Một vụ án đất đai tại Phú Thọ đang gây chú ý bởi một con số chênh lệch khó tin: 8 hộ dân được ghi trong hợp đồng thuê hơn 36.000 m², nhưng diện tích thực tế sử dụng lại lên tới gần 265.000 m²…
Ngày 26 tháng 8 năm 2026, Công an tỉnh Phú Thọ (Việt Nam) cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án và khởi tố 3 bị can để điều tra về tội “Vi phạm quy định về quản lý đất đai”, theo khoản 3 Điều 229 Bộ luật Hình sự. Ba người bị khởi tố gồm Trần Văn Trò, nguyên Chủ tịch UBND xã Trung Hà; Sái Văn Thường, nguyên Phó Chủ tịch UBND xã Trung Hà và Đỗ Thị Hiền, nguyên công chức địa chánh xã Trung Hà. Vụ án được cơ quan điều tra khởi tố từ ngày 13 tháng 8 năm 2026. Khu vực xảy ra vụ việc trước đây thuộc xã Trung Hà, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc; nay thuộc thôn Trung Hà 2, xã Nguyệt Đức, tỉnh Phú Thọ.
Theo kết quả điều tra ban đầu, ông Trần Văn Trò giữ chức Chủ tịch UBND xã Trung Hà từ tháng 11 năm 2018 đến tháng 4 năm 2024 và có trách nhiệm trong công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương. Cơ quan điều tra cho rằng ông Trò biết rõ việc cho thuê đất bãi bồi ven sông không thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã, nhưng vẫn chỉ đạo ông Sái Văn Thường cùng cán bộ cấp dưới tổ chức cho 8 hộ dân thuê đất tại khu vực thôn 1 và thôn 2.
Điều khiến vụ việc đặc biệt gây chú ý nằm ở con số diện tích. Trong quá trình cho thuê, ông Trò bị xác định không chỉ đạo cán bộ chuyên môn tiến hành đo đạc, xác định diện tích thực tế để bàn giao ngoài thực địa. Kết quả là diện tích đất mà 8 hộ dân sử dụng trên thực tế lớn hơn rất nhiều so với diện tích được ghi trong hợp đồng. Theo tài liệu điều tra ban đầu, tổng diện tích thực tế lên tới 264.844,87 m², trong khi tổng diện tích ghi trong các hợp đồng chỉ có 36.200 m². Phần chênh lệch lên tới 228.644,87 m².
Chỉ cần nhìn vào hai con số này, mức chênh lệch cũng đã đủ khiến dư luận phải đặt câu hỏi: làm cách nào một diện tích đất công lớn như vậy lại có thể được sử dụng ngoài thực địa, trong khi hồ sơ hợp đồng chỉ ghi nhận một phần nhỏ? Đây không phải là chuyện sai số vài mét vuông trong lúc đo đạc. Con số chênh lệch hơn 228.000 m² tương đương hơn 22,8 ha. Nói cho dễ hình dung, diện tích thực tế được xác định lớn gấp khoảng 7,3 lần diện tích ghi trong hợp đồng.
Điều đáng bàn hơn nữa là đây là đất bãi bồi ven sông, tức loại đất mà việc quản lý, sử dụng và cho thuê phải tuân thủ thẩm quyền, trình tự và những quy định pháp luật cụ thể. Một khi chánh quyền cấp xã biết mình không có thẩm quyền mà vẫn tổ chức cho thuê, câu chuyện không còn đơn giản là một sai sót hành chánh thông thường. Tuy nhiên, cũng cần nhấn mạnh rằng những nhận định về trách nhiệm hình sự và hậu quả cụ thể vẫn phải chờ kết quả điều tra, truy tố và xét xử; các bị can được coi là chưa có tội cho tới khi có bản án có hiệu lực pháp luật.
Xét trên phương diện quản lý nhà nước, vụ việc đặt ra một câu hỏi rất đáng suy nghĩ: nếu hợp đồng chỉ ghi 36.200 m² nhưng diện tích thực tế sử dụng lên tới 264.844,87 m², thì cơ chế kiểm tra, giám sát đất đai ở cấp cơ sở đã vận hành ra sao? Ai kiểm tra diện tích? Ai bàn giao đất? Ai giám sát việc sử dụng? Và trong khoảng thời gian từ tháng 11 năm 2018 đến tháng 4 năm 2024, tại sao sự chênh lệch khổng lồ này lại không được phát giác và giải quyết sớm hơn?
Đất đai vốn là một lãnh vực đặc biệt nhạy cảm, bởi mỗi mét vuông đều gắn với tài sản công, quyền lợi của người dân và nguồn thu ngân sách. Khi một cán bộ ký giấy tờ trên một diện tích nhỏ, nhưng ngoài thực tế người sử dụng lại có trong tay một diện tích lớn hơn rất nhiều, hệ quả không chỉ nằm trên giấy tờ. Nó có thể kéo theo những vấn đề về nghĩa vụ tài chánh, quyền sử dụng đất, quyền lợi của người thuê và nguy cơ thất thoát tài sản công. Chính vì vậy, việc cơ quan điều tra tiếp tục làm sáng tỏ vai trò của từng cá nhân có liên quan là điều hết sức cần thiết.
Cũng cần lưu ý rằng con số 264.844,87 m² là tổng diện tích 8 hộ dân thực tế sử dụng theo kết quả điều tra ban đầu, chớ chưa đồng nghĩa rằng toàn bộ diện tích đó đều là diện tích bị “chiếm đoạt” hoặc gây thiệt hại tương ứng về tài sản. Cơ quan điều tra vẫn còn phải xác định tính chất, mức độ, hậu quả và trách nhiệm cụ thể của từng người.
Điểm đáng chú ý trong vụ án là sự hiện diện của ba chức vụ: Chủ tịch UBND xã, Phó Chủ tịch UBND xã và công chức địa chánh. Đây đều là những vị trí có vai trò trực tiếp hoặc có liên quan tới hoạt động quản lý hành chánh và đất đai tại địa phương. Vụ án trở thành một lời cảnh báo mạnh mẽ về câu chuyện quản lý đất đai ở cấp cơ sở: giấy tờ có thể chỉ ghi vài chục ngàn mét vuông, nhưng nếu không có sự kiểm tra ngoài thực địa, tài sản công có thể “phình ra” ngoài hồ sơ theo một cách mà người dân khó có thể làm ngơ.
NGƯỜI QUAN SÁT
