Quốc hội Việt Nam vừa quyết định dành 80.400 tỷ đồng cho chương trình cải tổ tiền lương trong năm 2027. Đây là một ngân khoản khổng lồ, nhưng điều mà người dân quan tâm nhứt vẫn là: tiền lương của công chức, nhân viên và người lao động sẽ được tăng thêm bao nhiêu? Đời sống có thật sự khá hơn hay không? Hay hàng chục ngàn tỷ đồng rồi cũng không giải quyết được những bất công và thiếu sót lâu nay trong guồng máy hành chánh?…
Sáng ngày 9/11/2026, trong khuôn khổ kỳ họp thứ hai, Quốc hội Việt Nam khóa XVI đã thông qua nghị quyết về dự toán ngân sách quốc gia năm 2027, trong đó quyết định dành 80.400 tỷ đồng cho việc cải tổ tiền lương. Đây là một trong những vấn đề đáng chú ý, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi tức của giới công chức, viên chức và các chương trình an sinh xã hội trong năm tới của Việt Nam.
Theo những tin tức do truyền thông nhà nước Việt Nam phổ biến, tổng số tiền chi tiêu của ngân sách quốc gia năm 2027 được Quốc hội ấn định ở mức 4.073.935 tỷ đồng, trong đó khoản chi thường xuyên chiếm 2.061.313 tỷ đồng. Riêng ngân sách trung ương được dành 980.970 tỷ đồng cho các khoản chi thường xuyên, bao gồm 80.400 tỷ đồng dành cho chương trình cải tổ tiền lương.
Nghị quyết được thông qua trong phiên họp sáng ngày 9/11 với 471 trên tổng số 471 đại biểu có mặt bỏ phiếu thuận. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ tọa phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều khiển buổi họp. Trước khi tiến hành biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thay mặt Thủ tướng Chánh phủ, trình bày bản giải trình, tiếp thu và tu chỉnh dự thảo nghị quyết về dự toán ngân sách quốc gia năm 2027.
Điều đáng chú ý là khoản tiền 80.400 tỷ đồng không phải chỉ được sử dụng để tăng lương cho giới công chức, viên chức, mà còn nằm trong chương trình tổng thể về cải tổ tiền lương và các chánh sách xã hội. Chánh phủ Việt Nam được giao sử dụng nguồn tiền dành dụm cho việc cải tổ tiền lương để bảo đảm các chế độ lương bổng, phụ cấp, lợi tức, điều chỉnh tiền hưu trí, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi dành cho những người có công, đồng thời thực hiện chánh sách giảm bớt nhân sự trong bộ máy công quyền.
Đặc biệt, Quốc hội Việt Nam cho phép mở rộng phạm vi sử dụng nguồn tiền dành dụm cho chương trình cải tổ tiền lương của ngân sách trung ương, nhằm điều chỉnh tiền hưu trí, trợ cấp bảo hiểm xã hội và những khoản trợ cấp xã hội khác. Đối với ngân sách địa phương, phần tiền còn dư dành cho việc cải tổ tiền lương cũng được phép sử dụng để thực hiện những chánh sách an sinh xã hội do trung ương ban hành, đồng thời phục vụ chương trình tinh giản nhân sự.
Một điều kiện khác được đặt ra là khoản tiền dành cho việc cải tổ tiền lương đã được cấp phát nhưng đến cuối năm vẫn chưa sử dụng hết phải được hoàn trả vào quỹ tích lũy cải tổ tiền lương của ngân sách trung ương, không được tự ý chuyển sang những mục đích khác. Chánh phủ Việt Nam đồng thời phải thực hiện việc tiết kiệm 5% ngân khoản đầu tư công và 10% các khoản chi thường xuyên, nhằm tạo thêm tài nguyên tài chánh cho những công trình trọng điểm và các chương trình an sinh xã hội.
Tuy nhiên, nhìn từ thực tế đời sống của người dân Việt Nam, câu hỏi quan trọng nhứt vẫn là: khoản tiền 80.400 tỷ đồng này sẽ giúp cải thiện lợi tức của người lao động ra sao, và thành phần nào sẽ được hưởng lợi nhiều nhứt?
Một ngân khoản lên đến hàng chục ngàn tỷ đồng nghe qua quả thật rất lớn. Nhưng nếu không công bố rõ ràng phương thức phân phối, mức tăng lương cụ thể và thành phần được thụ hưởng, người dân khó lòng đánh giá được hiệu quả thật sự của chánh sách này. Đặc biệt, trong lúc giá thực phẩm, tiền mướn nhà, phí tổn y tế, giáo dục và các nhu cầu sinh hoạt hằng ngày tiếp tục đè nặng lên túi tiền của nhiều gia đình, một cuộc cải tổ tiền lương nếu chỉ làm tăng những con số trên giấy tờ mà không theo kịp mức sinh hoạt đắt đỏ thì lợi ích thực tế cũng chẳng được bao nhiêu.
Mặt khác, Quốc hội dự trù tổng số tiền thu vào ngân sách năm 2027 sẽ đạt hơn 3,334 triệu tỷ đồng, trong khi tổng số tiền chi ra lên đến hơn 4,073 triệu tỷ đồng. Mức thiếu hụt ngân sách được ấn định ở con số 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% tổng sản lượng nội địa (GDP). Những con số này cho thấy vấn đề cải tổ tiền lương không thể tách rời việc quản trị tài chánh công, hiệu quả sử dụng tiền thuế và trách nhiệm giải trình của guồng máy điều hành quốc gia.
Người dân có quyền đặt câu hỏi: tại sao ngân sách năm nào cũng cần đến những khoản chi tiêu khổng lồ, nhưng phẩm chất phục vụ của các cơ quan công quyền, đời sống của người lao động và hiệu năng quản trị vẫn còn nhiều điều khiến xã hội bất bình? Nếu bộ máy hành chánh vẫn còn cồng kềnh, tình trạng phung phí công quỹ, đầu tư kém hiệu quả và những công trình gây thất thoát tiền bạc chưa được giải quyết đến nơi đến chốn, thì việc đổ thêm ngân khoản vào chương trình cải tổ tiền lương liệu có giải quyết được tận gốc những bất cập lâu nay hay không?
Một cuộc cải tổ tiền lương đúng nghĩa phải bắt đầu từ việc cải tổ guồng máy công quyền, nâng cao năng suất lao động, công khai tài chánh và kiểm soát quyền hành. Một chánh sách tốt không thể chỉ được đánh giá qua những con số hàng chục ngàn tỷ đồng được công bố tại nghị trường, mà phải được chứng minh bằng mức sống thực tế của người dân, sự công bằng trong việc phân phối lợi tức và trách nhiệm của những người sử dụng tiền thuế do dân chúng đóng góp.
NGƯỜI QUAN SÁT
