Bán đảo Triều Tiên trong những ngày giữa tháng 8/2026 đang cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: trong lúc quân đội Hàn Quốc phải nổ súng cảnh cáo sau khi một nhóm binh sĩ Triều Tiên vượt qua đường ranh giới quân sự, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung lại thúc đẩy đối thoại nhằm chính thức chấm dứt tình trạng chiến tranh giữa hai miền, từng bước xây dựng một cơ chế hòa bình lâu dài…
Theo Reuters ngày 16/8/2026, Bộ Tổng tham mưu Liên quân Hàn Quốc cho biết quân đội nước này đã bắn những phát súng cảnh cáo sau khi một nhóm binh sĩ Triều Tiên vượt qua đường ranh giới quân sự, tức Military Demarcation Line (MDL), tại khu vực phía đông DMZ. Sau khi phía Hàn Quốc phát tín hiệu cảnh cáo theo đúng thủ tục tác chiến, nhóm binh sĩ Triều Tiên đã rút trở lại phía bắc. Quân đội Hàn Quốc không cho biết chính xác vụ việc xảy ra vào lúc nào, nhưng Yonhap cho biết đây là lần đầu tiên trong năm 2026 ghi nhận binh sĩ Triều Tiên vượt qua MDL.
Theo nguồn tin do Yonhap dẫn lại, nhóm binh sĩ Triều Tiên có thể chỉ đang làm nhiệm vụ tuần tiễu và vô tình đi lố qua đường ranh giới. Sau khi họ rút về phía bên kia, không ghi nhận thêm hoạt động bất thường nào. Chi tiết này rất đáng chú ý, bởi một vụ vượt tuyến trong khu vực DMZ, dầu có thể bắt nguồn từ sự lầm lẫn, vẫn có khả năng biến thành một cuộc đụng độ nghiêm trọng nếu hai bên hiểu sai ý định của nhau. Trong năm 2025, quân đội Triều Tiên được cho là đã 17 lần vi phạm MDL, cho thấy những vụ việc như vậy không phải hoàn toàn hiếm thấy trên một trong những đường biên giới quân sự căng thẳng nhứt thế giới.
DMZ được thiết lập sau khi cuộc chiến Triều Tiên 1950-1953 chấm dứt bằng Hiệp định đình chiến ngày 27/7/1953. Điều đáng nói là hiệp định này chỉ ngưng tiếng súng, chớ không phải một hiệp ước hòa bình. Vì vậy, xét trên phương diện kỹ thuật, cuộc chiến giữa hai miền vẫn chưa được chính thức kết thúc bằng một thỏa thuận hòa bình. Hơn bảy thập niên sau, đôi bên vẫn duy trì lực lượng quân sự rất lớn đối diện nhau dọc theo một khu vực biên giới dài khoảng 250 cây số.
Trong hoàn cảnh đó, lời tuyên bố của Tổng thống Lee Jae-myung ngày 15/8/2026, nhân dịp Hàn Quốc kỷ niệm Ngày Giải phóng, mang một ý nghĩa đặc biệt. Ông Lee kêu gọi nối lại cuộc đối thoại với Bình Nhưỡng nhằm xây dựng một chế độ hòa bình thay thế cho tình trạng đình chiến kéo dài từ năm 1953. Tổng thống Hàn Quốc đồng thời đề nghị một “hệ thống an ninh đa tầng” để ngăn những sự cố nhỏ dọc DMZ leo thang thành những cuộc xung đột quân sự lớn hơn, và cho biết Seoul sẵn sàng thảo luận những biện pháp thực tế liên quan tới chương trình nguyên tử của Triều Tiên.
Đây là một thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận của chánh phủ Lee Jae-myung. Thay vì chỉ đặt vấn đề phi nguyên tử hóa lên trước mọi cuộc đối thoại, Seoul đang tìm kiếm những bước trung gian nhằm giảm nguy cơ đụng độ và tạo điều kiện cho đối thoại. Trước đó, Bộ trưởng Thống nhất Chung Dong-young từng cho biết Hàn Quốc đang rời khỏi cách tiếp cận “phi nguyên tử hóa trước tiên”, hướng tới việc trước mắt đóng băng chương trình nguyên tử của Bình Nhưỡng và tìm kiếm những nhượng bộ có qua có lại.
Nhưng bài toán của ông Lee hoàn toàn không đơn giản. Lãnh tụ Triều Tiên Kim Jong-un trong những năm gần đây đã thay đổi đáng kể cách nhìn đối với miền Nam. Tháng 1/2024, ông Kim tuyên bố việc thống nhứt với Hàn Quốc không còn khả thi theo cách trước đây và gọi Hàn Quốc là “kẻ thù chính”. Bình Nhưỡng cũng tiếp tục củng cố khả năng nguyên tử và hỏa tiễn, đồng thời tăng cường bang giao với Nga và Trung Quốc. Vì vậy, lời kêu gọi đối thoại từ Seoul không có nghĩa là Bình Nhưỡng sẽ lập tức chịu ngồi vào bàn thương thuyết. Reuters nhận định mối quan hệ liên Triều vẫn căng thẳng, trong khi Triều Tiên đã bác bỏ nhiều đề nghị tiếp xúc từ chánh phủ Lee.
Một yếu tố khác làm tình hình thêm phức tạp là mối quan hệ quân sự Mỹ-Hàn. Ngày 16/8, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump chỉ thị Ngũ Giác Đài “cắt giảm đáng kể” các cuộc tập trận chung với Hàn Quốc, ngay trước khi cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield bắt đầu. Cuộc tập trận năm nay dự trù có khoảng 18.000 binh sĩ Hàn Quốc tham dự. Ông Trump cho rằng những cuộc tập trận vừa tốn kém vừa mang tính đối đầu là không cần thiết, đồng thời nhấn mạnh mối quan hệ cá nhơn tốt đẹp giữa ông với Kim Jong-un.
Sáng 17/8, khi cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield bắt đầu, Seoul bày tỏ hy vọng quyết định thu hẹp quy mô tập trận của ông Trump có thể mở ra một cơ hội mới cho cuộc đối thoại Mỹ-Triều. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn nghi ngờ Bình Nhưỡng sẽ trở lại bàn thương thuyết nếu không nhận được những nhượng bộ đáng kể từ Washington. Triều Tiên đã tiến xa hơn về khả năng nguyên tử kể từ khi những cuộc thương thuyết Trump-Kim đổ vỡ năm 2019, đồng thời nay còn có thêm sự hỗ trợ và liên hệ với Nga.
Tình thế của bán đảo Triều Tiên hiện nay nằm ở chỗ: Hàn Quốc vừa phải duy trì khả năng phòng thủ, vừa tìm cách tháo ngòi căng thẳng; Hoa Kỳ muốn giảm bớt một phần gánh nặng tập trận nhưng vẫn phải bảo đảm khả năng răn đe; còn Triều Tiên vừa tiếp tục xây dựng sức mạnh quân sự, vừa để ngỏ khả năng dùng sức mạnh đó như một món hàng mặc cả trên bàn ngoại giao. Một bên muốn biến đình chiến thành hòa bình, trong khi bên kia vẫn chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng từ bỏ thế đối đầu.
NGƯỜI QUAN SÁT/tổng hợp
