Sau thời gian Bình Nhưỡng xích lại gần Moscow, Trung Quốc đang tăng tốc các dự án hạ tầng và thương mại ở biên giới Triều Tiên. Những cây cầu, tuyến tàu và khu thương mại mới không chỉ là hợp tác kinh tế, mà còn là nước cờ địa chính trị nhằm kéo Triều Tiên trở lại quỹ đạo ảnh hưởng của Bắc Kinh…
Trong những tuần đầu tháng 3/2026, một loạt động thái ngoại giao và kinh tế giữa Trung Quốc và Triều Tiên đã khiến giới quan sát quốc tế chú ý. Sau một thời gian Bình Nhưỡng tăng cường hợp tác với Nga trong bối cảnh chiến sự tại Ukraine và những biến động địa chính trị toàn cầu, Bắc Kinh đang nỗ lực tái khẳng định vai trò là đối tác chiến lược quan trọng nhất của Triều Tiên. Những dự án hạ tầng mới, các đoàn ngoại giao cấp cao và các thỏa thuận thương mại đang cho thấy Trung Quốc muốn kéo Bình Nhưỡng trở lại gần hơn với quỹ đạo ảnh hưởng của mình.
Ngày 9/3/2026, tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết hai nước đang thúc đẩy hàng loạt dự án hợp tác kinh tế và phát triển cơ sở hạ tầng dọc khu vực biên giới chung dài khoảng 1.350 km. Theo Mao Ninh, Trung Quốc và Triều Tiên “duy trì quan hệ hữu nghị truyền thống và tiếp tục tăng cường hợp tác trong nhiều lĩnh vực, bao gồm thương mại, năng lượng và phát triển cơ sở hạ tầng khu vực biên giới”.
Các nguồn tin ngoại giao cho biết một trong những dự án được chú ý nhất hiện nay là việc cải tạo tuyến cầu hữu nghị Trung – Triều nối thành phố Đan Đông của tỉnh Liêu Ninh với thành phố Sinuiju của Triều Tiên. Cây cầu này từ lâu đã được xem là huyết mạch thương mại giữa hai nước, nơi hơn 70% lượng hàng hóa trao đổi song phương từng đi qua trước khi đại dịch COVId-19 bùng phát vào năm 2020 khiến biên giới bị đóng cửa trong nhiều năm.
Ngày 6/3/2026, một đoàn quan chức cấp cao của chính quyền tỉnh Liêu Ninh do Phó tỉnh trưởng Vương Kiện dẫn đầu đã sang thăm khu vực Sinuiju để khảo sát tiến độ các dự án hợp tác kinh tế mới. Theo truyền thông Trung Quốc, các cuộc thảo luận tập trung vào việc mở rộng khu thương mại tự do biên giới và nâng cấp hệ thống đường sắt kết nối giữa hai quốc gia. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm phục hồi thương mại song phương vốn bị suy giảm mạnh trong những năm gần đây.
Trong khi đó, tại Bình Nhưỡng, chính quyền của nhà lãnh đạo Kim Jong Un cũng phát đi những tín hiệu cho thấy họ sẵn sàng tăng cường hợp tác kinh tế với Trung Quốc. Ngày 7/3/2026, tờ Rodong Sinmun – cơ quan ngôn luận chính thức của Đảng Lao động Triều Tiên đăng bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ hữu nghị với Trung Quốc, gọi đây là “mối quan hệ chiến lược được xây dựng bằng máu và lịch sử”.
Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố ngoại giao mang tính hữu nghị, các nhà phân tích cho rằng động thái mới của Bắc Kinh xuất phát từ những lo ngại sâu xa về sự thay đổi cán cân ảnh hưởng tại Bình Nhưỡng. Trong hai năm gần đây, Triều Tiên đã tăng cường quan hệ quân sự với Nga, đặc biệt sau các cuộc gặp cấp cao giữa Kim Jong Un và Tổng thống Nga Vladimir Putin vào năm 2024 và 2025. Nhiều báo cáo quốc tế cho rằng hai nước đã mở rộng hợp tác quân sự và công nghiệp quốc phòng, điều khiến Trung Quốc không thể không quan tâm.
Theo giáo sư Li Mingjiang, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Công nghệ Nanyang ở Singapore, Trung Quốc từ lâu vẫn được xem là đối tác kinh tế quan trọng nhất của Triều Tiên. Nhưng sự xích lại gần đây giữa Bình Nhưỡng và Moscow đã tạo ra một yếu tố mới trong bàn cờ địa chính trị Đông Bắc Á. “Bắc Kinh không muốn mất vai trò trung tâm trong quan hệ với Triều Tiên. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác kinh tế và phát triển hạ tầng biên giới là cách hiệu quả để củng cố lại ảnh hưởng,” ông nói trong một cuộc phỏng vấn ngày 8/3/2026.
Thực tế cho thấy kinh tế Triều Tiên phụ thuộc rất lớn vào Trung Quốc. Trước khi đại dịch xảy ra, hơn 90% thương mại đối ngoại của Bình Nhưỡng liên quan đến Trung Quốc. Từ than đá, khoáng sản cho tới lương thực và nhiên liệu, phần lớn hàng hóa xuất nhập khẩu của Triều Tiên đều đi qua biên giới phía bắc với Trung Quốc.
Chính vì vậy, bất kỳ động thái nào của Bắc Kinh nhằm tăng cường đầu tư và mở rộng hạ tầng tại khu vực biên giới đều có thể tạo ra ảnh hưởng lớn đối với nền kinh tế Triều Tiên. Các chuyên gia cho rằng nếu những dự án mới được triển khai mạnh mẽ, Trung Quốc có thể tiếp tục củng cố vai trò là “phao cứu sinh kinh tế” của Bình Nhưỡng trong bối cảnh quốc gia này vẫn đang chịu nhiều lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến chương trình hạt nhân.
Song song với các dự án kinh tế, hợp tác an ninh giữa hai nước cũng đang được chú ý. Theo các nguồn tin khu vực, lực lượng biên phòng Trung Quốc đã tăng cường tuần tra dọc theo sông Áp Lục, con sông tự nhiên phân chia biên giới hai nước. Một số cuộc tập trận quy mô nhỏ giữa lực lượng an ninh địa phương hai bên cũng được cho là đã diễn ra nhằm tăng cường kiểm soát khu vực biên giới.
Những diễn biến này đang khiến các nước trong khu vực theo dõi sát sao. Nhật Bản và Hàn Quốc đều bày tỏ quan ngại rằng sự tăng cường hợp tác giữa Trung Quốc và Triều Tiên có thể làm thay đổi cán cân chiến lược tại Đông Bắc Á. Trong khi đó, Washington tiếp tục theo dõi tình hình với sự thận trọng, đặc biệt khi Triều Tiên vẫn duy trì chương trình tên lửa và hạt nhân gây tranh cãi.
Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc đang chơi một ván cờ chiến lược phức tạp. Một mặt, Bắc Kinh muốn giữ quan hệ ổn định với Bình Nhưỡng để đảm bảo vùng đệm an ninh tại biên giới. Mặt khác, họ cũng không muốn Triều Tiên trở nên quá gần gũi với Nga hoặc phát triển các chương trình quân sự có thể gây bất ổn khu vực.
Trong bối cảnh đó, những cây cầu, tuyến đường sắt và khu thương mại biên giới không chỉ đơn thuần là các dự án kinh tế. Chúng còn là công cụ địa chính trị, giúp Trung Quốc duy trì ảnh hưởng đối với một trong những quốc gia khó đoán nhất thế giới.
Nhiều chuyên gia cho rằng cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tại Bình Nhưỡng đang bước vào một giai đoạn mới. Đó không chỉ là câu chuyện thương mại hay hạ tầng, mà là cuộc đấu âm thầm giữa các cường quốc để giành vị trí trong bàn cờ quyền lực ở Đông Bắc Á./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp: Reuters…)
