Hơn 1,4 tỷ đồng tiền của doanh nghiệp được chi cho 25 người sang Nhật Bản và Dubai dưới danh nghĩa học hỏi, trao đổi kinh nghiệm. Thế nhưng khi Kiểm toán Nhà nước chỉ ra hàng loạt điểm chưa phù hợp, câu chuyện công tác hay du lịch lại trở thành điều khiến dư luận đặc biệt chú ý…
Hơn 1,4 tỷ đồng được Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Xổ số kiến thiết Cần Thơ (Việt Nam) chi cho 25 người đi Nhật Bản và Dubai trong năm 2024, với lý do khảo sát, trao đổi và học hỏi kinh nghiệm. Nhưng sau khi Kiểm toán Nhà nước chỉ ra nhiều điểm chưa phù hợp, câu chuyện lập tức đặt ra một câu hỏi rất đáng suy nghĩ: đâu là ranh giới giữa một chuyến công tác thật sự và một chuyến đi vừa làm việc, vừa tham quan, nghỉ dưỡng?
Mới đây, theo kết luận kiểm toán về việc quản lý, sử dụng nguồn thu xổ số kiến thiết trong giai đoạn 2024–2025, Công ty Xổ số kiến thiết Cần Thơ đã tổ chức hai đoàn đi Nhật Bản và Dubai trong năm 2024, với tổng chi phí hơn 1,407 tỷ đồng. Thành phần gồm 6 thành viên Hội đồng giám sát xổ số kiến thiết, 2 lãnh đạo công ty và 17 đại lý xổ số có thành tích cao trong việc tiêu thụ vé. Mục tiêu được đưa ra là khảo sát, trao đổi kinh nghiệm về công tác giám sát, quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh xổ số, đồng thời tìm hiểu những loại hình mới như xổ số cào biết kết quả ngay, xổ số bóc và xổ số lô tô.
Điều đáng chú ý nằm ở chỗ, theo Kiểm toán Nhà nước Việt Nam, chuyến đi Nhật Bản thực tế không làm việc với các công ty xổ số như kế hoạch đã đề ra, mà đoàn chủ yếu trao đổi với các đại lý. Tại Dubai, đoàn chỉ làm việc với một công ty xổ số. Trong khi đó, lịch trình lại có nhiều địa điểm tham quan như công viên Hoa Anh Đào, khu phố điện máy Akihabara và trung tâm thương mại Aeon Mall ở Nhật Bản; còn tại Dubai có thánh đường Hồi giáo, vườn hoa, khu chợ đêm cùng nhiều địa điểm khác. Vì vậy, Kiểm toán Nhà nước kiến nghị thành phố Cần Thơ chỉ đạo chấm dứt việc tổ chức những đoàn đi nước ngoài không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh theo đúng quy định.
Ngày 23 tháng 9 năm 2026, ông Đặng Thanh Tùng, Phó Giám đốc Công ty Xổ số kiến thiết Cần Thơ, ký thông cáo giải thích rằng những chuyến đi nói trên là một phần trong quá trình nghiên cứu sản phẩm mới. Phía công ty cho biết tính đến ngày 23 tháng 9 năm 2026, sản phẩm xổ số cào biết kết quả ngay đã đạt doanh thu tiêu thụ lũy kế 154,3 tỷ đồng. Từ đó, doanh nghiệp cho rằng kết quả này chứng tỏ việc tổ chức đi nước ngoài để học hỏi kinh nghiệm là phù hợp, đúng đắn và có hiệu quả.
Tuy nhiên, đây chính là chỗ cần được nhìn cho rõ. Một sản phẩm làm ăn thành công sau chuyến đi không có nghĩa là toàn bộ chương trình, lịch trình của chuyến đi đều cần thiết, hợp lý và tiết kiệm. Điều Kiểm toán Nhà nước đặt vấn đề không đơn thuần là sản phẩm sau đó có bán được hay không, mà còn là đoàn đã làm những gì, gặp ai, làm việc trong bao lâu, kết quả cụ thể ra sao và số tiền doanh nghiệp bỏ ra có tương xứng với mục tiêu đã được phê chuẩn hay không.
Đáng chú ý hơn, đây không phải là trường hợp duy nhất. Công ty Xổ số kiến thiết Sóc Trăng, nay thuộc phạm vi quản lý của thành phố Cần Thơ sau khi sắp xếp đơn vị hành chánh, cũng đã chi hơn 1,204 tỷ đồng cho một đoàn gồm 7 người đi Âu Châu để học hỏi kinh nghiệm. Kế hoạch ban đầu là Pháp, Hòa Lan và Đức, nhưng trên thực tế đoàn còn đi thêm Bỉ. Kiểm toán Nhà nước cho biết hồ sơ thanh toán không thể hiện đầy đủ kết quả làm việc cũng như hình ảnh chứng minh đoàn đã làm việc với các đại lý và công ty xổ số; báo cáo sau chuyến đi cũng không nêu được những kết quả cụ thể về mô hình hay chiến lược phát triển ngành xổ số như mục tiêu ban đầu. Trong lịch trình còn có tháp Eiffel, viện bảo tàng Louvre, Atomium, làng cối xay gió, các khu phố mua sắm và nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng khác.
Nếu nhìn rộng ra, chuyện cán bộ, lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước đi ngoại quốc nhưng việc quản lý không chặt chẽ cũng từng xảy ra ở nhiều nơi. Tháng 3 năm 2019, Chủ tịch UBND TP.Sài Gòn -Nguyễn Thành Phong cho biết Thanh tra thành phố phát hiện có trường hợp trong vòng hai năm đã đi ngoại quốc hơn 100 ngày. Lãnh đạo thành phố khi đó nhấn mạnh rằng nếu đi ngoại quốc với tư cách công tác thì phải có nhiệm vụ và báo cáo rõ ràng, chứ không phải lấy danh nghĩa công tác để đi du lịch.
Trước đó, tại Công ty Phát triển công nghiệp Tân Thuận, tức IPC, cuộc thanh tra năm 2018 phát hiện trong hai năm 2016–2017, công ty đã chi hơn 1,3 tỷ đồng cho các chuyến đi ngoại quốc. Riêng một chuyến sang Bỉ, Hòa Lan và Hoa Kỳ năm 2016 đã có kinh phí hơn 1,145 tỷ đồng, trong khi một số người tham gia chuyến đi còn vượt quá thời gian được UBND thành phố cho phép. Thanh tra cũng ghi nhận nhiều chuyến đi sau khi kết thúc không có báo cáo đầy đủ về kết quả.
Nghiêm trọng hơn là trường hợp Tổng công ty Nông nghiệp Sài Gòn, tức SAGRI. Theo thông tin được công bố năm 2019, cơ quan thanh tra xác định ông Lê Tấn Hùng, khi giữ chức Tổng giám đốc SAGRI, đã ký 10 hợp đồng tham quan, học hỏi kinh nghiệm ở ngoại quốc với tổng trị giá hơn 13 tỷ đồng. Qua xác minh, những người có tên trong danh sách được cho là đi ngoại quốc lại không tham gia các chuyến đi. Đây là một vụ việc khác về mức độ cũng như bản chất, nhưng nó cho thấy nếu cơ chế kiểm soát quá lỏng lẻo, cụm từ “tham quan, học tập kinh nghiệm” hoàn toàn có thể trở thành cái cớ để thực hiện những khoản chi rất lớn.
NGƯỜI QUAN SÁT
