CaliToday News — Khi Trung Quốc học cách thích nghi với việc sử dụng ít nhiên liệu hơn kể từ cuộc chiến ở Iran, lượng phát thải carbon của nước này đang sụt giảm. Theo một phân tích mới được công bố vào thứ Năm, các nhà nghiên cứu nhận định sự chuyển dịch mang tính cấu trúc hướng tới điện hóa và giao thông sạch hơn đang tạo điều kiện cho đà giảm phát thải bền vững.
Theo phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) thực hiện cho Carbon Brief, lượng khí thải carbon dioxide ($CO_2$) của Trung Quốc trong quý II/2026 đã giảm 1% so với cùng kỳ năm trước. Mức giảm này được thúc đẩy bởi sự sụt giảm 9% trong mức tiêu thụ dầu mỏ khi người tiêu dùng lựa chọn các phương thức đi lại sạch và tiết kiệm hơn.
Báo cáo phân tích nhấn mạnh:
“Giá dầu leo thang đã thúc đẩy sự chuyển dịch trong ngành giao thông vận tải của Trung Quốc diễn ra mạnh mẽ hơn dự đoán của bất kỳ ai, với tốc độ triển khai và sử dụng xe điện (EV) tăng tốc từ một nền tảng vốn đã rất cao. Xu hướng này khó có khả năng bị đảo ngược.”
Báo cáo cũng chỉ ra rằng chính việc chuyển sang xe điện, giao thông công cộng đường sắt cùng các phương thức vận tải sạch khác — chứ không phải do nhu cầu đi lại giảm đi — đã đóng vai trò then chốt trong việc giảm tiêu thụ dầu.
Tốc độ thay thế bằng năng lượng điện tăng vọt
Chỉ riêng các dòng xe điện đã thay thế 36 triệu tấn dầu trong nửa đầu năm — vượt mức tiêu thụ của toàn bộ Vương quốc Anh trong sáu tháng — chiếm khoảng một phần ba mức suy giảm nhu cầu dầu mỏ:
- Tốc độ thay thế dầu mỏ tăng tốc mạnh mẽ trong quý II, khi xe điện thay thế 19 triệu tấn, tăng 50% so với cùng kỳ năm trước.
- Xe tải điện là nguồn thay thế dầu tăng trưởng nhanh nhất, với mức sử dụng nhiên liệu thay thế của xe tải tăng vọt 90% so với cùng kỳ trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6.
Dù lượng phát thải của Trung Quốc từng giảm trước đây (giảm 0,3% vào năm 2025, đánh dấu mức giảm hàng năm đầu tiên kể từ 2022 theo CREA), quý II/2026 là lần đầu tiên lượng phát thải giảm nhờ việc giảm tiêu thụ dầu thay vì giảm than đá. Đáng chú ý, mức giảm này diễn ra ngay cả khi lượng phát thải từ ngành điện tăng 3% do tăng sử dụng than đá.
Trung Quốc hiện là quốc gia phát thải $CO_2$ lớn nhất thế giới và đóng vai trò nổi bật trong chính sách ngoại giao khí hậu kể từ khi Mỹ — quốc gia phát thải lớn thứ hai hiện nay nhưng lớn nhất trong lịch sử — từ bỏ Hiệp định Paris mang tính bước ngoặt.
Triển vọng phát thải cả năm 2026
CREA ước tính việc cắt giảm sử dụng dầu đã giúp Trung Quốc tránh được 35 triệu tấn phát thải $CO_2$ trong quý II, tương đương 1,3% tổng lượng phát thải trong kỳ, ngay cả khi đã tính đến lượng khí thải phát sinh từ việc sạc xe điện. Tăng trưởng chậm lại trong ngành hóa chất cùng sự chuyển đổi trong ngành xây dựng và khai mỏ (thay thế thiết bị chạy bằng diesel sang chạy điện) cũng góp phần kéo giảm nhu cầu dầu mỏ.
Tính chung nửa đầu năm, phát thải vẫn tăng nhẹ do tính cả hai tháng trước khi chiến sự tại Iran nổ ra vào cuối tháng 2 (sự kiện đẩy giá dầu thô lên cao và làm giảm lượng tiêu thụ dầu sau đó). Dù vậy, theo phân tích, lượng phát thải đang trên đà giảm trong cả năm nhờ nhu cầu dầu suy yếu, thị trường bất động sản giảm tốc và tăng trưởng chậm hơn của ngành chuyển hóa than thành hóa chất. Dù các doanh nghiệp chuyển hóa than thành hóa chất có lợi nhuận bùng nổ kể từ sau lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, công suất của họ đã hoạt động gần mức tối đa và hầu như không còn dư địa tăng thêm.
Mức tăng phát thải của ngành điện cũng có thể đảo chiều trong nửa cuối năm nếu Trung Quốc kiểm soát được tình trạng lãng phí điện tái tạo và điều kiện gió được cải thiện.
Ban tập viên CaliToday
