Một con số gây chấn động vừa được Thanh tra Chính phủ Việt Nam công bố: Tập đoàn Dương Đông ghi nhận lượng xăng dầu tồn kho âm gần 123 triệu lít. Số hàng hóa này đã đi đâu, tiền bạc được ghi chép và hạch toán ra sao, và ai sẽ phải chịu trách nhiệm? Hồ sơ vụ việc đã được chuyển sang Bộ Công an để cứu xét, điều tra…
Ngày 10 tháng 11 năm 2026, Thanh tra Chính phủ Việt Nam công bố kết luận thanh tra về hoạt động mua bán và kinh doanh xăng dầu tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Dương Đông. Cùng lúc, cơ quan này chuyển hồ sơ những vụ việc có dấu hiệu vi phạm luật hình sự sang Cơ quan Cảnh sát điều tra thuộc Bộ Công an Việt Nam để tiếp nhận, cứu xét và giải quyết theo thẩm quyền. Bản kết luận thanh tra số 768/KL-TTCP, ký ngày 28 tháng 10 năm 2026, cho thấy nhiều điều bất thường nghiêm trọng trong việc quản trị hàng tồn kho, hóa đơn, chứng từ, khai thuế và hoạt động mua bán xăng dầu của công ty.
Đáng chú ý nhất là tình trạng tồn kho âm gần 123 triệu lít xăng dầu. Qua việc kiểm tra thực tế tại 16 kho chứa và đối chiếu dữ liệu trên hệ thống kế toán do công ty cung cấp, Thanh tra Chính phủ Việt Nam nhận thấy số tồn kho lũy kế vào cuối ngày 31 tháng 3 năm 2026 ghi nhận lượng hàng tại kho nguồn âm 122.999.917 lít. Nói một cách khác, sổ sách kế toán cho thấy lượng xăng dầu đã xuất kho vượt xa số hàng được ghi nhận là hiện có trong hệ thống quản trị tồn kho. Đây là một bất thường rất lớn, đặt ra câu hỏi về tính xác thực của sổ sách cũng như đường đi thực sự của số hàng đã xuất bán.
Không những vậy, số liệu nhập và xuất xăng dầu ghi trong các bản báo cáo tài chánh còn chênh lệch đáng kể so với bảng kê hóa đơn và tờ khai hải quan đã dùng để khai thuế. Cụ thể, lượng hàng nhập được ghi sổ cao hơn khoảng 21 triệu lít, trong khi lượng hàng xuất cao hơn khoảng 102 triệu lít. Tổng trị giá phần chênh lệch xuất bán được ước tính vào khoảng 2.078 tỷ đồng, căn cứ theo giá vốn bình quân 16.900 đồng mỗi lít. Thanh tra Chính phủ nhận định những sai biệt này có dấu hiệu vi phạm các quy định về kế toán, trong đó có việc xác nhận thông tin và số liệu kế toán không đúng sự thật.
Một vấn đề khác cũng được đặc biệt lưu ý là những giao dịch mua bán xăng dầu với các công ty có dấu hiệu sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Theo kết luận thanh tra, từ năm 2022 đến tháng 3 năm 2026, Tập đoàn Dương Đông đã khai báo những giao dịch với các công ty bị phát hiện có dấu hiệu mua bán xăng dầu mà không có hóa đơn, chứng từ chứng minh xuất xứ hàng hóa.
Trong số này, Công ty TNHH Kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình bị xác định đã sử dụng 4.692 hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào của 12 công ty không có hoạt động kinh doanh thực tế. Số lượng xăng dầu ghi trên những hóa đơn này lên đến khoảng 2,6 tỷ lít, nhằm hợp thức hóa lượng hàng bán ra khoảng 2,8 tỷ lít. Trong cùng thời kỳ, Công ty Thanh Bình đã mua của Tập đoàn Dương Đông khoảng 114 triệu lít xăng dầu.
Thanh tra cũng phát hiện nhiều điểm bất thường tại Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P. Từ tháng 1 năm 2025 đến ngày 30 tháng 6 năm 2026, công ty này đã xuất hóa đơn bán khoảng 93 triệu lít xăng dầu, với tổng trị giá 1.650 tỷ đồng, và đã thu tiền của khách hàng. Thế nhưng, tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2026, vẫn còn 57,6 triệu lít xăng dầu chưa được giao, trị giá khoảng 1.000 tỷ đồng. Trong khi đó, lượng hàng tồn kho thực tế tại hai kho thuê chỉ còn khoảng 15.670 lít dầu. Sự chênh lệch quá lớn giữa lượng hàng đã xuất hóa đơn, số hàng còn phải giao và lượng tồn kho thực tế là một vấn đề cần được làm sáng tỏ.
Đối với Công ty Cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm, lượng xăng dầu tồn kho ghi trong sổ sách kế toán và báo cáo tài chánh không phù hợp với số hàng kiểm kê thực tế tại những kho thuê. Tổng trị giá phần chênh lệch được xác định vào khoảng 675 tỷ đồng. Trong thời gian có liên quan, công ty này đã mua khoảng 38,6 triệu lít và bán khoảng 468 triệu lít xăng dầu cho Tập đoàn Dương Đông.
Ngoài những bất thường về nguồn hàng và sổ sách kế toán, Thanh tra Chính phủ Việt Nam còn phát hiện vấn đề liên quan đến thuế bảo vệ môi trường. Trong thời gian từ năm 2022 đến tháng 3 năm 2026, Tập đoàn Dương Đông cùng các công ty con và chi nhánh bị xác định đã khai thuế không đúng đối tượng đối với khoản tiền khoảng 720 tỷ đồng thuế bảo vệ môi trường. Trong số này, khoảng 140 tỷ đồng được nhận định là không có khả năng nộp vào ngân sách nhà nước. Cơ quan thanh tra cho rằng vụ việc có dấu hiệu trốn thuế và đã chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để cứu xét.
Một điểm đáng lưu ý khác là việc quản trị tồn kho và dự trữ xăng dầu. Riêng trong tháng 3 năm 2026, có 15 trong tổng số 19 đơn vị thuộc tập đoàn và hệ thống công ty con ghi nhận lượng tồn kho theo ngày vượt mức 150%, thậm chí có trường hợp vượt 500% mức tồn kho bình quân của ba tháng liền trước. Số ngày vi phạm tại các đơn vị này dao động từ 5 đến 31 ngày. Trái lại, trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến tháng 3 năm 2026, công ty cũng có những lúc duy trì lượng dự trữ xăng RON 95-III và dầu diesel thấp hơn mức tối thiểu do luật lệ quy định.
Thanh tra Chính phủ Việt Nam còn phát hiện những giao dịch liên kết có tổng trị giá khoảng 860 tỷ đồng. Các giao dịch này bao gồm những khoản cho vay với lãi suất thấp, trả nợ thay và ứng vốn giữa tập đoàn, các công ty con cùng những tổ chức và cá nhân có liên quan. Hậu quả là doanh thu tài chánh khai thiếu khoảng 243 tỷ đồng, kéo theo số thuế lợi tức công ty còn thiếu khoảng 48,6 tỷ đồng.
Tập đoàn Dương Đông được thành lập năm 2006, có vốn điều lệ 750 tỷ đồng, do ông Lê Tuấn Long giữ chức Tổng giám đốc. Doanh nghiệp này có 17 công ty con, 7 chi nhánh, 45 tổng đại lý và đại lý, 34 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, cùng một hệ thống gồm tàu vận tải, xe bồn, kho chứa và cầu cảng. Với quy mô hoạt động như vậy, những sai biệt được nêu trong kết luận thanh tra càng làm dấy lên nhiều câu hỏi về cách thức quản trị hàng hóa, tài chánh và trách nhiệm của những người điều hành.
Trước những phát hiện nói trên, Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn đã ký ban hành kết luận thanh tra, đồng thời kiến nghị chuyển những hồ sơ có dấu hiệu vi phạm luật hình sự sang Bộ Công an Việt Nam để điều tra và giải quyết theo luật pháp. Cơ quan này cũng đề nghị Bộ Tài chánh và Bộ Công thương cứu xét những vi phạm thuộc phạm vi trách nhiệm của hai bộ.
NGƯỜI QUAN SÁT
