Calitoday News – Tổng thống Donald Trump cho biết ông ủng hộ việc hạn chế hoặc cấm xuất khẩu dầu diesel của Hoa Kỳ, trong lúc giá nhiên liệu này tăng lên mức kỷ lục và gây áp lực ngày càng lớn lên ngành vận tải, nông nghiệp cũng như chi phí hàng hóa trên toàn nước Mỹ.
Phát biểu với các phóng viên hôm thứ Ba, ngày 22 tháng 9, bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York, ông Trump cho biết ông đã đề nghị các cố vấn xem xét việc giữ nguồn diesel lại trong nước thay vì tiếp tục xuất khẩu.
“Chúng ta sản xuất rất nhiều diesel,” ông Trump nói và cho biết ông đã nêu ý tưởng ngừng đưa nhiên liệu này ra nước ngoài với các thành viên trong chính quyền.
Tuy nhiên, hiện chưa có lệnh cấm nào được ban hành.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết chính quyền đang nghiên cứu tính khả thi của biện pháp này, bao gồm việc xem xét liệu nên áp dụng lệnh cấm hoàn toàn hay chỉ hạn chế một phần xuất khẩu diesel.
Giá diesel vượt $6.50 một gallon
Áp lực đối với Tòa Bạch Ốc gia tăng khi giá diesel tại Mỹ liên tục lập kỷ lục mới.
Theo AAA, giá diesel trung bình toàn quốc đã lên khoảng $6.53 một gallon vào ngày 22 tháng 9, tăng khoảng 77% so với cùng kỳ năm ngoái.
Số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) cũng cho thấy giá diesel bán lẻ trung bình đã tăng nhanh trong những tuần gần đây, từ khoảng $5.26/gallon vào đầu tháng 8 lên $6.29 vào giữa tháng 9.
Diesel đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế Mỹ vì được sử dụng rộng rãi trong xe tải vận chuyển hàng hóa, máy móc nông nghiệp, xây dựng và nhiều hoạt động công nghiệp.
Giá diesel tăng vì vậy không chỉ ảnh hưởng đến người trực tiếp sử dụng nhiên liệu mà còn có thể làm tăng chi phí vận chuyển và cuối cùng được chuyển sang giá thực phẩm cũng như nhiều loại hàng hóa tiêu dùng.
Chiến tranh Iran và Ukraine làm nguồn cung toàn cầu thắt chặt
Một trong những nguyên nhân chính khiến giá diesel tăng mạnh là sự thiếu hụt nguồn cung trên thị trường quốc tế.
Các cuộc chiến liên quan đến Iran và Ukraine đã làm giảm mạnh lượng nhiên liệu xuất khẩu từ một số nhà sản xuất lớn, trong đó có Nga, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Theo Reuters, lượng diesel xuất khẩu từ Trung Đông trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 8 đã giảm khoảng một nửa so với cùng kỳ năm trước, xuống trung bình khoảng 800.000 thùng/ngày.
Nga cũng đã hạn chế xuất khẩu diesel trong bối cảnh các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào những nhà máy lọc dầu của nước này.
Ông Trump thừa nhận các cuộc tấn công vào cơ sở lọc dầu Nga đang gây thiệt hại cho Moscow, nhưng đồng thời cũng góp phần gây áp lực lên giá diesel toàn cầu.
Đảng Cộng hòa thúc giục Trump hành động
Đề xuất cấm xuất khẩu đang nhận được sự ủng hộ của một số nhà lập pháp Cộng hòa, đặc biệt từ những tiểu bang phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp và vận tải.
Thượng nghị sĩ Iowa Chuck Grassley đã kêu gọi chính quyền tạm ngừng xuất khẩu diesel, cho rằng giá nhiên liệu quá cao đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập của nông dân.
Dân biểu Cộng hòa Ashley Hinson của Iowa cũng kêu gọi chính quyền xem xét mọi biện pháp có thể, bao gồm tạm dừng xuất khẩu và thành lập chương trình hỗ trợ diesel cho nông dân và tài xế xe tải.
Trong khi đó, Dân biểu Tim Burchett của Tennessee đã đưa ra hai dự luật liên quan. Một dự luật sẽ cấm xuất khẩu diesel đến tháng 1 năm 2027; dự luật còn lại sẽ tự động kích hoạt hạn chế xuất khẩu mỗi khi giá diesel trung bình toàn quốc đạt từ $5/gallon trở lên.
Mỹ là nước xuất khẩu diesel lớn
Lập luận của những người ủng hộ khá đơn giản: nếu Mỹ đang sản xuất diesel rồi xuất một phần ra nước ngoài trong lúc người dân trong nước phải trả hơn $6/gallon, chính phủ có thể giữ nguồn nhiên liệu đó lại để tăng nguồn cung nội địa và kéo giá xuống.
Các nhà máy lọc dầu Mỹ hiện sản xuất khoảng 5.3 triệu thùng sản phẩm chưng cất mỗi ngày, nhóm nhiên liệu bao gồm diesel, dầu sưởi và nhiên liệu máy bay, trong khi nhu cầu nội địa vào khoảng 3.6 triệu thùng/ngày.
Mỹ vì vậy có lượng nhiên liệu đáng kể được đưa ra thị trường quốc tế.
Nhưng lệnh cấm có thể phản tác dụng
Nhiều chuyên gia năng lượng và ngành dầu khí cảnh báo một lệnh cấm xuất khẩu không nhất thiết khiến giá diesel của Mỹ giảm lâu dài và thậm chí có thể gây tác dụng ngược.
Diesel được giao dịch trên thị trường toàn cầu. Nếu Mỹ, một nguồn cung lớn, đột ngột ngừng xuất khẩu, nguồn cung thế giới sẽ càng thiếu hụt và giá quốc tế có thể tăng thêm.
Các nhà máy lọc dầu Mỹ cũng có thể giảm sản lượng diesel nếu họ không còn khả năng bán lượng dư thừa ra thị trường nước ngoài, hoặc chuyển sang sản xuất những sản phẩm khác có thể xuất khẩu.
Chuyên gia dầu khí Patrick De Haan của GasBuddy nhận định với CBS News rằng biện pháp này có khả năng “phản tác dụng” vì vấn đề hiện nay không đơn thuần là Mỹ thiếu diesel, mà là thị trường nhiên liệu toàn cầu đang thiếu nguồn cung.
Một lệnh cấm cũng có thể ảnh hưởng đến các quốc gia đang phụ thuộc vào diesel của Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung từ Nga và Trung Đông đã giảm mạnh.
Chính quyền đang cân nhắc cấm toàn bộ hay một phần
Cho đến nay, ông Trump mới bày tỏ sự ủng hộ đối với ý tưởng, chứ chưa ký sắc lệnh hay công bố chính sách chính thức.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết chính quyền đang đánh giá cả hai lựa chọn: cấm hoàn toàn hoặc áp dụng một số hạn chế xuất khẩu.
Ông Trump cũng thừa nhận việc hạn chế diesel có thể gây một số ảnh hưởng đến giá xăng thông thường, do các nhà máy lọc dầu đồng thời sản xuất nhiều loại nhiên liệu từ dầu thô.
Cuộc tranh luận vì vậy đặt chính quyền trước một lựa chọn khó khăn: giữ thêm diesel ở Mỹ với hy vọng nhanh chóng giảm áp lực giá cho nông dân và ngành vận tải, hay tiếp tục cho phép xuất khẩu để tránh làm gián đoạn thị trường nhiên liệu toàn cầu và hoạt động của các nhà máy lọc dầu.
Trong bối cảnh giá diesel đã vượt $6.50/gallon và mùa thu hoạch đang diễn ra, áp lực yêu cầu Tòa Bạch Ốc tìm giải pháp được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong những tuần tới.
Calitoday tổng hợp
