WASHINGTON, D.C. (Calitoday News) – Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 đang làm dấy lên một cuộc tranh luận mới tại Hoa Kỳ: Liệu chính Tổng thống Donald Trump có trở thành yếu tố chi phối quá lớn đối với cả hai đảng chính trị, khiến những cuộc bầu cử ngày càng xoay quanh cá nhân ông thay vì các chính sách cụ thể?
Trong bài bình luận mang tiêu đề “We all have Trump derangement syndrome” đăng trên The Hill, tác giả sử dụng cụm từ thường được dịch là “hội chứng ám ảnh Trump” để đề cập đến mức độ ảnh hưởng của tổng thống đối với đời sống chính trị Mỹ.
Đây là một thuật ngữ mang tính chính trị, không phải chẩn đoán y khoa. Nó thường được những người ủng hộ ông Trump sử dụng để chỉ trích các phản ứng mà họ cho là quá mức từ phía đối thủ. Tuy nhiên, cách diễn giải rộng hơn đặt ra câu hỏi liệu cả những người ủng hộ lẫn phản đối ông Trump có đang để hình ảnh của ông chi phối quá nhiều đến quan điểm chính trị của mình hay không.
Lưu ý: Bài gốc trên The Hill thuộc mục bình luận và không truy cập được toàn văn. Bản tổng hợp dưới đây trình bày chủ đề của bài viết, kết hợp các kết quả bầu cử và phân tích đã được kiểm chứng từ những nguồn khác, không xem các nhận định của tác giả là sự kiện đã được xác nhận.
Đảng Dân chủ tạo nên “cơn sóng thần xanh”
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 chứng kiến một trong những thất bại đáng kể của đảng Cộng hòa trong những năm gần đây.
Theo Associated Press và The Guardian, đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, đồng thời chiến thắng tại nhiều tiểu bang và khu vực bầu cử vốn được xem là thành trì của đảng Cộng hòa.
Tại Thượng viện, đảng Dân chủ giành thêm bảy ghế, trong đó có những chiến thắng đáng chú ý tại Texas, Kansas, Iowa, North Carolina và South Carolina.
Ở Hạ viện, đảng này giành thêm hơn hai chục ghế, qua đó bảo đảm thế đa số trong nhiệm kỳ Quốc hội tiếp theo.
Những kết quả này được nhiều nhà phân tích mô tả là một “cơn sóng thần xanh”, phản ánh sự dịch chuyển đáng kể của cử tri so với cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, khi ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc.
Trump trở thành tâm điểm của cuộc bầu cử
Một trong những yếu tố đáng chú ý là ông Trump đã trực tiếp đặt bản thân vào trung tâm chiến dịch vận động của đảng Cộng hòa.
Trong những tuần trước ngày bầu cử, tổng thống liên tục kêu gọi cử tri hãy đi bỏ phiếu như thể chính ông đang có tên trên lá phiếu.
Ông tham gia nhiều cuộc vận động, công khai ủng hộ các ứng cử viên Cộng hòa và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì quyền kiểm soát Quốc hội.
Tuy nhiên, sau khi kết quả cho thấy đảng Cộng hòa thất bại trên diện rộng, ông Trump lại cho rằng một trong những nguyên nhân là bản thân ông không trực tiếp tranh cử.
Tổng thống tuyên bố nếu có tên trên lá phiếu, ông sẽ giành chiến thắng với cách biệt lớn.
Sự thay đổi trong cách giải thích này thu hút sự chú ý của giới phân tích, bởi trước bầu cử, ông Trump từng yêu cầu cử tri xem cuộc bỏ phiếu như một cuộc trưng cầu ý kiến về chính quyền của mình.
Theo Roll Call, nhiều ứng cử viên được ông Trump trực tiếp hậu thuẫn đã thất bại, trong đó có những cuộc đua quan trọng tại Texas và North Carolina.
Cử tri phản đối Trump hay thực sự ủng hộ đảng Dân chủ?
Một trong những câu hỏi lớn sau cuộc bầu cử là liệu chiến thắng của đảng Dân chủ phản ánh sự ủng hộ mạnh mẽ đối với các chính sách của đảng này, hay chủ yếu xuất phát từ sự bất mãn đối với chính quyền Trump.
Theo phân tích của giáo sư khoa học chính trị Thomas Gift, Giám đốc Trung tâm Chính trị Hoa Kỳ thuộc University College London, kết quả bầu cử có thể được hiểu như một cuộc trưng cầu ý kiến về chương trình nghị sự của ông Trump hơn là sự chấp thuận toàn diện đối với chính sách của đảng Dân chủ.
Ông Gift cho rằng nhiều cử tri từng ủng hộ Trump năm 2024 vì kỳ vọng chính quyền mới sẽ giảm chi phí sinh hoạt và hạn chế sự can dự quân sự của Mỹ ở nước ngoài.
Tuy nhiên, giá năng lượng tăng cao, cuộc chiến với Iran và những tranh cãi liên quan đến chính sách kinh tế đã khiến một bộ phận cử tri thất vọng.
Các cuộc thăm dò sau bầu cử cũng ghi nhận sự bất mãn đối với giá cả sinh hoạt, thuế quan và chính sách nhập cư của chính quyền.
Điều này cho thấy chiến thắng của đảng Dân chủ không nhất thiết đồng nghĩa với việc mọi chính sách của đảng đều nhận được sự ủng hộ rộng rãi.
“Hội chứng ám ảnh Trump” có thể ảnh hưởng đến cả hai đảng
Trong nhiều năm, cụm từ Trump Derangement Syndrome, viết tắt là TDS, thường xuất hiện trong những cuộc tranh luận chính trị.
Những người ủng hộ ông Trump sử dụng thuật ngữ này để mô tả những người mà họ cho rằng phản đối tổng thống một cách cực đoan, bất kể ông thực hiện chính sách gì.
Tuy nhiên, thuật ngữ này cũng được sử dụng theo hướng châm biếm để chỉ những người bảo vệ hoặc phản đối ông Trump quá mức.
Từ góc độ phân tích chính trị, hiện tượng này đặt ra một vấn đề: Khi một nhân vật trở thành trung tâm của mọi cuộc tranh luận, cử tri có thể đánh giá chính sách dựa trên thái độ đối với cá nhân đó thay vì xem xét nội dung cụ thể.
Đối với đảng Dân chủ, việc tập trung phản đối Trump có thể giúp huy động cử tri và tạo sự đoàn kết giữa những nhóm có quan điểm khác nhau.
Tuy nhiên, sự đoàn kết dựa trên việc phản đối một nhân vật không bảo đảm các nhóm trong đảng sẽ thống nhất về chính sách kinh tế, nhập cư, y tế hay đối ngoại.
Ở phía đảng Cộng hòa, sự gắn bó với ông Trump cũng đặt ra những thách thức.
Nhiều ứng cử viên Cộng hòa đã xây dựng chiến dịch tranh cử dựa trên sự ủng hộ của tổng thống, nhưng kết quả ngày 3/11 cho thấy sự hậu thuẫn đó không đủ để bảo đảm chiến thắng tại nhiều khu vực.
Đây là một trong những vấn đề mà cả hai đảng sẽ phải xem xét khi đánh giá kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Những thất bại lịch sử tại các tiểu bang Cộng hòa
Một số kết quả bầu cử cho thấy mức độ thay đổi đáng kể trong lựa chọn của cử tri.
Tại Texas, ứng cử viên Dân chủ James Talarico đánh bại Tổng chưởng lý tiểu bang Ken Paxton trong cuộc đua Thượng viện, chấm dứt chuỗi 38 năm đảng Cộng hòa chiến thắng trong các cuộc bầu cử Thượng viện tại đây.
Tại Kansas, ứng cử viên Adam Hamilton giành chiến thắng trước Thượng nghị sĩ Cộng hòa Roger Marshall, đánh dấu lần đầu tiên sau 94 năm đảng Dân chủ giành được một ghế Thượng viện tại tiểu bang này.
Ở South Carolina, ứng cử viên Dân chủ Annie Andrews đánh bại Darline Graham, người được ông Trump ủng hộ.
Trong khi đó, đảng Dân chủ cũng giành chiến thắng tại những cuộc đua Thượng viện quan trọng ở Iowa, North Carolina và Maine.
Những kết quả này cho thấy sự thay đổi không chỉ diễn ra tại các bang chiến trường truyền thống, mà còn lan sang những khu vực từng có xu hướng bỏ phiếu ổn định cho đảng Cộng hòa.
Đảng Cộng hòa đối mặt cuộc tranh luận về tương lai
Sau thất bại, một số thành viên đảng Cộng hòa bắt đầu đặt câu hỏi về chiến lược tranh cử và mức độ phụ thuộc vào hình ảnh Tổng thống Trump.
Theo The Hill, những vấn đề được thảo luận bao gồm tỷ lệ ủng hộ tổng thống suy giảm, tác động của chính sách kinh tế và việc nhiều ứng cử viên được ông hậu thuẫn thất bại.
Tuy nhiên, các lãnh đạo Cộng hòa cũng lưu ý rằng đảng của tổng thống đương nhiệm thường gặp bất lợi trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nhấn mạnh yếu tố lịch sử này khi bình luận về kết quả bầu cử.
Dù vậy, quy mô thất bại năm 2026 vượt xa những dự báo thận trọng trước đó, đặc biệt tại Thượng viện.
Trong khi đó, Tổng thống Trump đã gửi lời chúc mừng đảng Dân chủ sau cuộc bầu cử và cho biết sẵn sàng hợp tác vì lợi ích quốc gia, theo Roll Call.
Đảng Dân chủ cũng đối mặt thách thức sau chiến thắng
Việc giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội mang lại cho đảng Dân chủ khả năng giám sát mạnh mẽ hơn đối với chính quyền Trump.
Các nhà lập pháp Dân chủ có thể tổ chức những cuộc điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu và tiến hành điều tra hoạt động của các cơ quan hành pháp.
Tuy nhiên, chiến thắng bầu cử cũng đặt ra yêu cầu chứng minh khả năng đưa ra những giải pháp chính sách cụ thể.
Theo giáo sư Thomas Gift, một trong những rủi ro đối với đảng Dân chủ là tập trung quá nhiều vào việc điều tra hoặc đối đầu với tổng thống, trong khi những vấn đề kinh tế và đời sống vẫn là mối quan tâm hàng đầu của cử tri.
Đảng Dân chủ cũng tồn tại những khác biệt giữa các nhóm cấp tiến và ôn hòa, đặc biệt trong chính sách thuế, nhập cư, chăm sóc sức khỏe và chi tiêu công.
Do đó, việc kiểm soát Quốc hội không tự động bảo đảm đảng này có thể thống nhất quan điểm về mọi vấn đề. LSE United States Politics and Policy
Cuộc bầu cử năm 2026 gửi đi thông điệp gì?
Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ cho thấy mức độ ảnh hưởng rất lớn của ông Trump đối với chính trường Hoa Kỳ, ngay cả khi ông không trực tiếp có tên trên lá phiếu.
Đối với những người phản đối tổng thống, cuộc bầu cử trở thành cơ hội bày tỏ sự bất mãn về chính sách kinh tế, nhập cư và đối ngoại.
Đối với những người ủng hộ ông Trump, đây lại là phép thử đối với khả năng huy động cử tri và sức mạnh chính trị của phong trào MAGA.
Tuy nhiên, việc quy toàn bộ kết quả bầu cử cho thái độ yêu thích hoặc phản đối một cá nhân có thể bỏ qua những yếu tố quan trọng khác, bao gồm giá cả sinh hoạt, tình hình việc làm, chiến tranh và những vấn đề riêng tại từng tiểu bang.
Cuộc bầu cử cũng cho thấy cử tri có thể thay đổi lựa chọn khi đánh giá rằng chính quyền đương nhiệm chưa đáp ứng những kỳ vọng ban đầu.
Vì vậy, vấn đề được đặt ra từ cuộc tranh luận về “hội chứng ám ảnh Trump” không phải là xác định ai mắc một chứng rối loạn tâm lý, mà là liệu nền chính trị Hoa Kỳ có đang phụ thuộc quá nhiều vào hình ảnh một cá nhân.
Sau cuộc bầu cử ngày 3/11, cả hai đảng sẽ phải đối mặt với những câu hỏi về chính sách, chiến lược tranh cử và cách đáp ứng những ưu tiên của người dân trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống Trump.
Calitoday tổng hợp
