Một tàu container Hàn Quốc đang thực hiện chuyến hải hành thử nghiệm qua Tuyến đường biển Phương Bắc của Nga, giúp rút ngắn đáng kể hành trình sang Âu Châu. Nhưng đàng sau chuyến hải trình này lại là một bài toán địa chánh trị hết sức nhạy cảm: Seoul đang hé mở một cánh cửa thương mại mới với Moscow trong lúc các nước Tây phương vẫn tiếp tục gây áp lực lên Nga…
Ngày 22 tháng 8 năm 2026, một sự kiện đặc biệt diễn ra tại hải cảng Busan khi tàu container PanStar Acro của Hàn Quốc rời cảng, bắt đầu chuyến hải hành thử nghiệm tới Âu Châu qua Tuyến đường biển Phương Bắc (Northern Sea Route – NSR), tuyến hàng hải chạy dọc theo bờ biển Bắc Cực của Nga. Đây là lần đầu tiên một tàu container Hàn Quốc thực hiện chuyến thử nghiệm thương mại trên tuyến đường này và cũng là chuyến đi đầu tiên của một tàu Hàn Quốc qua tuyến Bắc Cực kể từ năm 2016. Theo Bộ Đại dương và Thủy sản Hàn Quốc, PanStar Acro dự trù mất khoảng 45 ngày cho toàn bộ hành trình, lần lượt ghé Felixstowe của Anh Quốc ngày 9 tháng 9, Rotterdam của Hòa Lan ngày 11 tháng 9 và Gdansk của Ba Lan ngày 15 tháng 9, trước khi trở về Busan vào khoảng ngày 5 tháng 10.
Tính tới ngày 26 tháng 8, chiếc tàu vẫn đang trên đường hướng về khu vực Bắc Cực. Theo lịch trình được công bố, PanStar Acro sẽ tiến vào Tuyến đường biển Phương Bắc khoảng ngày 30 tháng 8 và đi qua vùng biển Bắc Cực vào khoảng ngày 7 tháng 9. Chiếc tàu container có sức chở 2.758 TEU, hiện đang vận chuyển 837 TEU hàng hóa, gồm các sản phẩm hóa chất, xe hơi đã qua sử dụng, phụ tùng xe hơi và container rỗng. Điều đáng chú ý là đây không phải một chuyến đi để “lấy lệ”: Seoul muốn sử dụng hàng hóa thực tế để đồng thời kiểm chứng mức độ an toàn, kỹ thuật, môi trường và khả năng khai thác thương mại của tuyến đường.
Vì sao Hàn Quốc lại đặc biệt quan tâm tới một tuyến đường nằm dưới sự kiểm soát và quản lý của Nga? Câu trả lời nằm ở khoảng cách. Theo số liệu của Bộ Đại dương và Thủy sản Hàn Quốc, tuyến Busan–Rotterdam qua Bắc Cực dài khoảng 13.000 cây số, trong khi tuyến truyền thống đi qua Kênh đào Suez dài khoảng 20.000 cây số. Như vậy, quãng đường có thể giảm khoảng 7.000 cây số, tương đương khoảng 35%, và thời gian vận chuyển một chiều có thể rút từ khoảng 30 ngày xuống còn khoảng 20 ngày trong điều kiện thích hợp.
Đây là một con số đủ sức khiến bất cứ cường quốc xuất cảng nào cũng phải để mắt tới. Hàn Quốc là một trong những nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào mậu dịch đường biển. Nếu tuyến Bắc Cực có thể vận hành ổn định trong tương lai, Busan có cơ hội trở thành một trung tâm trung chuyển mới nối Á Châu với Âu Châu. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã đưa việc phát triển hàng hải Bắc Cực thành một ưu tiên, và chánh quyền Seoul đặt mục tiêu hướng tới việc hình thành các tuyến thương mại Bắc Cực thường xuyên vào khoảng năm 2030. Bộ Đại dương và Thủy sản cũng đã được chuyển về Busan trong chiến lược phát triển thành trung tâm hàng hải của quốc gia.
Nhưng đàng sau con số giảm 35% khoảng cách lại là một bài toán địa chánh trị hết sức nhạy cảm. Tuyến NSR không phải là một tuyến đường quốc tế hoàn toàn độc lập với Nga. Tàu Hàn Quốc phải đi qua vùng biển Bắc Cực dọc theo bờ biển Nga và cần có sự phối hợp, giấy phép cùng sự hỗ trợ hàng hải của phía Nga. Chính điều này khiến chuyến thử nghiệm của Seoul được theo dõi không những bởi giới vận tải mà còn bởi các đồng minh Tây phương của Hàn Quốc. Reuters nhận định chuyến đi có thể gây ra những nhạy cảm trong quan hệ với các nước Tây phương đang duy trì sức ép nhằm cô lập Nga vì cuộc chiến tại Ukraine.
Nói thẳng ra, Hàn Quốc đang đứng trước một nghịch lý. Một mặt, Seoul là đồng minh quan trọng của Hoa Kỳ và đã tham gia nhiều biện pháp gây sức ép kinh tế đối với Moscow. Mặt khác, để tìm kiếm một tuyến vận tải ngắn hơn, rẻ hơn và tránh được những điểm nghẽn hàng hải truyền thống, Seoul lại phải hợp tác với chính nước Nga mà các nước Tây phương đang tìm cách cô lập. Đó là lý do một chuyến tàu container tưởng chừng thuần túy thương mại lại mang màu sắc địa chánh trị rất rõ rệt.
Hàn Quốc cũng không phải là quốc gia Á Châu đầu tiên nhìn thấy tiềm năng của NSR. Nga từ lâu đã quảng bá tuyến đường này như một hành lang thương mại chiến lược. Trung Quốc cũng đã gia tăng hoạt động tại Bắc Cực và các doanh nghiệp Trung Quốc đang thử nghiệm, khai thác những tuyến vận tải theo mùa. Theo Financial Times, Trung Quốc đã bắt đầu các hoạt động NSR theo mùa từ năm 2023 và trong năm 2026 đã hướng tới dịch vụ thường xuyên hơn.
Trong khi đó, ở phía bên kia bán đảo Triều Tiên, một câu chuyện quân sự khác cũng đang khiến Seoul đặc biệt cảnh giác. Ngày 23–24 tháng 8 năm 2026, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc đánh giá Bắc Hàn vẫn tiếp tục chuẩn bị cho khả năng triển khai thêm quân tới Nga, nhưng chưa phát hiện dấu hiệu cho thấy một đợt triển khai mới sắp xảy ra. Đánh giá này được chuyển tới văn phòng nghị sĩ Yu Yong-weon thuộc đảng Quyền lực Nhân dân và được Reuters cùng Yonhap loan tin.
Thông tin này xuất hiện sau khi bà Kim Yo-jong, em gái nhà lãnh đạo Kim Jong-un, ngày 19 tháng 8 bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy rằng Bình Nhưỡng có thể đưa thêm 30.000–50.000 quân tới Nga. Bà Kim gọi tuyên bố này là vô căn cứ. Reuters cho biết bà cũng xác nhận Bắc Hàn từng triển khai lực lượng tới Nga trong năm 2024 trong khuôn khổ mối quan hệ chiến lược giữa Moscow và Bình Nhưỡng.
Trong khi chưa có dấu hiệu về một đợt triển khai quân mới sắp xảy ra, mức độ hợp tác quân sự Nga–Bắc Hàn vẫn khiến Hàn Quốc quan ngại. Theo đánh giá của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Hàn Quốc được Yonhap dẫn lại, Bắc Hàn đã triển khai hơn 16.000 quân tới Nga kể từ tháng 10 năm 2024 và nhiều người được cho là đã tử trận hoặc bị thương. Bình Nhưỡng cũng được đánh giá đã cung cấp hơn 15 triệu quả đạn pháo cho Nga.
Bộ Quốc phòng Hàn Quốc còn đánh giá Bắc Hàn tiếp tục cung cấp các hệ thống võ khí cho Nga, trong đó có hỏa tiễn đạn đạo tầm ngắn. Những hỏa tiễn này có thể đã được cải thiện độ chính xác nhờ dữ liệu từ chiến trường Ukraine và sự hỗ trợ về kỹ thuật, linh kiện của Nga. Đồng thời, Seoul cho rằng một số chương trình hỏa tiễn và pháo phản lực của Bình Nhưỡng, được thiết kế với khả năng sử dụng trong trường hợp xung đột với Hàn Quốc, đang tiến gần tới giai đoạn hoàn tất. Hỏa tiễn đạn đạo tầm trung Hwasong-12, được đánh giá có khả năng vươn tới Guam, cũng đang được chuẩn bị để đưa vào hoạt động.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
