Giữa lúc Trung Đông nóng như chảo lửa, một chiếc tàu dầu chở 2 triệu thùng nhiên liệu cho Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn bất ngờ bị Hải quân Hoa Kỳ chặn lại trên Vịnh Oman. Vụ việc lập tức đẩy Việt Nam vào thế khó giữa cơn đối đầu Hoa Kỳ – Iran đang leo thang từng ngày…
Ngày 12 tháng 5 năm 2026, giữa lúc căng thẳng tại Trung Đông bùng lên dữ dội quanh Eo biển Hormuz, một diễn biến bất ngờ đã khiến giới năng lượng và ngoại giao Á Châu đặc biệt chú ý: chiếc siêu tàu dầu Agios Fanourios I, chở theo khoảng 2 triệu thùng dầu thô từ Iraq hướng về Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn tại Thanh Hóa, Việt Nam, đã bị Hải quân Hoa Kỳ chặn lại trên Vịnh Oman sau khi con tàu đi qua Eo biển Hormuz trong tình trạng tắt hệ thống định vị AIS.
Theo dữ liệu theo dõi hàng hải từ hệ thống Marine Traffic mà BBC tiếp cận được, con tàu đã quay đầu lúc 20 giờ 52 phút ngày 11 tháng 5 theo giờ Hà Nội, chỉ vài giờ sau khi vượt qua Hormuz , nơi hiện bị xem như “thùng thuốc súng” nguy hiểm nhất hành tinh. Reuters dẫn nguồn từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ xác nhận lực lượng của quốc gia này đã “điều hướng” con tàu như một phần trong chiến dịch thực thi phong tỏa nhằm vào Iran.
Điều khiến vụ việc trở nên cực kỳ nhạy cảm không chỉ nằm ở chuyện một tàu dầu bị chặn giữa tuyến hàng hải chiến lược, mà ở chỗ điểm đến cuối cùng của lô dầu này lại là Việt Nam. Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn tại Thanh Hóa, một mắt xích quan trọng trong an ninh năng lượng Việt Nam, dự kiến tiếp nhận lô hàng vào ngày 26 tháng 5.
Trước tình hình căng thẳng, ngày 12 tháng 5, ông Hoàng Đình Tùng, Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), đã gửi thư khẩn tới phía quân sự và ngoại giao Hoa Kỳ, yêu cầu cho phép con tàu tiếp tục hành trình. Trong thư, ông Tùng nhấn mạnh rằng: “Lô hàng này vô cùng quan trọng đối với Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, đối với nước Việt Nam và đối với người dân Việt Nam.”
Chi tiết này cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự việc. Bởi nếu dòng dầu bị gián đoạn trong thời gian dài, hậu quả sẽ không chỉ dừng lại ở một doanh nghiệp mà có thể lan rộng sang giá nhiên liệu, vận tải và toàn bộ thị trường năng lượng trong nước.
Nhưng phía sau câu chuyện dầu khí lại là một vấn đề địa chính trị cực kỳ căng thẳng: Việt Nam đang bị kéo ngày càng gần hơn vào vùng xoáy cạnh tranh quyền lực giữa Hoa Kỳ và Iran.
Theo hãng thông tấn Tasnim của Iran, Agios Fanourios I đã đi qua Hormuz bằng “tuyến đường do Iran chỉ định”. Chỉ riêng chi tiết đó cũng đủ khiến Washington cảnh giác cao độ. Trong bối cảnh Hoa Kỳ đang siết chặt lệnh phong tỏa dầu khí Iran và gia tăng kiểm soát hàng hải tại Vùng Vịnh, bất kỳ chiếc tàu nào tắt hệ thống AIS khi đi ngang Hormuz đều có nguy cơ bị xem là hoạt động khả nghi.
Vấn đề nằm ở chỗ Việt Nam lại rơi đúng vào thế cực kỳ khó xử. Một mặt, Hà Nội cần dầu để duy trì hoạt động cho Nghi Sơn, nhà máy từng nhiều lần lao đao vì khủng hoảng nguồn cung trong các năm trước. Mặt khác, Việt Nam cũng không muốn bị cuốn sâu vào cuộc đối đầu Hoa Kỳ– Iran, nhất là trong lúc quan hệ kinh tế và chiến lược với Hoa Kỳ ngày càng trở nên quan trọng. Đây chính là điểm đáng chú ý nhất của toàn bộ vụ việc.
Trong nhiều năm qua, Hà Nội luôn cố giữ thế “đu dây chiến lược”: vừa hợp tác sâu với Hoa Kỳ, vừa duy trì quan hệ với Trung Đông, Nga và nhiều đối tác khác. Nhưng khi thế giới bước vào thời kỳ phân cực dữ dội hơn, khoảng không trung lập ấy đang bị thu hẹp rất nhanh.
Một chiếc tàu dầu bị chặn giữa Vịnh Oman giờ đây không còn đơn thuần là câu chuyện hàng hải. Nó trở thành tín hiệu cho thấy thương mại năng lượng toàn cầu đang bị quân sự hóa ngày càng mạnh.
Điều đáng lo hơn là Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc khá lớn vào nguồn nhập cảng dầu thô và năng lượng từ bên ngoài. Khi Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu rung chuyển, Việt Nam gần như không có khả năng đứng ngoài tác động.
Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, giá dầu hoàn toàn có thể bùng nổ lên mức ba con số. Khi đó, mọi thứ từ xăng xe, điện lực, vận tải cho tới giá lương thực thực phẩm đều sẽ chịu áp lực nặng nề. Và nghịch lý nằm ở chỗ: người dân Việt Nam sẽ phải trả giá cho một cuộc đối đầu địa chính trị diễn ra cách xa hàng ngàn cây số.
Trong khi đó, phản ứng của PVOIL cũng cho thấy mức độ lệ thuộc nghiêm trọng của Nghi Sơn vào nguồn cung quốc tế. Chỉ một chiếc tàu dầu bị chặn đã đủ khiến doanh nghiệp phải gửi thư cầu cứu khẩn cấp tới quân đội Hoa Kỳ. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về khả năng tự chủ năng lượng mà Hà Nội nhiều năm qua vẫn nhắc tới như một mục tiêu chiến lược.
Một quốc gia muốn ổn định kinh tế không thể đặt toàn bộ huyết mạch nhiên liệu vào những tuyến hàng hải có thể bùng nổ chiến tranh bất cứ lúc nào.
Sự kiện Agios Fanourios I vì vậy không chỉ là một vụ chặn tàu dầu đơn thuần. Nó là lời cảnh báo lạnh người về thời đại bất ổn mới mà thế giới đang đối diện. Một quyết định quân sự tại Vịnh Oman có thể lập tức khiến thị trường xăng dầu Việt Nam chao đảo. Và đó chính là điều khiến Hà Nội thật sự đang lo ngại.
NGƯỜI QUAN SÁT
