Bộ Công an Việt Nam đưa đề nghị được sử dụng những biện pháp như cắt điện, nước, Internet, viễn thông hoặc tạm hoãn xuất cảnh để cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chánh đang được nhiều người đặc biệt chú ý. Các đại biểu Quốc hội Việt Nam cảnh báo rằng nếu những quy định này không được thiết kế chặt chẽ, biện pháp cưỡng chế có thể ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống, việc học, công việc, sinh hoạt của người dân, kể cả những người hoàn toàn không có hành vi vi phạm…
Một đề nghị mới trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chánh sửa đổi do BỘ Công an Việt Nam đưa ra đang gây nhiều chú ý: người không chấp hành quyết định xử phạt có thể bị áp dụng những biện pháp cưỡng chế như tạm hoãn xuất cảnh, ngưng cung cấp điện, nước, Internet, dịch vụ viễn thông, thậm chí niêm phong địa điểm.
Cụ thể chiều 23-9-2026, tại phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an, thay mặt Chính phủ trình bày tờ trình về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chánh sửa đổi. Đây là một trong những dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo. Dự thảo đề nghị bổ sung một loạt biện pháp cưỡng chế mới nhằm bảo đảm các quyết định xử phạt vi phạm hành chánh được thi hành trên thực tế. Trong số đó có tạm hoãn xuất cảnh; yêu cầu ngưng cung cấp điện, nước, Internet, dịch vụ viễn thông và hạ tầng số; đồng thời có thể tạm ngưng một số thủ tục đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép lái xe và niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc một phần cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Theo Thượng tướng Phạm Thế Tùng, việc bổ sung những biện pháp này xuất phát từ nhu cầu thực tế, nhằm giải quyết tình trạng đã có quyết định xử phạt nhưng người vi phạm vẫn không chấp hành. Tuy nhiên, ngay trong quá trình thảo luận, nhiều ý kiến đề nghị phải xem xét thật kỹ sự cần thiết, phạm vi áp dụng và những hậu quả có thể xảy ra đối với quyền lợi cũng như đời sống của người dân.
Đến sáng 29-9, vấn đề tiếp tục được đưa ra bàn thảo tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, cho biết bà đồng ý với mục tiêu bổ sung các biện pháp cưỡng chế nhằm khắc phục tình trạng quyết định xử phạt không được thi hành. Tuy nhiên, theo bà Nga, những biện pháp như ngưng cung cấp điện, nước, Internet, viễn thông, niêm phong địa điểm và tạm hoãn xuất cảnh có phạm vi tác động rất rộng, vì vậy cần phải được quy định hết sức thận trọng.
Bà Nga đưa ra một thí dụ rất cụ thể: một địa điểm có thể có nhiều người cùng sinh sống hoặc cùng sử dụng chung hệ thống hạ tầng. Nếu điện hoặc nước bị cắt đối với một cá nhân hay một tổ chức vi phạm, những người thuê nhà, thân nhân hoặc những người cùng sử dụng địa điểm đó cũng có thể bị ảnh hưởng, mặc dù họ không hề thực hiện hành vi vi phạm. Tương tự, nếu Internet hoặc dịch vụ viễn thông bị ngưng, hậu quả có thể lan sang việc học hành, giao dịch, buôn bán, làm ăn và liên lạc của những người hoàn toàn không liên can.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga vì vậy đề nghị dự thảo phải quy định thật rõ điều kiện, phạm vi, thời hạn áp dụng, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm thông báo, cũng như cơ chế chấm dứt biện pháp cưỡng chế và khôi phục quyền lợi trong trường hợp biện pháp bị áp dụng sai. Đặc biệt, phải có cơ chế bảo vệ người thứ ba không vi phạm. Đây là điểm rất đáng chú ý trong đời sống hiện nay, bởi điện, nước và Internet không còn chỉ là những dịch vụ thông thường mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu cho sinh hoạt gia đình, việc học hành, công việc và hoạt động kinh doanh.
Đại biểu Thạch Phước Bình, thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội Vĩnh Long, cũng đề nghị xem xét việc ngưng Internet và viễn thông như một biện pháp sau cùng, chỉ sử dụng khi những biện pháp khác không đạt hiệu quả, đồng thời phải bảo đảm không gây ảnh hưởng tới những người sử dụng khác hoặc bên thứ ba không có lỗi. Quan điểm này cho thấy ngay trong quá trình soạn thảo luật đã xuất hiện những mối quan tâm về nguy cơ biện pháp cưỡng chế bị áp dụng vượt quá phạm vi của người thực sự vi phạm.
Vấn đề trở nên đáng chú ý là ranh giới giữa việc cưỡng chế một người vi phạm và việc làm xáo trộn đời sống của nhiều người khác. Nếu một chủ cơ sở kinh doanh bị xử phạt nhưng tại địa điểm đó còn có nhân viên, người thuê, đối tác hoặc khách hàng, việc niêm phong hoặc cắt những dịch vụ thiết yếu có thể tạo ra cả một chuỗi hậu quả mà những người không vi phạm phải gánh chịu. Với Internet, phạm vi ảnh hưởng còn rộng hơn nữa, bởi một đường truyền có thể được cả gia đình, văn phòng hoặc nhiều hoạt động kinh doanh cùng sử dụng.
Nhìn từ quyền lợi của người dân, điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở chuyện có thêm biện pháp cưỡng chế hay không, mà quan trọng hơn là ai có quyền ra quyết định, dựa trên những điều kiện nào, được áp dụng trong bao lâu, và người dân có cơ chế nào để phản đối hoặc yêu cầu chấm dứt khi quyết định bị áp dụng sai. Nếu những giới hạn pháp lý này không được quy định minh bạch, một công cụ vốn được đặt ra để bảo đảm pháp luật được thi hành có thể trở thành nguồn tác động quá mức tới nơi ăn chốn ở, việc học, công việc và hoạt động làm ăn của người dân.
NGƯỜI QUAN SÁT
