WASHINGTON (Calitoday News) – Một cuộc giằng co mới đang diễn ra tại Washington quanh dự luật cải cách thủ tục cấp phép cho các dự án năng lượng và cơ sở hạ tầng. Tiêu đề của The Hill “Whitehouse vs. White House” thực ra là một cách chơi chữ: một bên là Thượng nghị sĩ Sheldon Whitehouse (Dân chủ–Rhode Island), còn bên kia là Tòa Bạch Ốc của Tổng thống Donald Trump. Hai bên không bất đồng nhiều về mục tiêu cải cách, nhưng đang đối đầu về thời điểm đưa dự luật ra biểu quyết.
Theo Reuters, các nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ tại Thượng viện đã tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm sửa đổi hệ thống cấp phép liên bang, với mục tiêu rút ngắn thời gian phê duyệt các dự án lớn như đường dây truyền tải điện, nhà máy điện, đường ống, dầu khí, năng lượng gió và mặt trời. Whitehouse, thành viên Dân chủ cao cấp của Ủy ban Môi trường và Công trình Công cộng Thượng viện, cho biết các bên đã vượt qua phần lớn những vấn đề từng có nguy cơ làm đổ vỡ đàm phán.
Tòa Bạch Ốc muốn hành động ngay
Chính quyền Trump muốn Thượng viện tiến hành nhanh hơn và tìm cách thông qua dự luật trước khi các nghị sĩ rời Washington để vận động cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.
Một quan chức Tòa Bạch Ốc nói rằng chính quyền và các nghị sĩ Cộng hòa đã đưa ra một “đề nghị mạnh mẽ mang tính lưỡng đảng”, nhưng cho rằng phía Dân chủ đang trì hoãn. Quan chức này cảnh báo rằng những nhượng bộ mà chính quyền đang dành cho phía Dân chủ có thể không còn được giữ nguyên nếu cuộc bỏ phiếu bị đẩy sang kỳ họp sau bầu cử.
Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Taylor Rogers nói chính quyền đang tích cực làm việc để thông qua một cuộc cải cách cấp phép mà chính quyền cho rằng sẽ giúp xây dựng cơ sở hạ tầng năng lượng nhanh hơn và giảm chi phí.
Whitehouse: Không nên ép Thượng viện bỏ phiếu quá nhanh
Whitehouse lại cho rằng dự luật nhiều khả năng không thể được bỏ phiếu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ông nói văn bản thỏa thuận có thể được hoàn tất chỉ trong vài ngày, thậm chí vài giờ, nhưng sau đó các thượng nghị sĩ vẫn cần thời gian đọc dự luật, tham khảo ý kiến các ngành công nghiệp, tổ chức môi trường và những bên liên quan khác, đồng thời có cơ hội đề nghị sửa đổi.
Whitehouse nhấn mạnh đây là quy trình lập pháp bình thường của Thượng viện. Ông cũng nói việc ép các nghị sĩ bỏ phiếu về một dự luật mà họ chưa có đủ thời gian xem xét thường sẽ gây phản ứng tiêu cực.
Vì vậy, kịch bản được ông Whitehouse nhắc đến là Quốc hội có thể hoàn tất dự luật trong “lame-duck session” – kỳ họp sau cuộc bầu cử tháng 11 nhưng trước khi Quốc hội mới nhậm chức.
Năng lượng gió và mặt trời là nút thắt lớn
Một trong những trở ngại lớn nhất trong nhiều tháng qua là cách chính quyền Trump đối xử với các dự án năng lượng tái tạo.
Các cuộc thương lượng từng bị đình trệ sau khi chính quyền Trump ngăn chặn hoặc trì hoãn nhiều dự án điện gió và mặt trời, bao gồm năm dự án điện gió ngoài khơi gần hoàn thành ở Bờ Đông. Phía Dân chủ lập luận rằng việc Quốc hội thông qua luật giúp các dự án được cấp phép nhanh hơn sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu chính quyền sau đó vẫn có thể ngăn những dự án đã được cấp phép vì bất đồng về loại năng lượng.
Đây cũng là lý do Whitehouse từng tuyên bố tạm ngưng đàm phán. Ông và Thượng nghị sĩ Martin Heinrich cho rằng một thỏa thuận phải mang lại sự chắc chắn cho các nhà đầu tư, bất kể dự án đó là dầu khí, đường ống hay năng lượng tái tạo.
Tuy nhiên, trong vòng đàm phán mới nhất, chính quyền Trump đã đưa ra một số nhượng bộ về việc xử lý các dự án gió và mặt trời. Whitehouse công khai ghi nhận bước tiến này và nói ông đánh giá cao việc chính quyền đã thay đổi theo hướng đó. Nhưng ông vẫn muốn Tòa Bạch Ốc giải thích rõ hơn các cam kết đối với dự án năng lượng tái tạo sẽ được thực hiện cụ thể như thế nào.
Vì sao “permitting reform” quan trọng?
Hệ thống cấp phép liên bang của Mỹ từ lâu bị cả hai đảng chỉ trích vì một dự án cơ sở hạ tầng lớn có thể phải trải qua nhiều năm đánh giá môi trường, xin phép nhiều cơ quan và sau đó tiếp tục đối mặt với kiện tụng.
Phía Cộng hòa muốn sửa các quy định, đặc biệt liên quan đến National Environmental Policy Act (NEPA), nhằm rút ngắn thời gian đánh giá và hạn chế thời gian có thể khởi kiện một dự án đã được phê duyệt.
Trong khi đó, nhiều nghị sĩ Dân chủ cũng muốn đẩy nhanh cấp phép, đặc biệt đối với đường dây truyền tải điện, vì việc mở rộng lưới điện được xem là cần thiết để đưa thêm nguồn điện mới vào hệ thống. Các nhóm đại diện ngành dầu khí, điện lực và năng lượng tái tạo đều đã thúc giục Quốc hội đạt một thỏa thuận lưỡng đảng.
Nhu cầu điện của Mỹ cũng đang tăng nhanh, một phần do sự bùng nổ xây dựng data center phục vụ AI và điện toán đám mây, khiến việc xây dựng thêm nguồn điện và hệ thống truyền tải trở nên cấp bách hơn.
Cộng hòa cáo buộc Dân chủ cố tình trì hoãn
Lãnh đạo Đa số Thượng viện John Thune chỉ trích phía Dân chủ, cho rằng Cộng hòa và Tòa Bạch Ốc đã chấp nhận gần như tất cả những yêu cầu quan trọng mà họ đưa ra nhưng các nghị sĩ Dân chủ vẫn chưa đồng ý tiến hành bỏ phiếu.
Whitehouse bác bỏ cách diễn giải rằng phía Dân chủ đã rút khỏi thỏa thuận. Ông nói hai bên đang ở rất gần nhau, nhưng văn bản cuối cùng vẫn cần được hoàn thiện và phải trải qua quy trình xem xét thông thường.
Một vấn đề thực tế khác là Hạ viện đã rời Washington và dự kiến không trở lại cho đến sau cuộc bầu cử tháng 11. Vì vậy, ngay cả nếu Thượng viện vội vàng thông qua một dự luật trong những ngày tới, Quốc hội vẫn khó hoàn tất toàn bộ quá trình lập pháp trước bầu cử.
Hiện chưa có văn bản cuối cùng của thỏa thuận được công bố. Reuters cho biết các bên vẫn đang hoàn thiện ngôn ngữ pháp lý, trong khi câu hỏi lớn nhất không còn chỉ là có đạt được thỏa thuận hay không, mà là liệu Tòa Bạch Ốc có chấp nhận duy trì những nhượng bộ hiện tại cho đến kỳ họp sau bầu cử hay không.
Calitoday tổng hợp
