CaliToday News – Hơn năm tháng kể từ khi chiến tranh giữa Mỹ và Iran bùng nổ, căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn chưa hạ nhiệt. Washington và Tehran đều tuyên bố kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này, nhưng dữ liệu tàu thuyền cho thấy thực tế phức tạp hơn nhiều.
Theo Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), lưu lượng tàu qua Hormuz hiện vẫn giảm mạnh so với trước xung đột. Dữ liệu từ hệ thống nhận dạng tự động AIS cho thấy số lượt tàu được ghi nhận thấp hơn khoảng 90% so với mức trước chiến tranh.
UKMTO cho biết sau một đợt phục hồi ngắn vào cuối tháng 6, lưu lượng tàu lại giảm do các vụ tấn công bằng đạn hoặc hỏa tiễn, những lo ngại an ninh kéo dài và hoạt động kiểm soát ngày càng chặt chẽ. Các hãng vận tải cũng có xu hướng sử dụng tuyến phía bắc của eo biển nhiều hơn.
Công ty phân tích hàng hóa Kpler cho biết hoạt động hàng hải tăng nhẹ vào ngày 13/8, với 13 lượt tàu được xác nhận đi qua Hormuz, tăng 44% so với 9 lượt của ngày trước đó. Trong số này, 9 tàu sử dụng tuyến do Iran thiết lập, trong khi đường đi của 4 tàu khác chưa được xác định.
John Stawpert, Giám đốc Hàng hải của Phòng Vận tải biển Quốc tế, nói với Fox News Digital rằng lưu lượng hiện “thấp hơn đáng kể” so với trước chiến tranh, nhưng chưa hoàn toàn ngừng lại.
Getty Images
Theo ông, hoạt động vận tải đang diễn ra theo chu kỳ. Mỗi khi một thỏa thuận ngừng bắn được công bố, số tàu đi vào và ra khỏi Vịnh Ba Tư tăng lên. Nhưng khi lệnh ngừng bắn đổ vỡ, lưu lượng nhanh chóng giảm trở lại.
Một vấn đề nghiêm trọng khác là nguy cơ thủy lôi vẫn tồn tại trong vùng biển này, khiến các hãng tàu thận trọng hơn khi quyết định đi qua Hormuz.
Trong lúc đó, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đang hoàn toàn kiểm soát eo biển.
“Mỹ có toàn quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Tôi nghĩ chúng ta sẽ giữ nó!”, ông Trump viết trên Truth Social, đồng thời mô tả cuộc phong tỏa của Hải quân Mỹ là một “bức tường thép” mà Iran không thể phá vỡ.
Iran lập tức bác bỏ tuyên bố này. Cơ quan quản lý eo biển thuộc Iran khẳng định Hormuz vẫn bị phong tỏa và sẽ không được mở lại cho đến khi các điều kiện của Tehran được chấp thuận.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng cáo buộc Washington đánh giá sai tình hình, trong khi lãnh đạo mới của lực lượng bán quân sự Basij tuyên bố eo biển đang “dưới sự kiểm soát và quản lý của Iran”.
Tuy nhiên, giới hàng hải cho rằng không bên nào thực sự kiểm soát toàn bộ Hormuz.
Stawpert giải thích eo biển hiện được chia thành hai khu vực ảnh hưởng: tuyến phía bắc về cơ bản nằm dưới sự kiểm soát của Iran, còn tuyến phía nam đi qua vùng biển Oman được Hải quân Mỹ giám sát. Vì vậy, quyền kiểm soát trên thực tế đang bị chia sẻ.
Một viên chức Tòa Bạch Ốc vẫn khẳng định Hải quân Mỹ kiểm soát hoàn toàn eo biển và duy trì phong tỏa đối với Iran. Theo Washington, hàng hóa hướng tới Iran sẽ không được phép đi qua nếu Tehran chưa đạt được thỏa thuận với Mỹ, nhưng tuyến đường vẫn mở cho các quốc gia khác và hàng triệu thùng dầu tiếp tục được vận chuyển qua Hormuz mỗi ngày.
Dữ liệu hàng hải vì thế cho thấy một bức tranh khác với tuyên bố của cả Washington lẫn Tehran: Mỹ có ưu thế tại tuyến phía nam, Iran duy trì ảnh hưởng ở phía bắc, còn hoạt động thương mại qua Hormuz vẫn thấp hơn rất xa mức bình thường trước chiến tranh.
Ban tập viên CaliToday
