Calitoday News – Tổng thống Donald Trump có một ngày ngoại giao dày đặc tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm thứ Ba, 22 tháng 9, với bài phát biểu kéo dài gần 40 phút cùng hàng loạt cuộc gặp với các nhà lãnh đạo thế giới.
Từ cuộc chiến Iran, Venezuela và Greenland cho tới Ukraine và trí tuệ nhân tạo, ông Trump sử dụng diễn đàn Liên Hiệp Quốc để trình bày các ưu tiên đối ngoại của chính quyền, đồng thời tham gia nhiều cuộc gặp song phương và ký một thỏa thuận an ninh quan trọng.
Dưới đây là 5 điểm đáng chú ý nhất trong ngày của ông Trump tại Liên Hiệp Quốc.
1. Trump đưa ra lựa chọn cứng rắn với Iran nhưng vẫn để ngỏ đàm phán
Iran là vấn đề nổi bật nhất trong bài phát biểu của ông Trump.
Tổng thống bảo vệ quyết định tiến hành chiến dịch quân sự chống Iran và lập luận rằng hành động của Mỹ nhằm ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông kêu gọi các quốc gia khác tham gia cô lập Iran về kinh tế để gây sức ép buộc Tehran trở lại bàn đàm phán.
Ông Trump đồng thời đưa ra cảnh báo mạnh mẽ rằng nếu không đạt được thỏa thuận, Mỹ có thể tiếp tục sử dụng sức mạnh quân sự chống Iran.
Đáng chú ý, chỉ vài giờ sau bài phát biểu, giọng điệu của ông có phần hướng nhiều hơn tới khả năng ngoại giao. Trump cho biết phía Iran muốn nói chuyện với Washington và hai bên đã có liên lạc ngay trong ngày thứ Ba.
Associated Press cũng đưa tin ông Trump cho biết các quan chức Mỹ và Iran đã gặp nhau trong ngày, dù chi tiết của cuộc tiếp xúc chưa được công bố.
Iran trong khi đó phát tín hiệu có thể mở lại eo biển Hormuz trong vòng bảy ngày nếu Mỹ giảm áp lực quân sự và dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran, theo một quan chức cấp cao Iran được Reuters dẫn lời.
Như vậy, dù bài phát biểu chứa những cảnh báo quân sự mạnh mẽ, ngày làm việc của ông Trump tại New York cũng xuất hiện dấu hiệu cho thấy cánh cửa đàm phán Mỹ-Iran chưa hoàn toàn đóng lại.
2. Trump nhấn mạnh Venezuela và quyền lực của Mỹ tại Tây Bán Cầu
Một phần đáng kể trong bài phát biểu tập trung vào Venezuela và chính sách của Washington đối với Tây Bán Cầu.
Ông Trump ca ngợi chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela dẫn đến việc bắt giữ Nicolás Maduro, đồng thời coi đây là thông điệp cảnh báo đối với những lực lượng mà Washington xem là đe dọa lợi ích của Mỹ trong khu vực.
Ông tuyên bố Mỹ sẽ không cho phép các mối đe dọa đối với nước Mỹ thiết lập chỗ đứng tại Tây Bán Cầu và nói Washington sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự để bảo vệ các lợi ích quốc gia quan trọng.
Ông Trump cũng nhắm vào các tổ chức buôn bán ma túy, so sánh các cartel với ISIS và nhắc lại việc chính quyền đã xếp một số tổ chức này vào danh sách khủng bố.
Mexico cũng được đề cập khi ông Trump gọi nước này là một trung tâm của bạo lực cartel và yêu cầu chính phủ Mexico tăng cường kiểm soát lãnh thổ.
Đối với Cuba, ông Trump mô tả chính quyền Havana là một nhà nước thất bại và nói chính quyền Mỹ đang tìm kiếm một sự thay đổi căn bản trong tình hình tại đây. Một số thành viên phái đoàn Cuba đã rời phòng họp trong phần phát biểu này.
Cũng trong ngày, ông Trump dự kiến có cuộc gặp không chính thức với quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez, một cuộc gặp đáng chú ý sau những biến động chính trị lớn tại Venezuela trong năm nay.
3. Ký thỏa thuận Greenland và chuẩn bị xây hai căn cứ quân sự Mỹ
Ngay sau bài phát biểu, ông Trump cùng Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen ký thỏa thuận an ninh mới về Greenland.
Thỏa thuận mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận quân sự của Hoa Kỳ tại hòn đảo Bắc Cực nhưng không chuyển chủ quyền Greenland sang Mỹ. Greenland tiếp tục là lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch.
Ông Trump cho biết Mỹ sẽ nhanh chóng mở rộng sự hiện diện quân sự và xây dựng hai căn cứ lớn tại Greenland.
Ngoại trưởng Marco Rubio cũng cho biết Mỹ nên có ít nhất hai căn cứ tại đây, với một trong những nhiệm vụ quan trọng là phòng thủ tên lửa qua khu vực Bắc Cực.
Thỏa thuận cũng nhằm ngăn các đối thủ ngoài NATO có được ảnh hưởng quân sự hoặc đầu tư vào những lĩnh vực nhạy cảm tại Greenland.
Đây là một thay đổi đáng kể so với những tháng căng thẳng trước đó, khi ông Trump nhiều lần đề cập đến khả năng Mỹ kiểm soát Greenland. Thỏa thuận cuối cùng cho phép Washington mở rộng mạnh hoạt động quân sự nhưng vẫn giữ nguyên chủ quyền của Đan Mạch đối với Greenland.
4. Trump gặp Zelenskyy và tiếp tục tìm giải pháp cho chiến tranh Ukraine
Một cuộc gặp quan trọng khác trong ngày là giữa ông Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy.
Hai nhà lãnh đạo gặp nhau khoảng 40 phút tại trụ sở Liên Hiệp Quốc và thảo luận về các phương án chấm dứt cuộc chiến Nga-Ukraine, bao gồm khả năng đạt một thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng.
Ông Zelenskyy cho biết Ukraine sẵn sàng xem xét bất kỳ hình thức ngừng bắn nào liên quan đến các mục tiêu năng lượng, nhưng Kyiv không đồng ý đơn phương ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga nếu Moscow không có hành động tương ứng.
Các cuộc tấn công của Ukraine vào ngành lọc dầu Nga cũng trở thành vấn đề đối với Washington vì nguồn cung diesel của Nga suy giảm đang góp phần gây áp lực lên giá nhiên liệu thế giới.
Trước cuộc gặp, ông Trump thừa nhận những cuộc tấn công này gây thiệt hại đáng kể cho Nga nhưng đồng thời cũng tác động tới giá diesel toàn cầu.
Ông Zelenskyy tiếp tục bày tỏ sẵn sàng tham gia một cuộc gặp ba bên với ông Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, nhưng cho biết ông chưa thấy dấu hiệu cho thấy Moscow sẵn sàng tham gia.
Ukraine cũng đề nghị Mỹ cung cấp thêm tên lửa phòng không Patriot để chuẩn bị đối phó các cuộc tấn công của Nga trong mùa đông. Hai bên chưa công bố một thỏa thuận cuối cùng sau cuộc gặp.
5. Trump muốn đổi “Artificial Intelligence” thành “Super Intelligence”
Một trong những phần bất ngờ nhất của bài phát biểu liên quan đến trí tuệ nhân tạo.
Ông Trump nói chính phủ Mỹ sẽ bắt đầu sử dụng thuật ngữ “Super Intelligence” – SI, thay cho “Artificial Intelligence” – AI.
Theo ông, chữ “artificial” khiến công nghệ này nghe giống như một thứ không thật, trong khi ông cho rằng công nghệ đang phát triển có khả năng tạo ra những thay đổi lớn hơn cả Cách mạng Công nghiệp.
Tổng thống cũng phản đối những lời kêu gọi thiết lập các quy định quốc tế có thể làm chậm sự phát triển AI.
Ông Trump nói Mỹ hiện đang dẫn trước Trung Quốc trong lĩnh vực này và khẳng định Washington sẽ không kìm hãm sự phát triển của công nghệ vì những cảnh báo về rủi ro AI. Tuy nhiên, ông cũng nói các cơ quan thực thi pháp luật có thể can thiệp nếu xuất hiện những vấn đề cần kiểm soát.
Quan điểm này được đưa ra trước cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc về AI và an ninh quốc tế, trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tranh luận về việc có cần một cơ chế quản lý quốc tế đối với công nghệ này hay không.
Một ngày thể hiện nhiều ưu tiên đối ngoại của Trump
Ngoài năm vấn đề trên, lịch trình của ông Trump còn bao gồm các cuộc gặp với Thủ tướng Anh Andy Burnham, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và đại diện sáu quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh gồm Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait, Bahrain và Oman.
Các cuộc thảo luận với các nước vùng Vịnh tập trung đáng kể vào Iran và an ninh hàng hải trong bối cảnh giao thông qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Ông Trump cũng tiếp tục chỉ trích một số định chế quốc tế. Ông kêu gọi các nước thành viên rời Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), đồng thời tuyên bố Mỹ sẽ không chấp nhận để quân nhân nước mình bị đưa ra xét xử tại một cơ quan mà ông cho rằng không có thẩm quyền đối với Hoa Kỳ.
Tuy vậy, ông vẫn nói Liên Hiệp Quốc có tiềm năng và nhấn mạnh yêu cầu tổ chức này giảm bộ máy hành chính và chi tiêu.
Ngày làm việc tại New York vì thế cho thấy một loạt ưu tiên đối ngoại mà chính quyền Trump đang theo đuổi cùng lúc: tìm lối thoát cho cuộc chiến Iran trong khi vẫn duy trì sức ép quân sự, tăng vai trò của Mỹ tại Tây Bán Cầu, mở rộng hiện diện quân sự ở Bắc Cực, thúc đẩy đàm phán về Ukraine và bảo vệ vị thế của Hoa Kỳ trong cuộc cạnh tranh công nghệ AI.
Calitoday tổng hợp
