Giữa thời đại mạng xã hội cùng trí tuệ nhân tạo bùng nổ dữ dội, việc có tới 9 ủy viên Bộ Chính trị CSVN cùng tham gia Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa đang gây chú ý đặc biệt trong dư luận. Đằng sau khẩu hiệu “xây dựng văn hóa” là cả một bài toán lớn về kiểm soát tư tưởng, định hướng dư luận và giữ ổn định quyền lực trong kỷ nguyên điện toán số…
Ngày 29 tháng 5 năm 2026, quyết định kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam với sự tham gia của 9 ủy viên Bộ Chính trị đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới quan sát chính trị trong nước. Trong bối cảnh kinh tế gặp nhiều áp lực, niềm tin xã hội dao động và cuộc cạnh tranh ảnh hưởng trên không gian truyền thông ngày càng gay gắt, việc giới lãnh đạo cao cấp CSVN đồng loạt bước vào lãnh vực văn hóa cho thấy Hà Nội hiện không còn xem văn hóa chỉ là chuyện nghệ thuật hay giải trí, mà đã trở thành một mặt trận chiến lược liên quan trực tiếp tới ổn định chính trị cùng quyền lực mềm quốc gia.
Theo quyết định do Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú được phân công làm Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam. Hai Phó Trưởng Ban gồm Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ngoài ra, danh sách còn quy tụ hàng loạt nhân vật quyền lực hàng đầu trong guồng máy chính trị hiện nay như Trịnh Văn Quyết, Lê Hoài Trung, Nguyễn Thanh Nghị, Bùi Thị Minh Hoài cùng nhiều bộ trưởng và lãnh đạo trung ương khác.
Đây không phải là một động thái xuất hiện ngẫu nhiên. Trước đó, ngày 25 tháng 2 năm 2026, Bộ Chính trị đã thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam theo Quyết định số 07-QĐ/TW. Tới tháng 3 năm 2026, Ban Chỉ đạo tổ chức phiên họp đầu tiên tại trụ sở Trung ương Đảng dưới sự chủ trì của ông Trần Cẩm Tú nhằm triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.
Điều đáng chú ý là cụm từ “phát triển văn hóa” hiện nay đang được giới lãnh đạo Việt Nam mở rộng khái niệm rất mạnh. Nó không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn di sản hay phát triển nghệ thuật, mà còn bao trùm cả truyền thông, giáo dục tư tưởng, không gian mạng, kỹ nghệ nội dung số cùng việc định hướng giá trị xã hội. Trong thời đại TikTok, YouTube và AI phát triển bùng nổ, nhà cầm quyền hiểu rằng cuộc chiến ảnh hưởng không còn nằm riêng trong nghị trường hay lãnh vực quân sự, mà đang diễn ra từng ngày ngay trên điện thoại của hàng chục triệu người dân.
Việc có tới 9 ủy viên Bộ Chính trị trực tiếp tham gia Ban Chỉ đạo cho thấy đây là một ưu tiên quyền lực ở cấp rất cao. Nếu trước kia kinh tế thường là trọng tâm tuyệt đối, thì nay văn hóa đang được kéo lên vị trí gần như ngang hàng với an ninh và ổn định chính trị. Điều này phản ánh nỗi lo ngày càng lớn của guồng máy lãnh đạo trước tình trạng phân hóa xã hội, khủng hoảng niềm tin và tốc độ lan truyền thông tin vượt ngoài tầm kiểm soát của hệ thống tuyên truyền cũ.
Trong vài năm gần đây, mạng xã hội tại Việt Nam liên tục trở thành nơi bùng nổ tranh cãi về các vụ tham nhũng, bất công xã hội, phát ngôn gây chấn động của viên chức cao cấp hay những cuộc khủng hoảng liên quan tới giới nghệ sĩ và người nổi tiếng. Một bộ máy tuyên truyền vốn quen với kiểu quản lý cũ nay đang phải đối diện với thế hệ công dân trẻ tiếp cận thông tin toàn cầu theo thời gian thực. Chính vì vậy, chuyện “phát triển văn hóa” lúc này cũng mang đậm màu sắc tái lập ảnh hưởng tư tưởng.
Nhiều nhà quan sát cho rằng việc đưa hàng loạt nhân vật quyền lực vào Ban Chỉ đạo còn cho thấy xu hướng tập trung hóa trong điều hành chính sách dưới thời ông Tô Lâm. Hầu hết các lãnh vực lớn từ chống tham nhũng, cải cách hành chánh, an ninh mạng cho tới phát triển văn hóa đều đang được kéo về dưới các cơ chế chỉ đạo trung ương cấp cao. Điều này giúp tăng tốc việc triển khai quyết sách, nhưng đồng thời cũng phản ánh tâm lý cần siết chặt kiểm soát trong giai đoạn đầy biến động.
Một chi tiết đáng chú ý khác là sự hiện diện của cả những nhân vật liên quan tới đối ngoại, tổ chức cán bộ, mặt trận và tuyên huấn trong cùng một cơ cấu điều hành văn hóa. Điều đó cho thấy khái niệm “văn hóa” hiện nay đã bị chính trị hóa ở mức rất sâu. Văn hóa không chỉ nhằm phát triển đời sống tinh thần, mà còn trở thành công cụ để định hình hình ảnh quốc gia, củng cố tính chính danh và cạnh tranh ảnh hưởng quốc tế.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn còn nằm ở phía trước: liệu những ban chỉ đạo cấp cao này có thực sự tạo ra chuyển biến cụ thể cho đời sống văn hóa hay rồi cũng tiếp tục dừng lại ở các khẩu hiệu và phong trào? Bởi trên thực tế suốt nhiều năm qua, không ít nghị quyết về văn hóa từng được ban hành rất mạnh mẽ nhưng khoảng cách giữa tuyên bố và đời sống xã hội vẫn còn rất lớn.
Trong một thời đại mà quyền lực mềm quyết định vị thế quốc gia không kém gì kinh tế hay quân sự, việc Việt Nam đặt văn hóa vào vị trí trung tâm chiến lược là điều dễ hiểu. Nhưng văn hóa vốn không thể phát triển chỉ bằng mệnh lệnh hành chánh hay các cơ chế kiểm soát. Nó cần sự sáng tạo, quyền tự do biểu đạt và niềm tin xã hội thật sự.
NGƯỜI QUAN SÁT
