãn khoa Cuba được trả từ 1.600 đến 2.500 USD mỗi tháng, đồng thời được cung cấp chỗ ở, kỳ nghỉ có lương và vé máy bay về Cuba.
Ông Santos nói với hãng tin AP:
“Thỏa thuận này đã bị đình chỉ sau khi xem xét lợi ích tốt nhất của Honduras, bởi đây không phải là một phái đoàn y tế mang tính đoàn kết mà là một hoạt động kinh doanh.”
Ông cũng cho biết các bác sĩ Honduras sẽ tiếp quản công việc của đội ngũ Cuba, và việc họ rời đi “không ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ thống chăm sóc y tế Honduras”.
Dù bị chỉ trích, các bác sĩ Cuba vẫn đóng vai trò quan trọng tại nhiều khu vực nông thôn ở Mỹ Latinh, nơi thiếu cơ sở hạ tầng y tế cơ bản, như vùng Amazon và một số khu vực Trung Mỹ.
Đại sứ Cuba tại Honduras Juan Loforte cho biết trước báo giới hôm thứ Tư rằng đã từng có khả năng gia hạn hợp đồng cho các đội y tế Cuba tại Honduras, nhưng chính phủ Cuba chưa có cuộc trao đổi nào với Tổng thống Asfura kể từ khi ông đắc cử.
Ông Loforte nói:
“Đây là quyết định có chủ quyền của chính phủ Honduras. Các bác sĩ của chúng tôi đến đây vì phía Honduras nói rằng họ cần họ. Nhưng nếu họ không còn cần nữa, chính phủ hoàn toàn có quyền chấm dứt dịch vụ của họ.”
