Đảng Cộng sản Việt Nam vừa thiết lập một cơ chế đối thoại chiến lược đầu tiên với một chính đảng nước ngoài. Thế nhưng, ngay giữa sự kiện này lại nổi lên một câu hỏi khó lòng né tránh: nếu có thể mở cửa đối thoại với bên ngoài, tại sao không mở rộng đối thoại để tiến tới hòa hợp, hòa giải giữa những người Việt Nam có quan điểm chính trị khác nhau?…
Ngày 24–25 tháng 8 năm 2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dẫn đầu phái đoàn đại biểu cấp cao Đảng Cộng sản Việt Nam sang thăm chính thức Singapore và đồng chủ trì Đối thoại Chiến lược Việt Nam – Singapore lần thứ nhất. Giới chức Việt Nam xác định đây là cơ chế đối thoại chiến lược đầu tiên mà Đảng Cộng sản Việt Nam thiết lập với một chính đảng nước ngoài. Đối tác lần này là Đảng Hành động Nhân dân Singapore (PAP), đảng đang cầm quyền tại Singapore.
Trong chuyến viếng thăm, ông Trần Cẩm Tú đã hội kiến Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam, Thủ tướng kiêm Tổng Thư ký PAP Lawrence Wong, Chủ tịch Quốc hội Seah Kian Peng, Chủ tịch PAP Desmond Lee và Bộ trưởng Cao cấp, Bộ trưởng Điều phối An ninh Quốc gia kiêm Bộ trưởng Nội vụ K. Shanmugam. Phái đoàn Việt Nam cũng có dịp tìm hiểu hoạt động thực tế tại cơ sở của PAP.
Đáng chú ý nhứt là phiên Đối thoại Chiến lược Việt Nam – Singapore lần thứ nhứt, do ông Trần Cẩm Tú và Phó Tổng Thư ký PAP, Bộ trưởng Quốc phòng kiêm Bộ trưởng Điều phối Dịch vụ Công Chan Chun Sing đồng chủ trì. Hai bên trao đổi về nhiều vấn đề chiến lược cùng quan tâm, đặc biệt là việc đào tạo nhân lực, kết nối công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác giữa hai nước. Hai bên cũng đồng ý tổ chức kỳ đối thoại thứ hai tại Việt Nam trong năm 2027.
Một kết quả quan trọng khác là hai bên thông qua Kế hoạch hợp tác đào tạo cán bộ giai đoạn 2027–2029 và Tuyên bố chung Việt Nam – Singapore về Chiến lược Kết nối Công nghệ. Nội dung hợp tác hướng tới việc cùng nghiên cứu, cùng phát triển, kết nối các trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức đổi mới sáng tạo; đồng thời mở rộng hợp tác trong những lãnh vực như chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, chính phủ số, công nghệ sinh học và y tế số.
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung ngày 26 tháng 8 đánh giá chuyến đi của ông Trần Cẩm Tú đã đạt mức cao các mục tiêu đề ra, đồng thời nhấn mạnh Việt Nam và Singapore không nên chỉ dừng lại ở chuyện tiếp nhận hay trao đổi công nghệ, mà phải hướng tới việc cùng nhau tạo ra giá trị. Theo ông Lê Hoài Trung, mục tiêu lâu dài là xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trong đó các thành phần của hai nước có thể cùng nghiên cứu, cùng phát triển và cùng sản xuất.
Nhìn trên phương diện ngoại giao, đây rõ ràng là một bước đi đáng chú ý. Việt Nam đang mở thêm một đường dây tiếp xúc trực tiếp giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và một chính đảng nước ngoài, bên cạnh những kênh Nhà nước, Chính phủ và ngoại giao truyền thống. Việc Hà Nội nhấn mạnh “kênh đảng” cho thấy Đảng Cộng sản Việt Nam muốn sử dụng quan hệ giữa các chính đảng như một phương tiện để định hướng và làm sâu sắc thêm mối quan hệ song phương.
Nhưng cũng chính từ đây lại nảy ra một câu hỏi đáng để suy nghĩ: nếu đối thoại giữa các chính đảng có thể được coi là một phương thức để trao đổi quan điểm, tìm kiếm điểm tương đồng và phục vụ quyền lợi quốc gia, vậy tại sao nguyên tắc ấy lại không được mở rộng hơn đối với những tiếng nói chính trị khác của người Việt?
Singapore là một nền dân chủ nghị viện. PAP tuy giữ vai trò cầm quyền trong thời gian dài, nhưng tại Singapore vẫn có những chính đảng khác, có tranh cử và có sự cạnh tranh trong hệ thống bầu cử. Việt Nam có thể chọn đối thoại với PAP vì đây là đảng cầm quyền và là đối tác trực tiếp trong mối bang giao song phương. Xét về mặt ngoại giao, điều đó hoàn toàn có lý. Nhưng nếu nói rộng hơn về chuyện “đối thoại chính trị”, thì một câu hỏi khác khó tránh khỏi là: tại sao lại không có một cơ chế đối thoại tương tự giữa những người Việt Nam có lập trường chính trị khác biệt?
Đây không phải là câu hỏi nhằm phủ nhận ý nghĩa của mối bang giao Việt Nam – Singapore. Trái lại, chính việc Hà Nội nhấn mạnh giá trị của đối thoại với một chính đảng nước ngoài lại càng khiến người ta có quyền đặt vấn đề về giá trị của đối thoại ngay trong cộng đồng dân tộc mình.
Nếu mục tiêu sau cùng là quyền lợi quốc gia, hòa bình, ổn định và phát triển, thì đối thoại giữa những người Việt có quan điểm khác nhau cũng đáng được đem ra xét tới. Một quốc gia có thể có nhiều cách nhìn về thể chế, chánh sách và tương lai đất nước, nhưng điều đó không có nghĩa là mọi khác biệt đều phải biến thành đối đầu.
Thêm một câu hỏi khác được đặt ra: tại sao có thể ngồi chung một bàn với một chính đảng nước ngoài để trao đổi những vấn đề chiến lược, nhưng lại khó hình dung một bàn đối thoại rộng mở hơn giữa những người Việt Nam trong nước và ngoài nước, giữa những người đang ủng hộ chánh quyền và những người đang bất đồng với chánh quyền?
Hòa hợp, hòa giải dân tộc, nếu thật sự đặt quyền lợi quốc gia lên trên hết, không nhứt thiết phải bắt đầu bằng chuyện mọi người cùng một quan điểm. Nó có thể bắt đầu bằng việc nhìn nhận rằng người Việt có quyền có những cách nhìn khác nhau, nhưng vẫn có thể cùng nhau bàn bạc về những quyền lợi căn bản của đất nước: chủ quyền, kinh tế, giáo dục, khoa học kỹ thuật, đời sống của người dân và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Vậy tại sao Đảng cộng sản Việt Nam không mạnh dạn xây thêm những cây cầu đối thoại ngay giữa lòng dân tộc mình?
NGƯỜI QUAN SÁT
