CaliToday News – Cuộc chiến của Tổng thống Donald Trump với Iran đang châm ngòi cho một “vòng xoáy sụp đổ” (doom loop) kinh tế mà giới chuyên gia cảnh báo là “không có hồi kết”. Theo báo cáo từ CNN, đèn vàng cảnh báo đang nhấp nháy tại thị trường quan trọng nhất hành tinh: thị trường trái phiếu Mỹ. Lợi suất trái phiếu tăng vọt khiến giới đầu tư ồ ạt bán tháo, gây hỗn loạn khắp nền kinh tế.
Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ cuộc chiến với Iran, sự kiện đẩy chi tiêu quốc phòng cùng giá dầu, xăng, dầu diesel và nhiên liệu phản lực lên cao. Đợt tăng giá năng lượng này thổi bùng thêm nỗi lo lạm phát tại một thị trường trái phiếu vốn đã bất an trước “ngọn núi” nợ công 40 nghìn tỷ USD của Mỹ. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm — thước đo chi phí vay nợ của chính phủ Mỹ — đã tăng lên mức cao nhất trong gần ba năm vào hôm thứ Tư. Tình trạng căng thẳng này khiến người tiêu dùng vay mua nhà đắt đỏ hơn, doanh nghiệp tốn kém hơn khi huy động vốn và chính quyền Washington khó khăn hơn trong việc thanh toán các hóa đơn.
Tình trạng trên làm dấy lên mối lo ngại rằng nền kinh tế đã rơi vào một chu kỳ luẩn quẩn: chiến tranh càng leo thang sẽ càng khiến thị trường trái phiếu hoảng loạn, từ đó kéo lùi nền kinh tế và thị trường chứng khoán. Bà Hardika Singh, chiến lược gia kinh tế tại Fundstrat Capital, nhận định: “Cảm giác như không có hồi kết cho bài toán lạm phát, chiến tranh hay thâm hụt ngân sách trong ngắn hạn.”
Lợi suất trái phiếu tăng vọt vì hai lý do chính: Mỹ buộc phải vay nhiều hơn để trang trải chi tiêu quốc phòng, và lạm phát nói chung do chiến sự gây ra. Art Hogan, chiến lược gia trưởng tại B. Riley Wealth Management, cảnh báo tình thế này sẽ trở thành bế tắc nếu không có lối thoát khả thi khỏi cuộc chiến. David Kelly, chiến lược gia trưởng toàn cầu tại JPMorgan Funds, đồng tình rằng thế giới dường như đã bước vào một giai đoạn chiến tranh không hồi kết đầy tốn kém.
Hệ lụy của việc lợi suất trái phiếu tăng cao đang lan rộng:
- Kìm hãm kinh tế: Làm tăng chi phí vốn; các tập đoàn phải trả lãi suất cao hơn khi muốn mở nhà máy, còn doanh nghiệp nhỏ đối mặt với chi phí vay lớn hơn để mở rộng.
- Gánh nặng nợ công kỷ lục: Nợ quốc gia của Mỹ lần đầu tiên chạm mốc 40 nghìn tỷ USD vào tháng trước. Theo Bộ Tài chính, chỉ tính riêng trong năm tài khóa này, Mỹ đã chi 931 tỷ USD cho lãi ròng — vượt xa con số 804 tỷ USD dành cho quốc phòng. Trong thập kỷ tới, tiền lãi ròng ước tính vượt 16 nghìn tỷ USD, và con số này có thể còn tăng nếu lãi suất tiếp tục leo thang.
Tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã cố gắng can thiệp bằng cách hứa hẹn tăng ít nhất gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu kho bạc. Tuy nhiên, kế hoạch này chỉ phát huy tác dụng trong vài giờ trước khi làn sóng bán tháo tái diễn và đẩy lãi suất vượt mức trước can thiệp. Giới phân tích tại Fundstrat cho rằng động thái này thất bại nặng nề vì bộc lộ sự lo lắng của chính quyền.
Ông Kelly từ JPMorgan nhận định giải pháp của ông Bessent thất bại do không giải quyết được gốc rễ vấn đề thâm hụt khổng lồ:
“Đó chỉ là hành động dịch chuyển qua lại một đống tiền đi vay mà thôi… Trừ khi tìm ra cách thay đổi thực sự quỹ đạo nợ, chính phủ hoàn toàn bất lực để ngăn chặn điều này. Chúng ta đã quẹt kịch trần thẻ tín dụng rồi.”
Chuyên gia này cũng nhận định thêm, ngay cả khi giá dầu hạ nhiệt, điều đó có thể là quá muộn để ngăn ngừa thảm họa, và cách duy nhất để thị trường trái phiếu phục hồi thực sự là nền kinh tế phải bước vào một đợt suy thoái diện rộng.
Ban tập viên CaliToday
